د خیبر پښتونخوا د پولیسو یو مشر د طالبانو ددفاع وزیر ملا یعقوب د انځور له امله ګوښه شوی

د ۱۹۸۸ بندیزونو رژیم د شتمنیو کنګل کېدل، د سفر بندیزونه او د وسلو محدودیتونه رانغاړي، چې د طالبانو پر اړوندو کسانو او ادارو عملي کېږي.

دغه بندیزونه پر هغو اشخاصو لګېږي چې په تاوتریخوالي، وسلو برابرولو، د جنګیالیو جذب او یا د سولې او ثبات ضد فعالیتونو کې لاس لري.

کارپوهان وایي، له ۱۴۰۰ کال راهیسې چې طالبان بیا واک ته رسېدلي، له بشري مرستو پرته په بندیزونو کې کوم اساسي بدلون نه دی راغلی.

همدارنګه متحده ایالاتو سږکال د طالبانو د چارواکو لپاره د سفر د معافیت ډېری غوښتنې رد کړې دي.

واشنګټن ویلي، د معافیت هره غوښتنه به جلا او په جدي ډول وڅيړي. امریکا طالبان تورن کړي چې د یرغمل نیونې ډیپلوماسي کاروي او د ترهګرۍ ضد ژمنو ته ژمن نه دي پاتې شوي.

له همدې امله، ځینو هېوادونو د معافیت غوښتنو پر ځای د سفرونو په اړه د بندیزونو کمېټې ته رسمي خبر ورکړی دی.

د ۱۹۸۸ بندیزونو کمېټه د امنیت شورا تر چتر لاندې فعالیت کوي او د بندیزونو د پلي کېدو څارنه کوي. دغه کمېټه د بندیزونو نوملړ جوړوي، د معافیت غوښتنو په اړه پرېکړې کوي او امنیت شورا ته راپور وړاندې کوي.

شنونکي باور لري چې د پاکستاني طالبانو له تحریک (TTP)، القاعده او ختیځ ترکستان اسلامي غورځنګ سره د طالبانو د اړیکو دوام، د ښځو او نجونو پر زده کړو محدودیتونه او د ټولشموله حکومت نه جوړېدل هغه مهم عوامل دي چې ښايي د بندیزونو د تمدید لامل شي.

که امنیت شورا د بندیزونو نوی تمدید تصویب کړي، طالبان به په نړیواله کچه د سیاسي او اقتصادي فشارونو تر سیوري لاندې پاتې شي.

د محمد محقق په مشرۍ د افغانستان د خلکو د وحدت ګوند د لویدیز زون مسوولانود سې شنبې په ورځ، د مرغومي پر ۱۴مه په یوه رسمي اعلامیه کې خبر ورکړی، چې په ډله ییز ډول یې له خپلو دندو استعفا کړې ده.

د زون ظرفیتونو ته کم ارزښت ورکول او د اوسني وضعیت په تړاو د ګوند داخلي ضعف د استعفا عوامل ګڼل شوي دي.

اعلامیه زیاتوي چې د افغانستان د اوسني تاریخي وضعیت د پیچلتیاوو په درک کولو سره، د اغیزناک او مسوولانه خدمت لپاره اړتیا شته چې د کار فضا انعطاف‌ منونکې او تصمیم نیونه چابکه وي، چې په اوسني چوکاټ کې په سختي دا ممکنه ده.

اعلامیه وايي، چې له همدې امله د زون رییس او د مشرتابه مرستیال زارع حقجو، مرستیالان، سلاکاران او منشیان، د مرکز د عامه اړیکو کمیټې رییس عباس پویا، د ولایتي شوراګانو او اړوندو کمیټو مسوولان په ګډه له خپلو مسوولیتونو استعفا کوي.

په هغه استعفا پاڼه کې، چې افغانستان انټرنشنل ته رسېدلې، د اسلامي وحدت ګوند د لویدیځ زون شاوخوا ۵۰ تنو مسوولانو لاسلیکونه کړي دي.

اعلامیه ټینګار کوي چې استعفا له سیاست یا د خلکو خدمت څخه د وتلو معنا نه لري، بلکې هدف یې د مسوولیتونو د بیا تعریف او د خپل هېواد د راتلونکي پر وړاندې د اغیزناک خدمت دوام دی.

د یادو مسوولینو په وینا، له دې وروسته به خپلې سیاسي او ټولنیزې هڅې د یوه خپلواک سیاسي جریان او تشکل له لارې پرمخ بوځي، په داسې حال کې چې د انساني، اسلامي او عدالت‌ غوښتونکو ارزښتونو ساتنه به دوامداره وي او د افغان ملت د ګډو ارمانونو د تحقق لپاره به هڅې وکړي.

د افغانستان لپاره د اروپايي ټولنې استازي ژیل برټران نن سې شنبه، د سلواغې پر ۱۴مه په اېکس لیکلي، چې د افغان مېرمنو رهبرانو فورم سره په انلاین ناسته کې یې په یو لړ مسایلو ارزښتناکې خبرې او له لومړی درجه متخصصانو سره یې مشورې کړې دي.

