د طالبانو د ټولګټو چارو وزارت خبر ورکړی، چې تېره اونۍ د اوسپنې پټلۍ له لارې شاوخوا ۱۷۰زره او ۶۲۶ مټریک ټنه انتقالات شوي دي. د یاد وزارت د خبرپاڼې له مخې؛ په دغه انتقالاتو کې تېل او نور سوداګریز توکي هم شامل دي.
خبرپاڼه زیاتوي، د دغه انتقالاتو ۳۲۰ټنه یې صادرات وو، چې ډېره برخه یې وچه مېوه او کاني ډبرې جوړوي. د دغه وزارت د خبرپاڼې له مخې؛ د تېرې اونۍ په لړ کې (د مرغومي له ۵مې تر ۱۱مې نېټې) د اوسپنې پټلۍ له لارې ټول ۱۷۰زره او ۶۲۶ مټریک ټنه توکي انتقال شوي دي.
په خبرپاڼه کې راغلي، له دې ډلې د حیرتان بندر له لارې ۱۱۳زره او ۳۵۱ټنه، د اقینې بندر له لارې ۱۲زره او ۹۷۰ټنه، د تورغونډۍ بندر له لارې ۱۹زره او ۵۴۴ټنه او د خواف–هرات له لارې ۲۴زره او ۷۶۱ټنه توکي وارد او صادر شوي دي.
د طالبانو د کور او ښار جوړولو وزارت خبر ورکړی، چې په سرپل ولایت کې د سیداباد ولسوالۍ د چهلګزي ذکې سیمه کې د کډوالو ښارګوټي تفصیلي پلان ترتیب او تطبیق شو، چې د شاوخوا ۱۰زره او ۵۸۰ کسانو د استوګنې اړتیاوې پوره کوي.
د یاد وزارت لهخوا په خپره شوې خبرپاڼه کې راغلي، د سروې او جيایاېس ریاست راپور ښيي چې یاد ښارګوټی په شاوخوا ۱۳۰۰ جریبه ځمکه کې طرحه شوی او پهکې ۱۰۵۸ استوګنیزې نمرې شاملې دي.
خبرپاڼه زیاتوي، چې د تفصیلي پلان تطبیق د منظم ښاري پراختیا، د استوګنې د مناسب چاپېریال رامنځته کولو او د کډوالو لپاره د معیاري استوګنې اسانتیاوو برابرولو لپاره ترسره شوی دی.
دغه وزارت ټینګار کړی، چې د یاد ښارګوټي پلان د تطبیق له لارې به د سیمې اوسېدونکو ته د ژوند کولو ښه چاپېریال او د کډوالو لپاره د اوږدمهاله استوګنې اسانتیاوې په معیاري ډول برابرې شي.
پاکستان او چين د دوشنبې په ورځ په يوې ګډه اعلاميه کې د افغانستان د خاورې دننه د وسلهوالو ډلو د لهمنځه وړلو لپاره «ښکاره او د تصديق وړ اقداماتو» غوښتنه وکړه. په اعلامیه کې ټينګار شوی، چې بايد د افغانستان خاوره د کوم بل هېواد پر ضد د «ترهګریزو» فعالیتونو لپاره ونه کارول شي.
دغه ګډه اعلاميه د پاکستان او چين د بهرنيو چارو وزيرانو د ستراتيژيکو خبرو اترو اووم پړاو له پای ته رسېدو وروسته خپره شوه؛ د دې خبرو اترو لپاره د پاکستان د بهرنيو چارو وزير اسحاق ډار بېجينګ ته تللی و.
په اعلاميه کې لیکل شوي: «دواړه لورو له افغانستان نه د ټولو ترهګرو ډلو د لهمنځه وړلو او نابودولو لپاره د لازياتو محسوسو او د تصديق وړ اقداماتو غوښتنه وکړه؛ دغه ډلو تر اوسه د سيمې او نړۍ د امنيت لپاره جدي ګواښ پېښ کړی دی». اعلامیه کې ټينګار شوی، چې بايد له افغانستان نه د ترهګرو لهخوا د نورو هېوادونو پر ضد د بریدونو د ترسره کولو او د نورو هېوادونو د امنيت د لهمنځه وړلو مخنيوی وشي».
