ترکي شرکتونو په افغانستان کې د لمریزې برېښنا د تولید په برخه کې پانګونې ته لېوالتیا ښودلې

دغه واردات په داسې حال کې زیات شوي، چې له پاکستان سره د اړیکو د ترینګلتیا او د سوداګریزو لارو له تړل پاتې کېدو وروسته افغانستان د ودانیزو توکو او په ځانګړي ډول د سمنټو، د بدیلو لارو او بازارونو په لټه کې دی.

پخوا افغانستان ته سمنټ تر ډېره له پاکستان نه واردېدل؛ دغه سمنټ د خیبرپښتونخوا او پنجاب له فابریکو (لکه چکوال، نتهیاګلي او نورو سیمو) د تورخم او سپین‌بولدک له لارو افغانستان ته واردېدل.

په هرات کې د روزنک تمځای لپاره د طالبانو مسوول مولوي غلام ولي محمدي وايي، چې د هرات–خواف رېل پټلۍ له لارې افغانستان ته له ایران، چین، ترکیې او یو شمېر عربي هېوادونو څخه واردات ترسره کېږي.

د هغه په وینا؛ په دغه تمځای کې سوداګرو ته مناسب امکانات برابر شوي؛ څو خپل توکي په اسانه توګه انتقال کړي. نوموړي زیاته کړې، چې د یاد تمځای له فعالېدو سره نه یوازې د سوداګرۍ بهیر چټک شوی؛ بلکې سلګونه کسانو ته د کار زمینه هم برابره شوې ده.

د طالب مسوولینو په اند؛ د رېل پټلۍ له لارې د سمنټو او نورو توکو واردات د هېواد لپاره د سوداګرۍ د تنوع، د لېږد لګښتونو د کمېدو او اقتصادي ثبات په برخه کې مهم رول لري.

د یادې محکمې له‌خوا په لومړۍ خپرې شوې خبرپاڼه کې راغلي، چې په کابل ولایت کې یې یوې مېرمنې ته «د نامشروع اړیکو» په تور د اوو میاشتو تنفيذي بند او ۳۹ دُرو سزا ورکړې ده. د یادې محکمې له‌خوا په دویمې خبرپاڼه کې راغلي، چې په بلخ ولایت کې یې یو کس ته د «زنا» په تور د ۳۹ دُرو سزا ورکړې ده.

د طالبانو سترې محکمې د خپرو شویو شمېرو له‌مخې؛ دغه ډلې د خپلې واکمنۍ له پیل راهیسې ۱۸۴۸ کسانو ته په عام محضر کې سزاوې ورکړې دي. په دغه کسانو کې ۲۵۰ مېرمنې هم شاملې دي.

یادې ډلې په ۲۰۲۵کال کې بیا لږ تر لږه ۱۰۳۰ کسان د بېلابېلو تورونو په تور په عام محضر کې په دُرو وهلي دي. د افغانستان انټرنشنل - پښتو د څېړنو له‌مخې؛ په ۲۰۲۵کال کې په افغانستان کې بدني سزاوې د تېر کال پرتله دوه برابره زیاتې شوې وې.

د یاد وزارت له‌خوا په خپره شوې خبرپاڼه کې راغلي، د سروې او جي‌ای‌اېس ریاست راپور ښيي چې یاد ښارګوټی په شاوخوا ۱۳۰۰ جریبه ځمکه کې طرحه شوی او په‌کې ۱۰۵۸ استوګنیزې نمرې شاملې دي.

خبرپاڼه زیاتوي، چې د تفصیلي پلان تطبیق د منظم ښاري پراختیا، د استوګنې د مناسب چاپېریال رامنځته کولو او د کډوالو لپاره د معیاري استوګنې اسانتیاوو برابرولو لپاره ترسره شوی دی.

دغه وزارت ټینګار کړی، چې د یاد ښارګوټي پلان د تطبیق له لارې به د سیمې اوسېدونکو ته د ژوند کولو ښه چاپېریال او د کډوالو لپاره د اوږدمهاله استوګنې اسانتیاوې په معیاري ډول برابرې شي.

