هند د افغانانو لپاره د ۱۰۰۰ انلاین تحصیلي بورسونو نوملیکنه پیلوي

د طالبانو د مالیاتو د کموالي جزییات د طالبانو د ریاست‌الوزرا اداري مرستیال عبدالسلام حنفي، د مالیې وزارت په خبري ناسته کې اعلان کړل او ویې ویل، چې مالیاتي تخفیفونه د طالبانو د مشر په لارښوونه په څلورو برخو کې پلي شوي دي.

د دې وېش پر بنسټ، د شرکتونو، خصوصي روغتونونو او نورو راجستر شویو بنسټونو پر عوایدو مالیه په ۵۰ سلنه کموالي سره، له ۲۰ سلنې څخه ۱۰ سلنې ته راټیټه شوې ده.

د هغه په وینا، د کانونو د استخراج شرکتونه په دې تخفیف کې نه شاملېږي.

حنفي همدارنګه وویل چې له مالیې څخه د معاف شوي عاید کچه په کال کې له ۶۰ زره افغانیو څخه ۱۲۰ زره افغانیو ته لوړه شوې ده.

په دې ترتیب، هغه کسان چې کلنی عاید یې تر ۱۲۰ زره افغانیو پورې وي، د مالیې له ورکولو څخه به معاف وي.

د ملکیت د لېږد مالیه هم له یوې سلنې څخه نیمې سلنې ته کمه شوې ده.

د دې پرېکړې له مخې، د تېلو واردوونکي شرکتونه به له دې وروسته د هر ټن نفتي توکو لپاره ۵۰ افغانۍ ثابته مالیه ورکوي.

په وروستیو اونیو کې د افغانستان په بازارونو کې د تېلو بیې پاموړ لوړې شوې دي .

تېره اونۍ په کابل کې د هر لیټر پټرولو بیه د ۷۷ او ۸۱ افغانیو ترمنځ، په هرات کې د ۷۵ او ۸۰ افغانیو او په حیرتان کې د ۷۷ او ۸۰ افغانیو ترمنځ وه.

د هر لیټر ډیزلو بیه هم په دې بازارونو کې د ۶۹ او ۷۵ افغانیو ترمنځ وه. لا هم روښانه نه ده چې په بېلابېلو برخو کې د مالیاتو کموالی به په افغانستان کې د توکو او خدماتو پر بیو څومره اغېز وکړي.

حنفي د دې پرېکړې موخه د مالیاتو د ورکړې اسانتیا او د اقتصادي فعالیتونو ملاتړ بللی دی.

د افغانستان لوېدیځ ښار هرات په وروستیو کې د طالبانو د مشر شیخ هبت‌الله اخوندزاده د سختو پالیسو اصلي هدف ګرځېدلی دی. هغه په تدریجي ډول د افغانستان په بېلابېلو ولایتونو کې خپل واک پیاوړی کړی او اوس یې په هرات کې، چې د طالبانو د محدودیتونو پر وړاندې د نسبي ازادۍ له وروستیو ځایونو ګڼل کېده، هم خپل بشپړ نفوذ ټینګ کړی دی.

نیویارک ټایمز وايی، په وروستیو اونیو کې د طالبانو د امر بالمعروف او نهی عن المنکر ځواکونو لسګونه ښځې د «نامناسبې جامې» د اغوستلو په تور نیولې دي او ګڼ نارینه یې هم له دې امله نیولي چې ږیرې یې د دوی په اند ډېرې لنډې وې. دا اقدامات د جامو، دیني کړنو او د ورځني ژوند د نورو مقرراتو د سخت پليتابه یوه برخه ده.

د نیویارک ټایمز لیکوال وایي، کله یې چې د جون په میاشت کې هرات ته سفر وکړ، ډېرو ښځو ورته وویل چې اوس د نیول کېدو له وېرې له خپلو کورونو نه وځي. ځینو خلکو د دغو نیونو پر ضد لاریون هم وکړ، چې د طالبانو تر واک لاندې یو نادر عامه اعتراض و، خو طالبانو هم په زور وځپل.

د هرات یوې اوسېدونکې هنګامې، چې د دېرشو کلونو په عمر کې ده، وویل، « هغوی ویره د یوه وایرس په څېر خپروي».

هغې او ډېری نورو کسانو غوښتنه وکړه چې یوازې د لومړي نوم په یادولو یا په بشپړه توګه د نوم نه ښودلو په شرط یې خبرې خپرې شي، ځکه د طالبانو له غچ اخیستنې وېره لري.

د دوی په وینا، هرات چې د افغانستان له تر ټولو ازادفکره او کلتوري ښارونو څخه و، اوس د سختې وېرې او ګواښ تر سیوري لاندې راغلی دی.

که څه هم د هرات ښځې او نجونې، لکه د افغانستان د نورو سیمو په څېر، له زده کړو، ډېرو دندو او د سفر له حقونو محرومې دي، خو تر دې وروستیو پورې یې لږ تر لږه د تګ راتګ او د جامو د انتخاب په برخه کې یوڅه زیاته ازادي لرله.

