وسلوالو کسانو په فیض‌اباد کې دوه اسماعیلي ځوانان په نښه کړي

سرچینې وايي چې د طالبانو غړي اسماعیلیان د ګواښ له لارې د مذهب بدلولو ته اړ باسي.

راپورونه ښيي چې په افغانستان کې د اسماعیلیه مذهب پیروان د خپل مذهب د بدلولو لپاره تر سخت فشار لاندې دي.
په بدخشان کې د طالبانو د علماوو شورا د اسماعیلیانو د سني کېدو د ملاتړ لپاره ځانګړې تګلاره جوړه کړې ده.

طالبان په هر ولایت کې د علماوو شورا جوړه کړې او د دغو شوراګانو غړي د طالبانو مشر ټاکي. د طالبانو مشر دغو شوراګانو ته پراخ واکونه ورکړي او سیمه‌ییز چارواکي مکلف دي چې د علماوو د شورا په سلا کار وکړي.

په دې مکتوب کې راغلي چې دا طرزالعمل د حج او اوقافو، معارف، د مرافعې محکمې او د رهبر د فرمانونو د تعقیب ریاست د استازو په ګډون چمتو شوی دی.

د مکتوب له مخې، هغو اسماعیلیانو ته چې خپل مذهب سني ته بدلوي، د امنیتي مصونیت تضمین، د مالي انعامونو او مرستو ورکړه، له اسماعیلي مېشتو سیمو بهر دیني مدرسو ته د ځوانانو جذب او په دولتي ادارو کې دندې په پام کې نیول شوې دي.

همدارنګه په مکتوب کې ټینګار شوی چې هغو زده‌کوونکو ته به چې خپل مذهب سني ته بدلوي، مالي امتیازونه ورکړل شي او د هغوی د تشویق او بلنې لپاره دیني سیمینارونه جوړ شي.

طالبانو په دې مکتوب کې د اسماعیلي مېشتو سیمو په ښوونځیو کې د دیني استادانو ګومارل او د هغوی د اوسېدو په سیمو کې د جوماتونو جوړول او بیا پرانیستل هم یاد کړي دي.

سرچینو افغانستان انټرنشنل ته ویلي چې په بدخشان کې د طالبانو د امر بالمعروف ځواکونه خلک د ګواښ له لارې د مذهب بدلولو ته اړ کوي.

یوناما د روان کال د ثور په میاشت کې راپور ورکړی چې طالبانو د ۲۰۲۵ کال په لومړیو درېیو میاشتو کې له ۵۰ څخه ډېر د اسماعیلیه مذهب پیروان تسنن ته اړ کړي دي.

په همدې وخت کې ځایي سرچینو تایید کړه چې د اسماعیلیه مذهب دوه پیروان تېره شپه د فیض‌اباد ښار کې د وسله‌والو کسانو په ډزو ټپیان شوي دي.

د طالبانو د جزايي محکمو په اصول‌نامه کې، چې تازه یې یوه کاپي افغانستان انټرنشنل ته رسېدلې، د حنفي مذهب پیروان د مسلمانانو په توګه معرفي شوي او نور مذهبونه «بدعت‌ګر» بلل شوي دي.

وروسته له دې، د طالبانو د امر بالمعروف وزیر خالد حنفي د اسماعیلي شیعه‌ګانو له یوه پلاوي سره په لیدنه کې ادعا وکړه چې په افغانستان کې د هغوی حقوق خوندي دي.

طالبانو ویلي چې د دې لیدنې موخه همغږي رامنځته کول، د اسماعیلي شیعه‌ګانو د ستونزو اورېدل او په «دعوتي» چارو کې ګډه همکاري ده.

خُرم د غزې لپاره د امریکا د ولسمشر ډونالډ ټرمپ تر مشرۍ لاندې د «سولې بورډ» جوړېدل او همداراز له سوریې څخه عراق ته د زرګونو داعشي بندیانو لېږد، د سیمې لپاره خطرناک او برخلیک ټاکونکي بدلونونه وبلل.

نوموړي وویل، د غزې لپاره اعلان شوې «سولې بورډ» په اصل کې د یوې سوداګریزې سهامي کمپنۍ بڼه لري او که عملي شي، د غزې د خلکو د اېستلو او هغوی د سومالي‌لنډ په سیمه کې د مېشتولو لامل به شي. د خُرم په وینا، له دې وروسته به په یاده سیمه کې هغه تفریحي مرکز جوړ شي چې ډونالډ ټرمپ پخوا ترې یادونه کړې وه.