دغه ګډه اعلاميه د پاکستان او چين د بهرنيو چارو وزيرانو د ستراتيژيکو خبرو اترو اووم پړاو له پای ته رسېدو وروسته خپره شوه؛ د دې خبرو اترو لپاره د پاکستان د بهرنيو چارو وزير اسحاق ډار بېجينګ ته تللی و.

په اعلاميه کې لیکل شوي: «دواړه لورو له افغانستان نه د ټولو ترهګرو ډلو د له‌منځه وړلو او نابودولو لپاره د لازياتو محسوسو او د تصديق وړ اقداماتو غوښتنه وکړه؛ دغه ډلو تر اوسه د سيمې او نړۍ د امنيت لپاره جدي ګواښ پېښ کړی دی». اعلامیه کې ټينګار شوی، چې بايد له افغانستان نه د ترهګرو له‌خوا د نورو هېوادونو پر ضد د بریدونو د ترسره کولو او د نورو هېوادونو د امنيت د له‌منځه وړلو مخنيوی وشي».

اعلاميې کې زیاته شوې: «دواړه خواوو هوکړه وکړه، چې د افغانستان په اړه به نږدې اړیکې ساتي او سره به همغږي کوي. همدا راز به له نړۍوالې ټولنې سره همکاري وکړي؛ څو د طالبانو حکومت دې ته وهڅوي چې يو ټول‌ګډونه سياسي چوکاټ رامنځته کړي، معتدل سياستونه غوره کړي، پراختيا ته لومړيتوب ورکړي، د ګاونډيو هېوادونو سره د ښه ګاونډيتوب پاليسۍ تعقيب کړي او په افغانستان کې د تلپاتې پرمختګ د ترلاسه کولو او د نړۍوالې ټولنې سره د مدغم کېدو په برخه کې رغنده رول ولوبوي».

د اعلاميې بله برخه کې چين د اسلام‌اباد د اقداماتو ستاينه کړې ده، چې د ترهګرۍ پر ضد مبارزه کوي او د چينایي کارکوونکو، پروژو او موسساتو د امنيت ساتنه کوي. په اعلاميه کې راغلي: «چين په بشپړ ډول د پاکستان مهمې همکارۍ او سترې قربانۍ چې په تېرو کلونو کې يې د ترهګرۍ پر ضد کړې دي، په رسمیت پېژني».

د اعلاميې له مخې؛ دواړه خواوو يو ځل بيا د ترهګرۍ پر ضد د «صفر زغم» پاليسۍ پر تعقيب ټينګار وکړ او هوکړه یې وکړه، چې د ترهګرۍ ضد او امنيت په برخو کې هراړخيزې همکارۍ نورې هم ژورې کړي او د چين–پاکستان د کمربند او سړک نوښت د خوندي او روان پرمختګ لپاره ګډې هڅې وکړي.

په پای کې پاکستان او چين له نړۍوالې ټولنې وغوښتل، چې د ترهګرۍ ضد همکارۍ پياوړې کړي.

یاد پروګرام پر اېکس پاڼه کاږلي، چې د سېلابونو له امله خلکو ته سخت زیانونه اوښتي او د ملګرو ملتونو د خوړو نړۍوال پروګرام ډلې د خپلو شریکانو په همکارۍ سملاسي زیانمنو شویو سیمو ته رسېدلي؛ ترڅو د خلکو اړتیاوې وارزوي او اړینې مرستې ورته برابرې کړي.

په دغه یادښت کې راغلي، تراوسه پورې شاوخوا ۱۴۰ کورنیو بېړنۍ مرستې ترلاسه کړې دي. د خوړو نړۍوال پرورګرام ټینګار کړی، چې دغه مرستې به دوام وکړي؛ ترڅو د سېلاب ځپلو کورنیو اړتیاوې په ګړندۍ او ګټوره توګه پوره شي.

دا په داسې حال کې ده، چې وروستیو سېلابونو په هرات او فراه ولایتونو کې ۱۷ کسان مړه کړي دي.