د فرانسې د ولسمشر خبرداری: پر قبرس برید د اروپا پر ضد اقدام بلل کېږي

په ننګرهار کې د طالبانو ولایتي رسنیز دفتر په یوې خبرپاڼه کې ویلي، چې په جلال‌اباد ښار کې یې یو شمېر هټۍ د نرخ‌نامو د نشتوالي او لوړو بیو له امله تړلې دي. د طالبانو یاد کمېسیون زیاتوي، هټیوالو ته په وار وار سپارښتنه شوې چې نرخ‌نامې په ښکاره ځایونو کې وځړوي، خو یو شمېر هټیوالو دغه سپارښتنې نه دي عملي کړي.

په خبرپاڼه کې راغلي، چې د نرخ‌نامو د ځړولو موخه د احتکار مخنیوی او د نرخونو کنټرول دی. هم‌مهاله، په ننګرهار کې د طالبانو رسنیز دفتر خبر ورکړی، چې د بهسودو ولسوالۍ په «بلند غرو» بازار کې هم د چرګانو یو شمېر هټۍ د لوړو بیو له امله تړل شوې دي. د ډیورنډ کرښې د لارو د تړل کېدو له امله په افغانستان کې د خوراکي توکو بیې وار له مخه لوړې شوې وې، خو پر ایران د امریکا او اسراییل له برید وروسته دغه بیې په بې‌سارې توګه لوړې شوې دي.

اوس نیوکې کېږي چې طالبان د خوراکي او نورو لومړنیو توکو د بیو په کنټرول کې پاتې راغلي او لویو سوداګرو احتکار ته مخه کړې ده. له بل لوري، سوداګر نیوکه کوي چې د ټرانزیټي لارو د بندېدو له امله د خوراکي توکو د کمښت ناورین رامنځته کېدونکی دی.

دغه ښوونکي د مالمو ښار په څو لومړنیو ښوونځیو کې تدریس کاوه.

سویډني رسنیو ویلي، چې هغه څو ځله په افغان رسنیو کې په سیاسي او خبري بحثونو کې د طالبانو د ملاتړ په اړه نظرونه څرګند کړي دي.

سویډني رسنیو د تورن کس نوم نه دی افشا کړی.

رسنیو موندلې چې دغه ښوونکي په افغانستان کې د لویدیځ کلتور او سیاسي سیسټم د پلي کولو له امله د پخواني افغان حکومت پر هڅو نیوکه کړې وه.

د ۲۰۲۶ کال په جنوري کې په یوه مرکه کې هغه وویل چې پخوانیو افغان حکومتونو د ډیموکراټیکې دورې په جریان کې تېروتنه وکړه چې دوی نجونې ښوونځي ته د تګ لپاره اړ ایستلې.

هغه په ​​یوه بله مرکه کې دا هم ویلي، چې طالبانو د ځینو رسنیو په تړلو سره سم کار وکړ او په افغانستان کې رسنۍ باید د هیواد د مذهب، کلتور او د ټولنې له وضعیت سره سمې وي.

د مالمو ښار شورا د ښوونځیو مشرې سارا ویټرګرین وویل چې دا به "په بشپړ ډول د منلو وړ نه وي" چې ښوونکي خپلو زده کوونکو ته داسې نظرونه وړاندې کړي.

هغې زیاته کړه، چې یاد ښوونکی په څرګنده توګه د طالبانو سره خواخوږي لري، چې د ښځو اساسي حقونه تر پښو لاندې کوي.

د مالمو د لومړني ښوونځي رییس پیټر لینډبرګ هم وویل، چې هغه د ښوونکي د مرکې ویډیو له لیدلو وروسته ژوره اندېښمنه شوه او پوهنې وزارت د دې موضوع په اړه تحقیقات پیل کړي دي.

د ښار چارواکو اعلان وکړ، چې د یاد ښوونکي دنده د پلټنې تر بشپړیدو پورې ځنډول شوې ده.

ملالې یوسفزۍ دا څرګندونې د ملګرو ملتونو د ښځو وضعیت د اویایم کمېسیون د پرانیستې غونډې پر مهال وکړې.

هغې په خپله وینا کې وویل چې نن ورځ د جګړو او تاوتریخوالي له امله د نړۍ په بېلابېلو سیمو کې ماشومان له سختو کړاوونو سره مخ دي.

هغې د ایران، غزې او افغانستان د هغو کورنیو یادونه وکړه چې ماشومان یې د تاوتریخوالي قربانیان شوي دي.

د هغې په وینا، رښتینی عدالت دا نه دی، چې د نړۍ په یوه ځای کې د ماشومانو انسانیت دفاع وکړي او په بل ځای کې یې له پامه وغورځوي.

ملالې وویل چې له ۲۰۲۱ کال راهیسې په افغانستان کې د طالبانو له واکمنېدو وروسته ښځې او نجونې له زده‌کړو، کار او عامه ژوند څخه محرومې شوې دي. د هغې په وینا، نجونې نه شي کولای ثانوي ښوونځیو او پوهنتونونو ته ولاړې شي او ښځې هم له ګڼو ټولنیزو او مسلکي فعالیتونو څخه منع شوې دي.

هغې ټینګار وکړ چې دا وضعیت باید د جنسیتي اپارتاید په توګه وپېژندل شي او د نړیوال قانون له مخې د جرم په توګه ثبت شي.

ملالې له نړیوالو مشرانو وغوښتل چې د افغان ښځو او نجونو د حقونو د خوندیتوب لپاره عملي ګامونه واخلي او زیاته یې کړه: «ویناوې نجونې نه شي ساتلی، خو قانون، حساب ورکونه او سیاسي جرئت کولی شي.»

رویټرز له دې موضوع څخه د باخبره سرچینو په حواله ویلي چې دا اقدام د هغو قضیو له امله ارزول کېږي چې پکې بهرني وګړي په افغانستان کې نیول شوي دي.

د راپور له مخې، که دا پرېکړه عملي شي، نو افغانستان به د هغو هېوادونو په کتار کې شامل شي چې امریکا یې د بهرنیو وګړو د غیرقانوني نیونو د ملاتړ کوونکو په توګه ارزوي.

تر اوسه د طالبانو حکومت په دې اړه رسمي غبرګون نه دی ښودلی.

اردوغان وویل چې د ایران له لوري «ناسم او پاروونکي اقدامات» لا هم دوام لري.

نوموړي زیاته کړه چې د احتیاطي تدابیرو په توګه «فالکان ایف – ۱۶» جنګي الوتکې د شمالي قبرس په سیمه کې ځای پر ځای شوې دي او ښايي نور امنیتي اقدامات هم وشي.

د ترکیې ولسمشر د دوشنبې په ورځ د کابینې له غونډې وروسته وویل چې د انقرې اصلي موخه دا ده چې هېواد د ایران د جګړې له «لمبو» لرې وساتي.

له دې مخکې ترکیې اعلان کړی و چې د ناټو د هوايي دفاع سیستمونو هغه دوهم بالستیک توغندی هم نسکور کړی چې د ایران له لوري د ترکیې هوايي حریم ته داخل شوی و. انقرې خبرداری ورکړی چې د ورته ګواښونو پر وړاندې به لازم اقدامات وکړي.