اعلاميې کې زیاته شوې: «دواړه خواوو هوکړه وکړه، چې د افغانستان په اړه به نږدې اړیکې ساتي او سره به همغږي کوي. همدا راز به له نړۍوالې ټولنې سره همکاري وکړي؛ څو د طالبانو حکومت دې ته وهڅوي چې يو ټولګډونه سياسي چوکاټ رامنځته کړي، معتدل سياستونه غوره کړي، پراختيا ته لومړيتوب ورکړي، د ګاونډيو هېوادونو سره د ښه ګاونډيتوب پاليسۍ تعقيب کړي او په افغانستان کې د تلپاتې پرمختګ د ترلاسه کولو او د نړۍوالې ټولنې سره د مدغم کېدو په برخه کې رغنده رول ولوبوي».
د اعلاميې بله برخه کې چين د اسلاماباد د اقداماتو ستاينه کړې ده، چې د ترهګرۍ پر ضد مبارزه کوي او د چينایي کارکوونکو، پروژو او موسساتو د امنيت ساتنه کوي. په اعلاميه کې راغلي: «چين په بشپړ ډول د پاکستان مهمې همکارۍ او سترې قربانۍ چې په تېرو کلونو کې يې د ترهګرۍ پر ضد کړې دي، په رسمیت پېژني».
د اعلاميې له مخې؛ دواړه خواوو يو ځل بيا د ترهګرۍ پر ضد د «صفر زغم» پاليسۍ پر تعقيب ټينګار وکړ او هوکړه یې وکړه، چې د ترهګرۍ ضد او امنيت په برخو کې هراړخيزې همکارۍ نورې هم ژورې کړي او د چين–پاکستان د کمربند او سړک نوښت د خوندي او روان پرمختګ لپاره ګډې هڅې وکړي.
په پای کې پاکستان او چين له نړۍوالې ټولنې وغوښتل، چې د ترهګرۍ ضد همکارۍ پياوړې کړي.
د ملګرو ملتونو د خوړو نړۍوال پروګرام (WFP) وايي، چې په فراه او هرات ولایتونو کې وروستیو سېلابونو کورونه، کرنیزې ځمکې او زېربناوې زیانمنې کړې او په ځینو ولسوالیو کې ګڼ کسان ټپیان شوي هم دي.
یاد پروګرام پر اېکس پاڼه کاږلي، چې د سېلابونو له امله خلکو ته سخت زیانونه اوښتي او د ملګرو ملتونو د خوړو نړۍوال پروګرام ډلې د خپلو شریکانو په همکارۍ سملاسي زیانمنو شویو سیمو ته رسېدلي؛ ترڅو د خلکو اړتیاوې وارزوي او اړینې مرستې ورته برابرې کړي.
په دغه یادښت کې راغلي، تراوسه پورې شاوخوا ۱۴۰ کورنیو بېړنۍ مرستې ترلاسه کړې دي. د خوړو نړۍوال پرورګرام ټینګار کړی، چې دغه مرستې به دوام وکړي؛ ترڅو د سېلاب ځپلو کورنیو اړتیاوې په ګړندۍ او ګټوره توګه پوره شي.
دا په داسې حال کې ده، چې وروستیو سېلابونو په هرات او فراه ولایتونو کې ۱۷ کسان مړه کړي دي.
په افغانستان کې د ملګرو ملتونو د ماشومانو ملاتړ صندوق (یونېسف) وايي، په تېرې نومبر میاشت کې شاوخوا ۱.۲ مېلیونه ماشومان د سختې خوارځواکۍ لپاره معاینه شول چې له دې ډلې شاوخوا ۳۳زره ماشومانو چې ۵۸سلنه یې نجونې وې درملنه ترلاسه کړه؛ خو لاهم ۸۵۷زره ماشومان بېړنۍ مرستې ته اړتیا لري.
د یادې ادارې راپور ښيي، د افغانستان شمال د نومبر په لومړیو کې د رېښتر په کچه ۶.۳ درجې زلزلې ولړزاوه، چې دغه زلزلې پر سیمهییزو زیانمنوونکو ټولنو اغېز وکړ. د راپور له مخې؛ په همدې میاشت کې یونېسف په افغانستان کې د ماشومانو د غذایي وضعیت د څېړنې او درملنې پراخ کمپاین هم ترسره کړ.
