د جرمني، فرانسې او برېتانیا مشرانو په یوې ګډه اعلامیه کې د ایراني ځواکونو لهخوا د لاریونوالو پر وړاندې زورزیاتی په سختو ټکو غندلی او د لاریون کوونکو د مرګ ژوبلې په اړه یې ژوره اندېښنه څرګنده کړې ده.
د ترکیې پولیسو په توکات او بولو ښارونو کې د عملیاتو په ترڅ کې ۱۸ افغانان نیولي دي. پولیسو ویلي، یاد افغانان د موټرو په وسیله له یوه ښاره بل ښار ته لېږدول کېدل. دغه افغانان، افغانستان ته د بېرته استونې لپاره د اخراج مرکزونو ته لېږدول شوي دي.
د ترکیې رسنیو راپور ورکړی، چې د توکات په ښار کې د پلټنو پر مهال ۱۳ ناقانونه افغانان هغه مهال ونیول شول، چې د دوو موټرو په وسیله بل ښار ته لېږدول کېدل.
همدارنګه د بولو ښار پولیسو هم د پنځو غیرقانوني افغانانو له نیولو خبر ورکړی دی.
پولیسو ویلي، چې په یادو دوو ښارونو کې یې د ناقانونه افغانانو د لېږد په جرم شپږ انساني قاچاق کوونکي هم نیولي او یاد افغانان یې د بولو او توکات ښارونو د اخراج مرکزونو ته لېږدولي دي.
د راپورونو لهمخې، په وروستیو ورځو کې په ترکیې کې د افغانانو د نیولو عملیات ګړندي شوي او نږدې هره ورځ یو شمېر غیرقانوني افغانان له نیول کېدو وروسته د اخراج مرکزونو ته لېږدول کېږي.
تر دې مخکې د ترکیې د کډوالۍ ادارې ویلي و، چې په ۲۰۲۵ کال کې په ترکیه کې ۱۵۲ زره غیرقانوني کډوال نیول شوي و، چې له دې ډلې یوازې ۴۲ زره یې افغانان وو.
متحده عربي امارات اعلان کړی، چې په بریتانوي پوهنتونونو کې د اخوانالمسلمین لهخوا د اماراتي زدهکړیالانو د افراطي کېدو په تړاو د اندېښنو له امله یې په بریتانیا کې د زدهکړیالانو تمویل محدود کړی دی. بریتانیا لا تر اوسه پر اخوانالمسلمین بندیز نهدی لګولی.
د تېر کال په جون میاشت کې د متحده عربي امارات د لوړو زدهکړو وزارت د نړۍ د معتبرو پوهنتونونو لېست خپور کړ. د تازه اصلاحاتو لهمخې، یوازې همدې غوره بنسټونو ته بورس ورکول کېږي او سندونه یې په رسمیت پېژندل کېږي.
په دې نوملړ کې د امریکا، استرالیا، اسراییل او فرانسې پوهنتونونه شامل دي؛ خو د برېتانیا نوم پهکې نه لیدل کېږي، سره له دې چې برېتانیا ډېر مخکښ او نړۍوال شهرت لرونکي پوهنتونونه لري.
فایننشل ټایمز ورځپاڼې ته درېیو باخبره سرچینو ویلي، چې د برېتانیا د پوهنتونونو اېستل د متحده عربي امارات د دې اندېښنې له امله دی، چې ښايي د اخوانالمسلمین له لوري اماراتي محصلین په برېتانوي پوهنتونونو کې افراطي شي.
د همدې دلیل لهمخې، په تېر زیږیز کال کې یوازې ۲۱۳ اماراتي محصلینو ته د برېتانیا تحصیلي ویزه ورکړل شوه، چې دا شمېر د وړم کال پرتله ۲۷ سلنه کمښت ښيي.
د متحده عربي امارات د رهبر شیخ محمد بن زاید آلنهیان په مشرۍ ابوظبي له کلونو راهیسې پر دې نیوکه کوي، چې ولې برېتانیا اخوانالمسلمین غیرقانوني نهاعلانوي. سره له دې د برېتانیا حکومت تېر کال وویل، دغه موضوع «په دقت سره تر څېړنې لاندې لري».
د برېتانیا حکومت په ۲۰۱۵ کال کې اعلان وکړ، چې اخوانالمسلمین د برېتانیا پر ضد له ترهګریزو فعالیتونو سره تړاو نهلري.
د برېتانیا د ښي اړخي اصلاحاتو ګوند مشر نایجل فاریج، چې په ټاکنو کې مخکښ دی، ژمنه کړې، که لومړی وزیر شي نو پر اخوانالمسلمین به بندیز ولګوي.
د برېتانیا چارواکو ویلي، روښانه نهده چې د بورسونو د بندیز پلي کېدل به تر کومه حده عملي شي، ځکه لا هم ځینې اماراتي پوځي پرسونل بورسونه ترلاسه کوي. له دې سره سره امارات اعلان کړی، چې د هغو پوهنتونونو اسناد به په رسمیت ونهپېژني چې په تایید شوي لېست کې شامل نهوي.