عبدالکریم خُرم ټینګار وکړ، چې د دې بورډ اجراییه کمېټه تر ډېره د امریکايي او لوېدیځو میلیاردرانو څخه جوړه ده او دا پروژه به د ډونالډ ټرمپ تر مشرۍ لاندې د یوه خورا ګټور تجارتي پلان په توګه پر مخ یوړل شي. هغه زیاته کړه چې که دا طرحه بریالۍ شي، نو حتا په منځني ختیځ کې به د دولت او دولتدارۍ مفهوم بدل شي او دولتونه به د سوداګریزو شرکتونو بڼه خپله کړي.

خرم همداراز له سوریې څخه عراق ته د شاوخوا ۷۰۰۰داعشي بندیانو د لېږد په اړه اندېښنه وښوده او ویې ویل، دا اقدام د سوریې د وروستیو جګړو او د کُرد ځواکونو د ماتې په پلمه ترسره کېږي، په داسې حال کې چې لوېدیځ هېوادونه احمدالشرع د سوریې د ثبات راوستونکي په توګه ستايي.

نوموړي پوښتنه مطرح کړې چې څنګه کُرد ځواکونه د دغو بندیانو ساتنه کولای شوه، خو د سوریې دولت له دې کاره عاجز ښودل کېږي، په ځانګړي ډول په داسې حال کې چې عراق خپله له ګڼو امنیتي او سیاسي ستونزو سره مخ دی.

د عبدالکریم خُرم په وینا، د داعشي بندیانو دا لېږد نه یوازې داعش او د داعش پر ضد د مبارزې پلمه یو ګام مخکې وړي، بلکې دا به د دې ډلې فعالیتونه ایران او افغانستان ته لا نږدې کړي او د سیمې امنیت به له نویو ګواښونو سره مخ کړي.

په هغه اعلامیه کې چې نن د جمعې په ورځ، د سلواغې په درېیمه، خپره شوې، راغلي چې د طالبانو د ادارې د محکمو «جزایي اصولنامه»په ښکاره ډول «انساني کرامت، دیني او مذهبي برابري تر پښو لاندې کړې ده.»

مقاومت شورا د دې اصولنامې ځینو مادو ته په اشارې ویلي، طالبان د څرګند مذهبي تبعیض له لارې یوازې د یوه مذهب پیروان مسلمانان ګڼي او د نورو مذاهبو پیروان بدعت‌ کوونکي بولي.

په اعلامیه کې راغلي چې د طالبانو دا اقدام ټولنه په بدوي او منځنیو پېړیو ته ورته ډول پر بېلابېلو طبقو وېشي، «غلامي عملاً قانوني کوي، ښځه د وینزې په توګه معرفي کوي، مېړه د ښځې د بادار او مالک په توګه وړاندې کوي او پر ټولنه د سپکاوي ډکې او له انساني ارزښتونو سره په ټکر کې سزاګانې تپي.»

دا شورا، چې د طالبانو د مخالفو ګوندونو او سیاسي څېرو له مشرانو جوړه ده، ټینګار کړی چې هېڅ ډله حق نه لري د محدود، انحصاري او افراطي تفسیر له لارې نور وګړي له خپلو دیني او انساني حقونو محروم کړي.

د افغانستان د ژغورنې لپاره د مقاومت عالي شورا له نړیوالې ټولنې، په ځانګړي ډول د نړیوالې جزایي محکمې له غړو هېوادونو، د بشري حقونو له بنسټونو، اروپايي ټولنې او ملګرو ملتونو غوښتي، چې تر ناوخته کېدو مخکې عملي ګامونه پورته کړي.

د هغه سند له مخې چې افغانستان انټرنشنل – پښتو ته رسېدلی، د طالبانو مشر ملا هبت‌الله دغه جزایي اصولنامه، چې ۱۱۹مادې لري، توشیح کړې ده.

په دې اصولنامه کې عدلي بنسټونو ته دا واک ورکړل شوی چې مخالفین او منتقدان ووژني. همداراز، د څلورمې مادې په شپږم بند کې ان وګړو ته اجازه ورکړل شوې چې د «ګناه» د ترسره کېدو پر مهال، په خپله د مجازاتو اقدام وکړي.

طالبانو په دې جزایي اصولنامهکې د «غلام» د کلمې په کارولو سره، په څو مواردو کې غلامي هم د خپلې واکمنۍ تر چتر لاندې په رسمي ډول منلې ده.

اروپايي ټولنې په خپره کړې خبرپاڼه کې ویلي چې دغه مرستې به د بېړنيو خوراکي توکو د برابرولو، روغتيايي خدمتونو د وړاندې کولو، له زيانمنو قشرونو د ملاتړ او په يادو هېوادونو کې د بشري کړکېچونو د پايلو د کمولو په موخه ولګول شي.

