په پېښور کې ګڼ افغان کډوال د پورونو له امله د خښتو په بټيو کې ګرو شوي

منظور پښتین د چهارشنبې په ورځ (د مرغومي ۱۰مه) د ۲۰۲۵ کال د پای ته رسېدو په مناسبت په خپاره کړي بیان کې ادعا کړې، چې د همدې کال په ترڅ کې د پاکستان پوځ پر پښتنو سخت ظلمونه کړي او د پښتون ژغورنې غورځنګ یو شمېر غړي د پاکستان د ناسمـو پالیسیو له‌مخې نیول شوي او ان وژل شوي دي.

پښتین ویلي، چې په همدې کال کې مفتي منیر شاکر، مولانا خانزېب او ګڼ نور پښتانه شخصیتونه وژل شوي.

نوموړي زیاته کړې، چې د پښتونخوا غرنۍ سیمې د ډالري جګړې لاندې وې او هره ورځ پرې بریدونه او بمبارۍ کېدلې.

هغه د افغان کډوالو جبري اېستلو ته هم اشاره کړې، چې ښځې او ماشومان په دې پروسه کې له سخت وضعیت سره مخ دي.

منظور پښتین پښتنو ته په پيغام کې ویلي، چې قام او وطن له سخت حالت سره مخ دی او له دې حالت څخه وتل کار او قرباني غواړي.

هغه زیاته کړې: «درنو پښتنو، قام، وطن او تحریک ټول له سختیو سره مخ دي، خو باید د همت او محنت څخه کار واخیستل شي، زموږ د تحریک ملګري او ملت به هېڅکله ستړي او وارخطا نه شي او نه به د بې‌ مانا خلکو په پروپاګنډو خپل وخت ضایع کړي.»

هغه ټینګار کړی، چې د زورواکو پر وړاندې به خپلې مبارزې ته دوام ورکړي او وایي، د فشارونو، نیونو او ګواښونو سره سره به د حق غوښتنې له دریځه شاته نه شي، بلکې تر هغې به هڅې روانې ساتي څو د ظلم پر وړاندې ودرېږي او د پښتنو د حقونو لپاره خپل غږ ژوندی وساتي.

هغه پر ایکس پاکستان د افغانستان «مشر ورور» بللی او وړاندیز یې کړی چې اسلام‌اباد باید د پراخ زړه، مهربانۍ او مثبت چلند له لارې د افغانانو ذهن او باور خپل کړي.

اصف دراني لیکلي چې پاکستان باید د دواړو ملتونو، افغانانو او پاکستانیانو، په اړه له منفي او مخالفو لیدلوریو تېر شي او د واقع‌بینانه سیاست له مخې عمل وکړي.

نوموړي ټینګار کړی چې که څه هم په سیمه کې د سولې ټینګښت ښايي اسانه نه وي، خو د هوښیارې او حساب شوې سیاست‌ګرۍ له لارې د سوله‌ییز ګډ ژوند زمینه برابرېدلی شي.

هغه پرته له دې چې د کوم هېواد نوم واخلي، ویلي که د سیمې «دښمنان» خپلې څو لسیزې زړې تګلارې پرېږدي او مخ پر وړاندې حرکت وکړي، نو د سیمې سترې ستونزې حل کېدای شي.

د پاکستان دغه پخواني استازي زیاته کړې، که څه هم په عمل کې د سولې ترلاسه کول ستونزمن ښکاري، خو په یوه ګډ کور له دوو ویجاړوونکو نړیوالو جګړو وروسته د اروپا بدلېدو دا ثابته کړه چې ناممکن ممکن کېدای شي. هغه خبرداری ورکړی چې د جنوبي اسیا هېوادونه باید د اور د تودوخې د ازمېښت لپاره خپلې ګوتې ونه سوځوي.

اصف درانی دغه څرګندونې په داسې حال کې کوي چې له څو میاشتو ترینګلتیا وروسته، په دې وروستیو کې د پاکستاني چارواکو او طالبانو ترمنځ د اړیکو د ښه‌والي نښې ښکاره شوې دي.

تر اوسه د دې لیدنې په تړاو د کومو رسمي یا سیاسي خبرو راپور نه دی خپور شوی او دواړو لوریو دا تماس غیر رسمي بللی دی.