منتقدان وایي چې طالبانو نږدې ټول مخالف غږونه چوپ کړي، خو اوس د افغانستان پر متنوع ټولنه دومره فشار راوړي چې ښايي د ټولنیز انفجار لامل شي.

شیعه دیني مشر ایت‌الله غلام عباس واعظي‌زاده د مې میاشتې په یوه وینا کې وویل، « ولې هره ورځ مذهبي فشار زیاتوي؟ کله چې فشار ډېر شي، چاودنه حتمي ده».

د هرات چوپ مقاومت

هرات، چې د افغانستان درېیم لوی ښار دی او شیعه نفوس لري، هېڅکله د طالبانو اصلي مرکز نه و. طالبان سني مذهبه دي او د ۱۹۹۰مې لسیزې کورنۍ جګړې پر مهال هرات د طالبانو د سختو مخالفینو مرکز و. همدارنګه، په ۲۰۲۱ کال کې د طالبانو د بیا واکمنېدو پر مهال هم هرات له وروستیو ښارونو څخه و چې سقوط یې وکړ.

د لیکوال د تېر کال او سږکال د مارچ د سفرونو پر مهال، نجونې په یوڅه ازادو ټکریو او ښځې په جینس پتلونونو او رنګینو شالونو کې لیدل کېدې.

د جبرییل سیمه، چې د هزاره شیعه کورنیو لویه مېنه او له ایران سره د سوداګرۍ مهم مرکز دی، د هرات د خاموش مقاومت سمبول بلل کېږي.

هلته داسې کافې خونې وې چې ځوان هلکان او نجونې به په ازاده توګه وتلل او بازارونه چې ښځې به پکې په ارام زړه، سینګار او جګپوندو بوټانو ګرځېدې.خو د جون په لومړیو کې د طالبانو د امر بالمعروف ادارې ځايي دیني مشرانو ته امر وکړ چې ښځې باید له سر څخه تر پښو پورې، حتا مخونه هم پټ کړي؛ که نه، نیول کېږي او ښايي زندان ته واستول شي.

د جون په مه۶ او ۷ مه لږ تر لږه ۳۰ ښځې د دغو مقرراتو د ماتولو په تور ونیول شوې. د بشري حقونو ځايي ډلې وایي چې تر اوسه یې له ۲۰۰ څخه ډېرې نیونې ثبت کړې دي او اټکل کیږي چې دا لړۍ دوام وکړي.

د هرات یو شیعه روحاني، حسین، وویل، « ځینې نسلونه امرونه مني، خو ځینې یې نه مني. نوی نسل دا وضعیت نه شي زغملای او نه یې مني.»

خو د اعتراضونو له غلي کولو وروسته ، اوس اوسېدونکي وایي طالبان خلک د ږیرو او جامو له امله دروي او نیسي او په ځینو مواردو کې ښوونځیو ته تلونکې نجونې هم ګواښي.

۱۵کلنې زهرا وویل چې یوه ورځ دوی او سلګونه نورې زده کوونکې د ښوونځي په انګړ کې قطار ودرول شوې. که څه هم ټولې نجونې له سر څخه تر پښو پورې په تورو چادریو کې پټې وې، طالبانو امر وکړ چې مخونه هم باید پټ کړي.

وروسته یې له نجونو ویډیو واخېسته، په داسې حال کې چې د کاغذ پر ټوټو لیکل شوي وو: «دا لباس د افغانې ښځې د عزت بیرغ دی».

زهرا وایي: « ځینو نجونو د خپلو نقابونو لاندې ژړل. موږ ټولې وېرېدلې وو، ځکه له خپلو میندو او پلرونو سره مو اړیکه نه شوای نیولی».

په همدې موده کې بازارونه تش شوي او اقتصادي فعالیتونه هم سخت اغېزمن شوي.

د نیویارک ټایمز د لیکوال په وینا، د خوړو د بسته‌بندۍ د یوې کارخونې مالکې شکیلا وویل چې د هغې درې کارکوونکې ښځې له څو اونیو راهیسې کار ته نه دي ورغلې.د هرات د یوه ښوونځي مدیر هم وویل چې ځینې کورنۍ خپلې لوڼې نور ښوونځي ته نه پرېږدي.حتا هغه نجونې چې ښوونځي ته ځي او د طالبانو د امر له مخې مخونه پټوي، د ځینو خلکو له سپکاوي سره مخ کېږي.

یاد وزارت د یکشنبې په ورځ (د چنګاښ ۲۱مه) په یوه خبرپاڼه کې ویلي، د کندهار د امنیې قوماندانۍ امنیتي ځواکونو څلور کسان د درې «اکوا» ډوله موټرو د غلا په تور نیولي دي. د خبرپاڼې له مخې، دغو کسانو یاد موټرونه له هرات ښار څخه غلا کړي او هلمند او کندهار ته یې لېږدولي وو.

