د مالیزیا لومړی وزیر: د طالبانو او پاکستان ترمنځ نښتې د سیمې سوله او ثبات ګواښي

ولکر ترک ویلي، چې د دواړو هېوادونو ملکي وګړي اوس د هوايي بریدونو، درنو توپونو، هاوانونو او ډزو له امله خپلو مېنو پرېښودو ته اړ کېږي. هغه ټینګار کړی، چې ټولې خواوې باید د نړۍوالو بشري او بشرپاله قوانینو له مخې د ملکي وګړو ساتنه تضمین کړي او د احتمالي سرغړونو په اړه خپلواکې او رڼې څېړنې ترسره کړي.

د ملګرو ملتونو د معلوماتو له مخې؛ په ۲۰۲۵کال کې د ډیورنډ کرښې پورې غاړې بریدونو له امله په افغانستان کې ۸۷ ملکي وګړي وژل شوي او ۵۱۸ نور ټپیان شوي وو، چې دا له ۲۰۰۹کال راهیسې تر ټولو لوړه شمېره بلل کېږي.

همدارنګه راپور کې راغلي، چې د ۲۰۲۳کال له سپټمبر میاشتې راهیسې کله چې پاکستان د بې‌اسناده افغان کډوالو د بېرته ستنولو لړۍ پیل شوه تر ۲ مېلیونه ډېر افغانان بېرته افغانستان ته ستانه شوي دي؛ خو لاهم نږدې ۲ مېلیونه افغانان په پاکستان کې مېشت دي.

د بشري حقونو عالي کمېشنر ویلي، چې د جګړو له امله ډېرو اړمنو خلکو ته بشري مرستې نه‌رسېږي او دغه کار د خلکو کړاو نور هم زیاتوي.

د افغان اېواک مشر شان وان ډایور ویلي، د تېر څه باندې یو کال راهیسې یې هڅه کړې چې د دغه کسانو ستونزه په رسمي او غیر علني ډول حل کړي. د ډایور په خبره؛ دوی د امریکا د بهرنیو چارو وزارت، د کډوالۍ ادارو او د کانګرس له غړو سره په دې اړه څو ځله خبرې کړې دي.

هغه زیاتوي، چې په دې موده کې یې د غونډو او ایمېلونو له لارې غیر رسمي خبرې کړې او موضوع یې تر لوړو کچو راپورته کړې؛ خو تر اوسه د پام وړ پرمختګ نه‌دی شوی. افغان ایواک وايي، د دغه هڅو ترڅنګ یې اوس پرېکړه کړې چې د موضوع په اړه عامه دریځ هم خپل کړي؛ څو د یاد پنډغالي د اوسېدونکو ستونزې روښانه شي.

دغه بنسټ ټینګار کوي، چې د یادو افغان کورنیو جرات او زړورتیا د ستاینې وړ ده او باید د هغوی د ستونزو د حل لپاره عملي ګامونه پورته شي.

د افغانستان کرېکټ بورډ ویلي، چې د شل اوریزو سیالیو لپاره په لوبډله کې «ابراهیم ځدراڼ لوبډلمشر رحمان الله ګربز او نورالرحمان وېکټ ساتونکي صدیق الله اتل، دروېش رسولي، شاهدالله کمال، عظمت الله عمرزی، محمد نبي، شرف الدین اشرف، راشد خان، نور احمد، مجیب الرحمان، ضیاءالرحمان شریفي، فرید احمد ملک او عبدالله احمدزی» او په احتیاطي لوبغاړو کې ننګیال خروټی، بلال سمېع او اعجاز احمدزی شامل دي.

کرېکټ بورډ د سریلانکا پر وړاندې د یو ورځنیو سیالیو لپاره په لوبډله کې «حشمت الله شهیدي لوبډلمشر، رحمت شاه مرستیال لوبډلمشر، رحمان الله ګربز او اکرام علي خېل وېکټ ساتونکي، ابراهیم ځدراڼ، صدیق الله اتل، دروېش رسولي، عظمت الله عمرزی، محمد نبي، راشد خان، ننګیال خروټی، محمد غضنفر، ضیاءالرحمن شریفي، فرید احمد ملک و بلال سمیع» او په احتیاطي لوبغاړو کې یې قیس احمد، محمد سلیم ساپی او بشیر احمد شامل کړي دي.

د افغانستان کرېکټ بورډ ویلي، چې د سیمې وضعیت له نږدې څاري او تراوسه یې د لوبو د ځای په اړه پرېکړه نه‌ده کړې.

د هغه په وینا؛ د تېرې ورځې په اوږدو کې ټولټال ۹۴ واګونونه سوداګریز توکي د هرات ولایت روزنک تم‌ځای ته رسېدلي دي. مجاهد زیاته کړې، تېره شپه هم یو بل رېل ګاډی له ایران نه روزنک تم‌ځای ته ورسېد چې په‌کې ۳۷ واګونونه ګاډر اوسپنه او ۹ واګونونه بوره شامله وه.

د هغه په خبره؛ په دغه بار کې خوراکي، ودانیز او سون توکي شامل دي. هغه وایي، د ایران د اوسپنې پټلۍ د مسوولینو د معلوماتو له مخې؛ دا مهال د ایران په خاوره کې سلګونه واګونونه نور هم افغانستان ته پر لاره دي او تمه کېږي، چې په عادي ډول به هېواد ته وارد شي.

هغه له سوداګرو غوښتي، چې د روانو حالاتو له امله د توکو بیې لوړې نه‌کړي او د بازار ثبات وساتي. دا په داسې حال کې ده، چې ایران څو ورځې وړاندې اعلان کړی و د روانې جګړې له امله به خپل صادرات په لنډمهالي ډول وځنډوي.

یاد سازمان د جمعې په ورځ (د کب ۱۵مه) په یوه خبرپاڼه کې ویلي، چې یادې راډيو په ښوونیزه برخه کې د ټولنې د روښانتیا لپاره کار کاوه. دوی لیکلي: «خوشحال راډیو په تېرو کلونو کې ثابته کړې، چې خپرونې یې یوازې تعلیمي بڼه لري او تل یې اسلامي او افغاني ارزښتونو ته په پوره درناوي سره د هېواد د بچیانو د ذهني روښانتیا لپاره کار کړی دی».

په غزني کې ځایي طالب چارواکو ویلي، چې د دغه راډیو خپرونې له «کلتوري او ټولنیزو ارزښتونو سره په ټکر کې» وې. امسو د خپلو معلوماتو له مخې لیکلي، د کلتوري او ټولنیزو ارزښتونو سره په ټکر کې داسې کوم مستند او قانوني دلیل نه‌شته چې د یادې رسنۍ د نشراتو د بندېدو لامل شي.

د افغانستان د رسنیو د ملاتړ سازمان له اړوندو ادارو او په ځانګړې توګه په غزني ولایت کې له ځايي طالب چارواکو غوښتي، چې دغه موضوع د تفاهم، خبرو اترو او روښانه وضاحت له لارې حل کړي.