پاکستاني رسنیو په ډاکه کې د ځینو حاضر چارواکو له قوله راپور ورکړی چې جي‌شنکر د ایاز صادق څوکۍ ته ورغی او له هغه سره یې د لاس په ورکولو سره روغبړ وکړ.

ویل کېږي چې د پاکستان د ملي شورا مشر په موسکا سره د هند د بهرنیو چارو وزیر هرکلی وکړ او دواړو لوریو یوازې یو لنډ روغبړ وکړ.

د بنګله‌دېش د لنډمهالي حکومت لوړپوړي سلاکار محمد یونس د چارشنبې په ورځ، د دې لیدنې انځورونه پر ایکس خواله رسنۍ خپاره کړل. هغه په خپل پیغام کې لیکلي: «د پاکستان د ملي شورا مشر سردار ایاز صادق د خالده ضیا د جنازې له مراسمو مخکې، په ډاکه کې د هند د بهرنیو چارو وزیر سوبرامانیام جي‌شنکر سره روغبړ وکړ.»

هند او پاکستان د روان میلادي کال په مې میاشت کې د څلور ورځو لپاره په پوځي نښته کې ښکېل شول، چې دا د روان کال له تر ټولو اندېښمنوونکو امنیتي تحولاتو څخه ګڼل کېږي.

د دواړو هېوادونو اړیکې د ۱۹۴۷ کال د هند لویې وچې له وېش راهیسې تر ډېره ترینګلې پاتې شوې دي او په ځانګړي ډول د کشمیر پر سر یې څو ځله لنډمهاله جګړې کړې دي.

دواړه هېوادونه اټومي وسلې لري او شنونکي خبرداری ورکوي چې د هند او پاکستان ترمنځ هره پراخه جګړه کولی شي نه یوازې سیمه‌ییزې، بلکې نړیوالې ویجاړوونکې پایلې ولري.

له تورخم نه ځایي چارواکي وایي، چې د دغه کانټینرونو له ډلې ۸ یې د تورخم ترمینل ته رسېدلي او یو کانټینر د لارې د خرابوالي له امله نه‌دی رسېدلی. دوی وایي، د طالبانو تر اجازې وروسته به دغه کانټینرونه د ډیورنډ کرښې هاغاړې ته ننوځي.

دوی زیاتوي، د رسمي پړاوونو تر بشپړېدو وروسته به دغه مرستې افغانستان ته ولېږل شي. د پاکستان د بهرنیو چارو وزارت تر دې وړاندې ویلي و، چې د بشردوستانه موخو لپاره د تورخم او چمن سوداګریزې لارې د ملګرو ملتونو د بشري مرستو د لېږد لپاره پرانیزي.

تر دې وړاندې هم د یونېسف اړوند ۷۴ کانټینرونه، د خوړو نړۍوال پروګرام ۶۷ کانټینرونه او د ملګرو ملتونو د وګړو صندوق دوه کانټینرونه له بېلابېلو لارو افغانستان ته داخل شوي وو.

دا په داسې حال کې ده، چې د طالبانو او پاکستان ترمنځ د وروستیو نښتو له امله د اکټوبر له ۱۱مې راهیسې نږدې درې میاشتې کېږي، چې د تورخم لار د هر ډول تګ راتګ لپاره تړلې ده.

د پولیسو په وینا؛ شاه نواز د داودزي سیمې د «خزانه» کډوالو پنډغالي څخه نیول شوی دی. پولیس زیاتوي، یاد افغان کډوال د پاکستان پر ضد د څرګندونو اعتراف کړی او پر خپلو خبرو یې بښنه هم غوښتې ده.

د پولیسو د معلوماتو له مخې؛ تر قانوني پروسې بشپړېدو وروسته به نوموړی افغانستان ته واستول شي. دا په داسې حال کې ده، چې د پاکستان حکومت د ۲۰۲۵ کال د اپرېل له لومړۍ نېټې راهیسې د ناقانونه مېشتو افغان کډوالو پر ضد عملیات پیل کړي دي.

د بشري حقونو فعالان اندېښنه ښيي، چې د جبري ستنولو دغه لړۍ له قانوني ضمانتونو، د بیان ازادۍ او د کډوالو له بنسټیزو حقونو سره په ټکر کې ده؛ خو پاکستاني چارواکي ټینګار کوي چې دغه اقدام د ملي امنیت او د کډوالۍ د قوانینو د پلي کېدو په موخه ترسره کېږي.