د برېتانیا د لومړي وزیر دفتر د جمعې په ورځ (د مرغومي ۱۹مه) اعلان وکړ: «زموږ په ټولنه کې د سختدریځۍ ټول ډولونه ځای نهلري او هر چېرې چې ښکاره شي، ورسره مبارزه کوو. موږ د نړۍ له غوره تعلیمي نظامونو څخه یو وړاندې کوو او د محصلینو د هوساینې او د پوهنتونونو د امنیت لپاره جدي تابیاوې لرو».
له هغه وروسته چې د پنجشنبې په ماښام د ایران د ملي پاڅون پر مهال میلیونونه خلک لاریونونو ته راووتل، د اسراییل چینل ۱۲ راپور ورکړی، چې د دغه هیواد د چارواکو ارزونې بدلې شوي او اوس دا احتمال مطرح دی چې د ایران «رژیم»به سقوط شي.
اسراییل غواړي خپلې پرېکړې د دې احتمال پر بنسټ وکړي، چې ولسي پاڅون به د نظام د سقوط لامل شي.
یوه اسراییلي امنیتي چارواکي چینل ۱۲ ته ویلي، چې اسراییل لا هم د نه مداخلې سیاست ته دوام ورکوي او له نږدې اعتراضات څاري.
تر دې مخکې «اکسیوس» په یوه راپور کې لیکلي وو، چې د امریکا استخباراتي ادارې خپلې پخوانۍ ارزونې بیا ګوري او ورسره د ایران د سقوط احتمال څاري.
د راپور پر بنسټ، د امریکا استخباراتي ادارو پخوا داسې پتېیلې وه، چې د ایران اعتراضات دومره قوي نهدي، چې د حکومت ثبات له ګواښ سره مخ کړي، خو د تازه پېښو له امله اوس دا لیدلوری بیا ارزول کېږي.
یوه لوړپوړي امریکایي چارواکي ویلي: «اعتراضات جدي دي او موږ یې څارو».
په زاهدان کې د سني جماعت امام مولوي عبدالحمید وایي، د ایران سیاسي او اقتصادي وضعیت په ټپه ولاړ دی او د هېواد خلک لوی بدلون غواړي. نوموړي د ایران اوسنی اعتراض او لاریون «ملي پاڅون» ګڼلی دی.
مولوي عبدالحمید د جمعې په ورځ (د مرغومي ۱۹مه) د خطبې پر مهال ویلي، چې د ایران حکومت په تېر کې د خلکو غوښتنو ته رسېدنه نهده کړې او روان لاریون یې ملي پاڅون یاد کړی دی.
د هغه په خبره، چې ملت تېره شپه صحنې ته راغلی او نن شپه به د اذان لپاره هم راشي.
نوموړي د روانو لاریونونو په اړه وویل: «تېره شپه، ټولو ولیدل چې د ټولو اړخونو ایراني خلک صحنې ته راغلل. د نن شپې لپاره هم غږ دی، او خلک به بیا سړکونو ته راشي».
نوموړي زیاته کړې، چې ایرانیان د خپل «حق او وقار» غوښتلو لپاره راوتلي دي.
عبدالحمید ویلي: «خلک راپورته شوي او د خپل عظمت او وقار لپاره صحنې ته راغلي او دوی هوډ لري، چې وړ خلک د واک په سر کې راولي».
د مولوي عبدالحمید په وینا: «د ملت د نن ورځې اراده د ۲۰۱۸ کال د دوی د ارادې پرتله ډېره جامع ده».
د طالبانو د عدلیې وزارت ویاند برکتالله رسولي وايي، چې د غصب د مخنیوي کمېسیون له جوړېدو راهیسې په ټول هېواد کې نږدې ۴ میلیونه جریبه دولتي ځمکه له غصب څخه خلاصه شوې ده.نوموړي ویلي، چې ډېر ژر به په ټولو سیمو کې د څړ ځایونو لپاره ځمکې هم مشخصې شي.
برکتالله رسولي د جمعې په ورځ (د مرغومي ۱۹مه) ویلي، چې یوازې د ۱۴۰۴ کال په اوږدو کې په ټول هېواد کې یو میلیون ۲۳۰ زره ۹۶۷ جریبه ځمکه له زورواکو او غصب څخه راګرځول شوې ده.
نوموړي ویلي، چې له غصب څخه د خلاصون کمېټې فعالیتونه روان دي او په میلیونونه نوره غصب شوې ځمکه به هم تر مشخص کېدو وروسته راوګرځول شي.
رسولي دا هم ویلي، چې د څړ ځایونو د پېژندنې لپاره هم کمېټه جوړه شوې او تر دې مهاله یې په بادغیس او فاریاب کې ۱۳ میلیونه جریبه ځمکه د څړ ځایونو لپاره تثبیت کړې ده.
خو د طالبانو لهخوا د ځمکو د پراخې مصادرې لړۍ په تېرو څلورو کلونو کې د پراخو نیوکو لامل شوې ده. هغه کورنۍ چې په دغو مصادره شویو ځمکو او ښارګوټو کې کورونه اخیستي وایي، د ځمکو له مصادرې وروسته د خسارې ترلاسه کول ورته نږدې ناشوني شوي، ځکه طالبان هغوی بېرته پلورونکو ته راجع کوي، په داسې حال کې چې ډېری پلورونکي یا له هېواده وتلي او یا هم د لاسرسي وړ نهدي.
