سوریې او اسراییل پرېکړه کړې چې پوځي تاوتریخوالی به راکم کړي

طالبانو په ځواب کې ویلي، چې ازبکي ژبه یې نه ده محدوده کړې.

د ازبکستان د بهرنیو چارو وزارت یوه اعلامیه چې د سې‌شنبې په ورځ (د مرغومي ۱۶مه) خپره شوې، په نړۍواله کچه د ازبکي ژبې پر ځای ټینګار شوی او دا ژبه یې د ازبکستان د بهرني سیاست له اساسي لومړیتوبونو څخه بللې ده.

په اعلامیه کې راغلي، چې د ازبکستان چارواکو په افغانستان کې د ازبکي ژبې د ځپلو د اندېښنو تر ترلاسه کېدو وروسته «سمدستي» د طالبانو د بهرنیو چارو وزارت له چارواکو سره اړیکه نیولې ده.

ځايي سرچینو د مرغومي په ۱۲مه افغانستان انټرنشنل ته ویلي وو، چې طالبانو د سمنګان پوهنتون له لوحې څخه ازبکي او د پوهنتون د فارسي ژبې نوم لرې کړی دی. نیوکه کوونکو دا اقدام د فارسي او ازبکي ژبو پر ضد چلند او ژبنۍ ځپنه بللې ده.

د افغانستان انټرنشنل له‌خوا د دې راپور تر خپرېدو وروسته، د دغو ژبو یو شمېر ویوونکو غبرګون وښود او د پوهنتون په لوحه کې یې د ازبکي او فارسي ژبو د بېرته شاملولو غوښتنه وکړه.

د سرچینو په وینا، دا بدلون د پوهنتون د نوي رییس له ټاکل کېدو وروسته رامنځته شوی دی.

د ازبکستان د بهرنیو چارو وزارت په وینا، طالبانو پر ازبکي ژبې د خپل «ژور درناوي» ټینګار کړی دی. همدارنګه، د طالبانو د بهرنیو چارو وزارت ویلي چې «د ښه ګاونډیتوب او دوستانه اړیکو د نښې په توګه» به د جوزجان په دولتي پوهنتون کې د «ازبکي ژبې او ادبیاتو» په څانګه کې د ماسټرۍ دوره رامنځته شي.

د ازبکستان د بهرنیو چارو وزارت په اعلامیه کې راغلي، چې د طالبانو ادارې د رسمي او عامه لوحو ژبې پښتو، فارسي او انګلیسي ټاکلې دي، خو په شمالي سیمو کې چې ازبک مېشت دي، ازبکي ژبه به هم په لوحو کې شامله وي.

طالبانو تر دې مخکې د لړم په میاشت کې هم د جوزجان پوهنتون له لوحې څخه ازبکي ژبه لرې کړې وه؛ هغه اقدام چې له پراخو غبرګونونو سره مخ شو او بالاخره طالبان اړ شول، چې بېرته یې شامل کړي.

همدارنګه، طالبانو د زمري په ۲۹مه د مزارشریف په ښار کې د امیرعلي‌شېر نوایي مجسمه ونړوله. یوه ورځ وروسته، د ازبکستان د بهرنیو چارو وزارت له طالبانو سره تر اړیکې نیولو وروسته په بلخ کې د طالبانو د والي دفتر اعلان وکړ، چې د دې شاعر او مفکر «یادګاري کتیبه» به بېرته ورغول شي.

د ازبکستان د بهرنیو چارو وزارت ویلي، چې طالبانو د دې مجسمې د ویجاړولو په اړه خواشیني څرګنده کړې او ژمنه یې کړې، چې په همدې ځای کې به د امیرعلي‌شېر نوایي په شان یو مناسب فرهنګي کمپلکس جوړوي.

د شاعر او مفکر د مجسمې ویجاړول پراخ غبرګونونه راوپارول. د عبدالرشید دوستم لور راحله دوستم دا کړنه «د هېواد د کلتوري میراث په وړاندې د طالبانو د دوښمنۍ سمبول» وباله.

هغه زیاته کړه، چې داسې ښکاري د واشنګټن یوازینی هدف د حکومت بدلون او د انرژۍ د سرچینو خپلول دي.

هغه په پاریس کې خبریالانو ته وویل: «هسپانیې هېڅکله د مادورو حکومت په رسمیت نه دی پېژندلی، ځکه چې هغه اصول مات کړي دي، ځکه چې د هغه ټاکنې ناقانونه وې او همدا لامل دی چې موږ نشو کولی د یوې پوځي کړنې مشروعیت ومنو چې په ښکاره ډول ناقانونه ده، د نړۍوالو قوانینو سرغړونه کوي او یوازینی هدف یې داسې ښکاري، چې د بل هېواد د حکومت بدلول او د هغه طبیعي سرچینې نیول دي».

ټرمپ وايي، مادورو د امریکا پر لور د نشه‌یي توکو د بهیر اصلي طراح و او د رایو د درغلۍ له امله په ناقانونه توګه واک کې و. مادورو دا تورونه ردوي او په کاراکاس کې چارواکو د هغه د خوشې کېدو غوښتنه کړې ده.