ژیل برټران لیکلی:«موږ د سوداګرۍ په برخه کې د افغان مېرمنو رول، په لویه کچه عایداتو او د اوبو او اقلیم انعطاف په اړه خبرې وکړې، چې په افغانستان کې په بیړني حالت بدلیږي.»

له افغان مېرمنو سره دا انلاین ناسته په داسې حال کې کېږي، چې له دې وړاندې په افغانستان کې اروپايي ټولنې ویلي و، چې له افغان ایډ موسسې سره د اقلیم انعطاف او کلیوالي معیشت د پیاوړتیا لپاره ۷ میلیونه یورو مرسته کوي.

دوی زیاته کړې وه، چې د افغان ایډ موسسې په مشرۍ د اقلیم انعطاف هڅو ته وده ورکوي.

په دې پروژه کې به افغان مېرمنو او معلولیت لرونکو خلکو پیاوړتیا ته هم پاملرنه وشي.

د یادې ټولنې په اعلامیه کې راغلي وو، چې اروپايي ټولنه له لسو کلونو راهیسې په افغانستان کې د معیشت او کلیوالي پراختیا لپاره اوږدمهاله ملاتړ کوي او افغان ایډ له ۱۹۸۳ کال راهیسې په افغانستان کې فعالیت لري.

خبرپاڼه زیاتوي، چې دغه کسانو ته یې د یو کال او شپږو میاشتو تنفيذي بند او ۲۵ـ ۲۵ دُرو سزا ورکړې ده. طالبانو یوازې تېره ورځ په کابل او فاریاب ولایتونو کې د بېلابېلو جرمونو په تور پر ۴۰ کسانو په عام محضر کې د دُرو وهلو سزاوې عملي کړې دي.

د طالبانو سترې محکمې د خپرو شویو شمېرو له‌مخې؛ دغه ډلې د خپلې واکمنۍ له پیل راهیسې ۱۸۴۸ کسانو ته په عام محضر کې سزاوې ورکړې دي. په دغه کسانو کې ۲۵۰ مېرمنې هم شاملې دي.

یادې ډلې په ۲۰۲۵کال کې بیا لږ تر لږه ۱۰۳۰ کسان د بېلابېلو تورونو په تور په عام محضر کې په دُرو وهلي دي. د افغانستان انټرنشنل - پښتو د څېړنو له‌مخې؛ په ۲۰۲۵کال کې په افغانستان کې بدني سزاوې د تېر کال پرتله دوه برابره زیاتې شوې وې.

په افغانستان کې د ملګرو ملتونو سیاسي استازولۍ (یوناما) په یوې اعلامیه کې ویلي، افغانستان تر کلونو جګړې وروسته لا هم د نړۍ درېیم هېواد دی چې د ماینونو او ناچاوده توکو له امله تر ټولو ډېره مرګ ژوبله لري.

یوناما ټینګار کړی، چې ماشومان د دغه پېښو اصلي قربانیان دي او د ټولو تلفاتو ۸۰ سلنه جوړوي. ډېری دغه ماشومان د لوبو یا ورځنیو فعالیتونو پر مهال له ناچاوده توکو سره مخ کېږي، چې له امله یې یا وژل کېږي او یا هم سخت ټپي کېږي. یوناما په خپله اعلامیه کې ویلي: «عامه پوهاوی او د ټولنې ګډ اقدام کولای شي له ډېرو غمجنو پېښو مخنیوی وکړي».

د ملګرو ملتونو دغه دفتر د ماین پاکۍ په برخه کې د فعالو نادولتي بنسټونو لپاره د چټکو او دوامدارو مالي مرستو غوښتنه کړې ده. دغه بنسټونه نه یوازې هره ورځ د چاودېدونکو توکو څخه ککړې سیمې پاکوي؛ بلکې د عامه پوهاوي پروګرامونو له لارې خلک د ماینونو او چاودېدونکو توکو له ګواښونو هم خبروي.

په چاودېدونکو توکو ککړې ځمکې؛ د څو لسیزو جګړو وژونکی میراث

د «هېلو ټرسټ» بنسټ د راپور له مخې؛ یوازې تېر کال په افغانستان کې هره میاشت شاوخوا ۵۰ کسان د ماینونو او جګړه‌ییزو مهماتو د چاودنو له امله وژل شوي او یا هم ټپیان شوي دي. همدارنګه ۶.۴ مېلیونه کسان د دغه توکو له مستقیم ګواښ سره مخ دي.

په افغانستان کې د تېرو شویو څو لسیزو جګړو له امله د هېواد لویې برخې لا هم د ماینونو او چاودېدونکو توکو له کبله ککړې دي او هره ورځ د ملکي وګړو په ځانګړي ډول د ماشومانو ژوند ګواښي.