د وزارت په وینا، د جنایي جرمونو پر وړاندې د مبارزې پولیسو په ننګرهار کې یو کس د کرنیزو درملو د قاچاق، او د فاریاب ولایت په قیصار ولسوالۍ کې یو بل کس د څارویو د غلا په تور نیولی دی.

وزارت همداراز ویلي، د نورستان ولایت د واما ولسوالۍ کې یې یو بل کس د وژنې په تور نیولی دی.

د خبرپاڼې له مخې، د طالبانو ځواکونو په تېرو دوو اوونیو کې د خوست ولایت په مرکز او یو شمېر ولسوالیو کې ۲۲ کسان د نشه‌یي توکو د پلور او قاچاق په تړاو نیولي، چې له هغوی څخه یې زرګونه نشه‌یي ګولۍ، شیشه، چرس او هیروین هم ترلاسه کړي دي.

بلخوا، د کابل د بګرامیو ولسوالۍ د طالبانو امنیه قوماندان ابرار احمد حاجي لبیب ویلي، امنیتي ځواکونو یې دوه کسان د یوه سوداګر د تښتونې په تور نیولي دي. د نوموړي په وینا، دغو کسانو د تښتول شوي کس له کورنۍ څخه د پیسو غوښتنه کړې وه.

د طالبانو د کورنیو چارو وزارت ویلي، نیول شویو کسانو په خپلو جرمونو اعتراف کړی او دوسیې یې د لا زیاتو څېړنو او قانوني اجرااتو لپاره عدلي او قضایي ارګانونو ته سپارل شوې دي.

دراني په خپل ایکس کې لیکلي، پاکستان د افغانستان او هند د عادي اړیکو مخالف نه دی او هر خپلواک هېواد حق لري چې له نورو هېوادونو سره خپلې اړیکې وساتي، خو د هغه په وینا، د عادي ډیپلوماټیکو اړیکو او د پاکستان پر ضد په ستراتیژیک ایتلاف کې د ګډون ترمنځ څرګند توپیر شته.

هغه ادعا کړې چې د افغانستان خاوره لا هم د هغو وسله‌والو ډلو لپاره کارول کېږي چې د پاکستان پر ضد فعالیت کوي او په داسې حال کې له هند سره د طالبانو نږدېوالی د اسلام‌اباد امنیتي اندېښنې لا زیاتوي.

د پاکستان پخواني استازي ویلي، طالبان باید پرېکړه وکړي چې افغانستان به د سیمې له هېوادونو سره متوازن سیاست غوره کوي، د پاکستان امنیتي اندېښنې به په پام کې نیسي او د سوداګرۍ، نښلونې او سیمه‌ییزې همکارۍ له فرصتونو به ګټه اخلي، که به د هند او پاکستان د سیالۍ په ډګر بدل شي.

اصف دراني ټینګار کړی چې پاکستان له یوه خپلواک افغانستان سره ستونزه نه لري، خو د هغه په وینا، اسلام‌اباد نه شي کولی د داسې افغانستان پر وړاندې بې‌پروا پاتې شي چې د پاکستان د ستراتیژیکې محاصرې لپاره وکارول شي.

هغه زیاته کړې چې د دې لارې ټاکل د طالبانو په واک کې دي او د هغې پایلې به هم دوی ته متوجه وي.

فضل محمود فضلي په خپله ایکس‌پاڼه کې د اسلامي همکاریو سازمان له‌خوا په اسلام‌اباد کې د ښځو د پیاوړتیا د کنفرانس پر جوړېدو سختې نیوکې کړې دي.

فضلي لیکلي: «په اسلام‌اباد کې د ښځو د پیاوړتیا په اړه داو اې سيکنفرانس د ریاکارۍ او د افغان ښځو د سپکاوي اوج دی.»

هغه ادعا کړې چې د اسلامي همکاریو سازمان د ۵۷ غړو هېوادونو ډېری، د پاکستان په ګډون، په خپلو هېوادونو کې د ښځو د زده‌کړو ملاتړ کوي، خو «په مستقیم یا غیرمستقیم ډول یې د طالبانو د بیا واکمنېدو ملاتړ کړی او هغو افراطي ډلو ته یې ځواک ورکړی چې افغان ښځې یې تر بریدونو لاندې راوستې، نجونې یې له زده‌کړو محرومې کړې او ښځې یې له عامه ژوند څخه حذف کړې.»

فضلي زیاته کړې چې د سترو قدرتونو د جیوپولیټیکو ګټو د پاللو لپاره، دغو هېوادونو په افغانستان کې د ښځو پر وړاندې د هغه په وینا «جنسیتي اپارتاید» وزغمه او د هغه د دوام زمینه یې برابره کړه.

هغه همداراز ویلي، د نجف او الازهر په ګډون د شیعه او سني مذهبونو ګڼو اسلامي عالمانو د ښځو د زده‌کړو، کار او په ټولنه کې د ګډون د حق ملاتړ کړی، خو د ده په وینا، دغه اجماع له پامه غورځول شوې ده.