راپور کې راغلي، شاوخوا ۱.۲ مېلیونه ماشومان معاینه شول او ۳۳زره او ۵۱۰ ماشومان د درملنې مرکزونو ته ولېږدول شول. یونېسف ټینګار کوي، سره له دغه پرمختګونو له پنځو کلونو کم عمره ۸۵۷زره ماشومان لا هم د خوړو له سخت کمښت له امله بېړنیو مرستو ته اړتیا لري.
راپور زیاتوي، د شري واکسین د ملي کمپاین دویم پړاو هم په نوومبر میاشت کې بشپړ شو. راپور کاږي، د یاد کمپاین پرمهال شاوخوا ۸.۳ مېلیونه ماشومان واکسین شول چې په ټول افغانستان کې له اټکل شویو ۱۸ مېلیونه ماشومانو څخه شاوخوا ۱۶.۷ مېلیونه ماشومان واکسین شوي دي.
یونېسف په خپل راپور کې له نړۍوالو همکارانو غوښتي، چې د ماشومانو د روغتیا او ژغورنې لپاره اضافي مرستې برابرې کړي.
د ایران د تایباد ولسوالۍ سیاسي، امنیتي او ټولنیز مرستیال مهدي رجبی ویلي، د پرلهپسې بارانونو له امله په دوغارون بندر کې د ډنډ شویو اوبو ستونزه اوس لهمنځه تللې او د دوغارون په پوله کې د باروړونکو موټرو تګراتګ په بشپړ ډول عادي حالت ته ستون شوی دی.
هغه وایي، دا مهال د لاریو د تګ راتګ پر وړاندې هېڅ ډول محدودیت نهشته. مهدي رجبی وویل، په اسلامکلا ګمرک کې د روانو اوبو له لهمنځه وړلو وروسته اوس د ایران او بهرنیو هېوادونو د ټرانسپورتي بار وړونکو موټرو تګراتګ د دوغارون د ازادې سوداګریزې–صنعتي سیمې په ګمرک کې د پخوا په څېر او د عادي کړنلارې له مخې روان دی.
هغه زیاته کړه، په تېرو دوو اوونیو کې د واورې او باران ورېدو له امله رامنځته شوې روانې اوبه د افغانستان د اسلامکلا ګمرک په تمځایونو کې جاري شوې وې، چې له کبله یې له افغانستان نه ایران ته د باروړونکو لاریو د داخلېدو او وتلو بهیر له ستونزو سره مخ شوی و.
د تایباد د والي مرستیال وویل، په همدې موده کې ګڼ شمېر ایراني باروړونکي موټر د افغانستان د پارکینګونو په واورو او روانو اوبو کې بند پاتې وو چې د ایران او طالبانو د مسوولینو ترمنځ د همغږۍ او همکارۍ او د بېړنیو مرستو له ترسره کېدو وروسته دغه موټر بېرته ایران ته ور ستانه شوي دي.
د تګ راتګ د اسانتیا لپاره د کاري ساعتونو زیاتوالی
د مهدي رجبي په خبره؛ دا مهال د دوغارون د پولې په دوو فعالو پارکینګونو کې د ایران او بهرنیو هېوادونو ګڼ شمېر باروړونکي موټرونه ولاړ دي، چې د برېښنايي نوبت ورکولو له مخې او د ګمرکي پړاوونو له بشپړېدو وروسته له همدې لارې افغانستان ته روانېږي.
هغه څرګنده کړه، په تېرو څلورو ورځو کې ۳زره او ۴۱۰ باروړونکي موټرونه د اسلامکلا او دوغارون له دوو ګمرکونو څخه د دواړو هېوادونو خاورې ته داخل شوي او دا مهال د صادراتي، ټرانزیتي او وارداتي توکو د لېږد په برخه کې د دوغارون په نړۍواله لاره کې هېڅ ډول خنډ او محدودیت نهشته.
د رجبي په وینا؛ د دوغارون د ازادې سوداګریزې سیمې د ګمرک اقتصادي برخې چارې هره ورځ د سهار له شپږو بجو د شپې تر ۱۱ بجو پورې او ان د رخصتیو په ورځو کې هم روانې وي، چې د کاري ساعتونو د زیاتوالي موخه د باروړونکو موټرو د تم کېدو او اوږدې ځنډنۍ مودې راکمېدل دي.
تر دې وړاندې د اسلام کلا په ګمرک کې د باران او واورې د ورېدو له امله لسګونه ایراني باروړونکي موټر په خټو کې بند پاتې شوي وو.