اروپايي ټولنې ټينګار کړی چې، سره له دې چې په نړيواله کچه د بشري مرستو کچه راټيټه شوې، خو دغه ټولنه لا هم د اړمنو خلکو د ملاتړ په برخه کې پر خپلو ژمنو ولاړه ده او هڅه کوي چې د بشري بحرانونو پر وړاندې اغېزمن غبرګون وښيي.

دا اعلان په داسې حال کې کېږي چې اروپايي ټولنې تر دې وړاندې د ښځو د اقتصادي پياوړتيا د پروګرام د دويم پړاو د پيل خبر هم ورکړی و. دغه پروګرام د ۱۰ميليونه يورو په پانګونې سره د ملګرو ملتونو د پراختيايي پروګرام(یو این ډی پي) په همکارۍ پلي کېږي او د ښځو د معيشت او اقتصادي خپلواکۍ د ملاتړ په برخه کې د اروپايي ټولنې د ژمنو يوه مهمه برخه بلل کېږي.

د کندهار اوسېدونکي وايي، چې په دغه ښار کې د سوالګرو ماشومانو شمېر په بې‌ساري‌ ډول لوړ شوی. د ښاریانو په خبره؛ د ښار له مرکزي بازارونو نیولې تر هوټلونو، رسټورانټونو او پلورنځیو پورې لسګونه ماشومان لیدل کېږي، چې یا له خلکو د څو افغانیو غوښتنه کوي او یا د سپېلني دودوي چې دې چارې خلک خورا اندېښمن کړي دي.

کندهار مېشتي سمیع‌الله نصرت د دغه ماشومانو راتلونکې ته د اندېښنې په څرګندولو سره افغانستان انټرنشنل - پښتو ته ویلي: «دغه ماشومان ښوونځي ته نه‌ځي، ماشومتوب نه‌لري او راتلونکی یې د فقر په تیاره سیورو کې ورک ښکاري».

یو ۱۲کلن ماشوم عرفان الله چې د ښار د یوه رستورانت مخې ته ولاړ وو په ټیټ غږ وویل: «پلار مې دنده نه‌لري مور مې وایي، که پیسې راوړې نو ډوډۍ به وي که نه څه نه‌لرو چې ويې خورو. هره ورځ بازار ته راځم کله پیسې ټولې شي کله نه».

د دغه ماشومانو کیسې یوازې احساساتي نه؛ بلکې سیاسي پوښتنې راپورته کوي. ځینې ماشومان یتیمان دي سرپرست نه‌لري؛ خو ډېری یې په ښکاره ډول اعتراف کوي، چې د کورنۍ مشران یې بې‌کاره او د کار د نشتوالي له امله اړ اېستل شوي چې خپل ماشومان بازار ته ولېږي.

دا هغه ښار دی، چې واکمنان یې د «اسلامي نظام، عدالت او شریعت» پلي کولو دعوې کوي؛ خو په کوڅو کې یې ماشومان د وچې ډوډۍ لپاره لاسونه غځولي دي. د سید احمد په نوم یو بل ماشوم چې سپېلني یې په لاس کې نیولي وو داسې وویل: «زه ښوونځي ته نه ځم ځکه کتاب او کالي نه‌لرو که خیرات و نه غواړم کور کې ډوډۍ نه وي. پلار مې نه‌شته مور مې کار نه‌شي کولای».

دغه اعتراف دا په ډاګه کوي، چې دامهال د وزګارتیا تر ټولو دروند بار د ماشومانو په اوږو دی او تر ټولو ډېر یې ماشومان اغېزمن کړي دي. کندهار کې د بې‌‌کارۍ کچه لوړه، اقتصاد په ټپه ولاړ او د خلکو عایداتي سرچینې نږدې له منځه تللې دي.

په همدې حال کې د کندهار یوشمېر طالب مسوولین داسې ادعاوې کوي، چې د طالبانو مشر ملا هبت‌الله اخوندزاده ګواکې وخت ناوخت په کندهار ښار کې ګرځي او د خلکو وضعیت څاري؛ خو ځايي اوسېدونکي دغه ادعاوې له واقعیت سره په ټکر کې ګڼي او وايي که رښتیا هم نوموړی د خلکو له غربت خبر وای، نو نن به د هغه د کور شاوخوا د هغه د واک تر سیوري لاندې ماشومان سوالګرۍ ته نه اړ اېستل کېدل.

د ټولنیزو چارو شنونکي خبرداری ورکوي، که دغه وضعیت همداسې دوام وکړي نو کندهار به یوازې د فقر ښار نه؛ بلکې د راتلونکي د ضایع کېدو په ښار بدل شي. د دوی په خبره؛ هغه ماشومان چې نن سپېلني دودوي سبا به د زده‌کړو، مهارت او سالم ژوند له فرصتونو بې‌برخې لویان وي او دا به د ټولې ټولنې لپاره درنه بیه ولري.