د شمالي وزیرستان مېرعلي لاریونوال؛ پښتانه په خپله خاوره امن غواړي

په رپوټ کې، چې د پنجشنبې په ورځ د مرغومي په ۱۱مه د تحریک طالبان پاکستان اړوندو اکاونټونو کې خپور شوی، دغه ډله ادعا کوي چې په همدې موده کې ۳۴۸۱ نور پاکستاني عسکر ټپیان شوي دي.

ټي‌ټي‌پي همداراز ویلي چې د بریدونو پر مهال ۱۹۶ کسان تښتول شوي دي.

په رپوټ کې راغلي چې د بریدونو تر ټولو لوړ شمېر د اګست په میاشت کې ثبت شوی، چې ۵۵۶ پېښې پکې شاملې دي.

ورپسې جولای میاشت د ۳۶۰، سپټمبر د ۳۵۹ او اکتوبر د ۳۴۹ بریدونو شاهده ښودل شوې.

د رپوټ له مخې، د پاکستان پوځ تر ټولو زیات زیان لیدلی، چې د وژل شویو او ټپیانو شمېر یې ۳۸۶۷ ته رسېږي. ورپسې د سرحدي ځواکونو ۱۸۹۹، پولیسو ۱۴۰۵ او د پاکستان امنیتي او استخباراتي ادارو ۲۰۱ تلفات او ټپيان ثبت شوي دي.

له جغرافیایي پلوه، د تحریک طالبان پاکستان د خپرو شویو شمېرو له مخې، په ۲۰۲۵ کال کې تر ټولو زیات بریدونه په خیبر پښتونخوا ایالت کې شوي دي. ټي‌ټي‌پي ویلي چې په شمالي وزیرستان کې یې۲۴۴، جنوبي وزیرستان کې ۲۴۲، بنو کې ۱۹۹، ډېره اسماعیل خان کې ۱۹۸ او لکي مروت کې ۱۱۷ بریدونه کړي دي.

تحریک طالبان پاکستان همداراز ادعا کړې چې د بلوچستان او پنجاب ایالتونه د بریدونو له پلوه په ورپسې ځایونو کې قرار لري.

په رپوټ کې ویل شوي چې بریدونو د چاودنو، ډله‌ییزو بریدونو، موټر بمونو، لیزري او راکټي بریدونو بڼه لرله او د دغو بریدونو پر مهال د پاکستاني ځواکونو یو شمېر وسلې او پوځي موټر هم د دې ډلې لاس ته لوېدلي دي.

له بلې خوا، د جنوبي اسیا د ترهګرۍ اړوند معلوماتو پورټال ویلي چې پاکستان په ۲۰۲۵ کال کې په تېره یوه لسیزه کې تر ټولو خونړی کال تېر کړی دی. د دې رپوټ پر بنسټ، په تېر یوه کال کې د پاکستان په بېلابېلو سیمو کې د تاوتریخوالي د پېښو پر مهال نږدې څلور زره کسان وژل شوي دي.

د پاکستان حکومت افغان طالبان د پاکستاني طالبانو په ملاتړ تورنوي، خو د طالبانو اداره دا تورونه په پرله‌پسې ډول ردوي.

منظور پښتین د چهارشنبې په ورځ (د مرغومي ۱۰مه) د ۲۰۲۵ کال د پای ته رسېدو په مناسبت په خپاره کړي بیان کې ادعا کړې، چې د همدې کال په ترڅ کې د پاکستان پوځ پر پښتنو سخت ظلمونه کړي او د پښتون ژغورنې غورځنګ یو شمېر غړي د پاکستان د ناسمـو پالیسیو له‌مخې نیول شوي او ان وژل شوي دي.

پښتین ویلي، چې په همدې کال کې مفتي منیر شاکر، مولانا خانزېب او ګڼ نور پښتانه شخصیتونه وژل شوي.

نوموړي زیاته کړې، چې د پښتونخوا غرنۍ سیمې د ډالري جګړې لاندې وې او هره ورځ پرې بریدونه او بمبارۍ کېدلې.

هغه د افغان کډوالو جبري اېستلو ته هم اشاره کړې، چې ښځې او ماشومان په دې پروسه کې له سخت وضعیت سره مخ دي.

منظور پښتین پښتنو ته په پيغام کې ویلي، چې قام او وطن له سخت حالت سره مخ دی او له دې حالت څخه وتل کار او قرباني غواړي.

هغه زیاته کړې: «درنو پښتنو، قام، وطن او تحریک ټول له سختیو سره مخ دي، خو باید د همت او محنت څخه کار واخیستل شي، زموږ د تحریک ملګري او ملت به هېڅکله ستړي او وارخطا نه شي او نه به د بې‌ مانا خلکو په پروپاګنډو خپل وخت ضایع کړي.»

هغه ټینګار کړی، چې د زورواکو پر وړاندې به خپلې مبارزې ته دوام ورکړي او وایي، د فشارونو، نیونو او ګواښونو سره سره به د حق غوښتنې له دریځه شاته نه شي، بلکې تر هغې به هڅې روانې ساتي څو د ظلم پر وړاندې ودرېږي او د پښتنو د حقونو لپاره خپل غږ ژوندی وساتي.