په پلازمېنه کاراکاس کې د مادورو د حکومت لوړپوړي چارواکي چې د مادورو او د هغه د میرمنې سیلیا فلورز نیول کېدل د "تښتونې" په توګه یادوي، لا هم په واک کې دي.

یاده دې وي، چې مرستیالې ولسمشرې ډلسي رودریګز چې د تېلو وزیره هم ده، د ونزوېلا د سترې محکمې په تایید د موقتي مشرې په توګه واک اخیستی، خو هغې ویلي چې مادورو لا هم ولسمشر پاتې دی.

د رویټرز د راپور له مخې، ځایي اوسېدونکو د سې‌شنبې په ورځ ویلي چې د المعاشیق ماڼۍ په شاوخوا سیمو کې ناڅاپي ډزې وشوې، چې د خلکو اندېښنه یې راپارولې ده. تر دې مهاله د یادو ډزو د لامل، زیانونو او یا هم د احتمالي ټپیانو په اړه رسمي معلومات نه دي ورکړل شوي.

امنیتي چارواکو هم تر اوسه په دې اړه کومه رسمي اعلامیه نه ده خپره کړې.

عدن او د دغه بندري ښار شاوخوا سیمې دا مهال د بېلتون‌پالې جنوبي انتقالي شورا (STC) تر ولکې لاندې دي، چې د عربي متحده اماراتو له ملاتړ برخمنه ده. د دغې شورا مشر پخوا په ماڼۍ کې اوسېده، خو دا مهال یې د اوسېدو ځای معلوم نه دی.

د دغه راپور له مخې، دغه ارزونه د امریکا د مرکزي استخباراتو ادارې (سي‌ای‌اې) له لوري ولسمشر ډونالد ټرمپ او څو تنو لوړپوړو چارواکو ته وړاندې شوې ده. په راپور کې د مادورو مرستیاله دلسي رودریګزد د احتمالي مشرتابه د مهمې څېرې په توګه یاده شوې ده.

راپور همدا راز وايي، ټرمپ دې پایلې ته رسېدلی چې ثبات یوازې هغه وخت تضمین کېدای شي چې د مادورو ځایناستی د پوځ او نورو بانفوذو کړیو ملاتړ ولري. په همدې لړ کې، د کورنیو چارو وزیر دیوسدادو کابیو او د دفاع وزیر ولادیمیر پادرینو د نفوذ لرونکو څېرو له ډلې یاد شوي دي.

استخباراتي ارزونه خبرداری ورکوي چې د اپوزیسیون مشران ادموندو ګونزالس او ماریا کورینا ماچادو، که واک ته ورسېږي، له سختو ننګونو سره به مخ وي، په ځانګړي ډول د امنیتي بنسټونو، د نشه‌يي موادو د قاچاق شبکو او سیاسي مخالفانو له مقاومت سره به مخ شي.

له دې مخکې ټرمپ ویلي وو چې ماچادو دومره پراخ ولسي ملاتړ نه لري چې واک ترلاسه کړي.

یاده دې وي چې مرستیالې ولسمشرې ډلسي رودریګز چې د تېلو وزیره هم ده، د وینزویلا د سترې محکمې په تایید د موقتي مشرې په توګه واک اخیستی، خو هغې ویلي چې مادورو لا هم ولسمشر پاتې دی.

په پلازمېنه کاراکاس کې د مادورو د حکومت لوړ پوړي چارواکي، چې د مادورو او د هغه د میرمنې سیلیا فلورز نیول کېدل د "تښتونې" په توګه یادوي، لا هم په واک کې دي.

تر دې وړاندې د پاکستان دفاع وزیر خواجه محمد اصف هم ویلي و، دوی خبرو اترو ته چمتو دي؛ خو د تحریک انصاف ګوند ورسره ناوړه چلند کوي. د هغه په وینا؛ سره له دې چې د پاکستان لومړي وزیر شهباز شریف درې، څلور ځلې د خبرو اترو بلنه ورکړې؛ خو د تحریک انصاف ګوند له خبرو اترو انکار کوي.

د پاکستان لومړي وزیر شهباز شریف په دې وروستیو کې د تحریک انصاف ګوند ته د خبرو اترو بلنه ورکړې وه. نوموړي د کابینې غونډې ته په وینا کې ویلي و، چې تر دې وړاندې یې هم د تحریک انصاف ګوند ته د خبرو اترو بلنه ورکړې وه او اوس د هېواد د پرمختګ لپاره یو وار بیا د خبرو بلنه ورکوي.

هغه زیاته کړې وه:« ما تحریک انصاف ګوند ته تر دې وړاندې هم د مذاکراتو بلنه ورکړې وه او اوس یو ځل بیا د مذاکراتو بلنه ورکوم؛ خو دغه مذاکرات یوازې د مشروع غوښتنو پربنسټ کېدای شي.»