د پېښور په زندۍ کمپ کې یو شمېر افغان کډوالو د سې‌شنبې په ورځ (د مرغومي ۹مه) د افغانستان انټرنشنل ـ پښتو سره په خبرو کې ویلي، چې د ژوند له لومړنیو اسانتیاوو بې‌برخي شوي او د پاکستان حکومت هر څه پرې بند کړي دي.

د پاکستان حکومت له اوږدې مودې راهیسې د اسناد لرونکو او بې‌اسناده افغان کډوالو د اېستلو بهیر چټک کړی او دوی وایي، د پېښور په زندۍ کمپ کې چې یو وخت زرګونه افغانې کورنۍ په‌کې میشتې وې، اوس یوازې څو سوه کورنۍ پاتې دي او ډېری یې یا دا ځای پرېښی او یا په جبري ډول افغانستان ته لېږدول شوي دي.

سپين ږیری حضرت ګل چې له ډېرې مودې راهیسې په دې کمپ کې اوسېږي وایي، حکومت ورباندې هر څه بند کړي: «موږ څو سوه کوره پاته یو، برېښنا، اوبه او هر څه یې راباندې بند کړي، ایا موږ مسلمانان نه یو؟ موږ د پاکستان څخه غوښتنه کوو چې پر موږ رحم وکړي.»

دغه افغان کډوال وایي، چې افغانستان ته تللي کورنۍ هلته له سخت حالت سره مخ دي او دوی ته په دوامدره توګه خبر ورکوي، چې په افغانستان کې د ژوند امکانات محدود دي.

ظابط خان د دې کمپ د یوې بلې افغان کډوالې کورنۍ مشر دی، د هغه په خبره، په دې پنډغالي کې یې شاوخوا ۴۵ کاله تېر کړي او اوس یې حکومت په زور باسي.

هغه زیاته کړې: «دلته راغلی یم ږیره مي سپينه شوه، موږ دلته ۴۵ کاله په خوشحالۍ تېر کړل، اوس حکومت د ښوونځيو څوکۍ لا هم یوړې او ماشومان په ژمي کې پر ځمکه ناست دي، د حکومت څخه غواړو چې زموږ سره ګذاره وکړي.»

افغان کډوال وايي، چې په دې کمپ کې د ژوند لومړنۍ اسانتیاوې لکه برېښنا، د څښاک پاکې اوبه او روغتیایي خدمات له تېرو څو اوونیو راهیسې بند شوي دي، چې له امله یې پاتې کورنۍ له ګڼو ستونزو او سختیو سره مخ دي.

د راپورونو پربنسټ، ښوونځي تړل شوي، ماشومان له زده‌کړو محروم شوي او د ژمي په دې سړه هوا کې کورنۍ له تاوانه ډک حالت سره لاس او ګرېوان دي.

زندۍ کمپ کې پاتې افغان کډوال زیاتوي، چې دا مهال له نامعلوم برخلیک، بې‌سرپناهۍ او ناروغیو سره مخ دي او همداراز د خپلو ماشومانو د راتلونکې په اړه سخت اندېښمن دي، خو لا هم هیله لري چې نړۍوالې ادارې، د بشري حقونو سازمانونه او د پاکستان چارواکي به د دوی ستونزو ته پام وکړي او یو انساني حل‌لاره ورته ومومي.

ټي‌ټي‌پي په خپل ټېلګرام چینل کې د یوې اعلامیې په خپرولو سره ویلي، چې په ډېره اسماعیل‌خان کې یې د پاکستان د پوځ یو، باجوړ کې یو او تیراه کې دوه سرتېري وژلي دي.

ټي‌ټي‌پي یاده ادعا په داسې حال کې کوي، چې روان ۲۰۲۵ کال کې په پاکستان کې د امنیتي پېښو کچه ۷۳ سلنه زیاته شوې ده.

د پاکستان ډان ورځپاڼې ته ۲۴کلن منصور علي چې ۸ میاشتې وړاندې یې واده کړی ویلي، چې د بې‌وزلۍ له امله یې د کمپیوټر ساینس کورس په نیمایي کې پرېښود او په تورخم کې یې د مساپرو د سامانونو لېږد پیل کړ. هغه زیاتوي، چې د دروازې تړل پاتې کېدو له امله یې شپه او ورځ د رواني فشار لاندې تېره کړې او د کورنۍ اړتیاوې په پورونو او لږو عوایدو پوره کوي.

د تورخم د مزدورانو او بار وړونکو ټولنې مشر فرمان علي شینواري خبرداری ورکړی، چې ځوانان د بې‌کارۍ او بې‌وزلۍ له امله ښایي منفي فعالیتونو لکه شخړو یا د نشه‌يي توکو په پلور کې ښکېل شي.

د ځايي ځوانانو سازمان مشر اسرار شینواري بیا ویلي، چې د معلولیت لرونکو کارکوونکو شمېر چې پر ډيورنډ کرښه د بندیزونو له امله کار نه‌شي موندلای؛ تر ۱۰۰ لوړ دی. د هغه په وینا؛ مزدوران د کار لپاره کافي فرصتونه نه‌لري.

دا په داسې حال کې ده، چې له نږدې درېیو میاشتو راهیسې له افغانستان سره د پاکستان ټولې لارې تړلې دي، په دغه لارو یوازې له پاکستان نه ستنېدونکو کډوالو ته د تګ اجازاه ورکول کېږي.