ټرمپ وايي د ایران د انرژۍ پر تاسیساتو بریدونه د لسو ورځو لپاره دروي

نوموړي د پنجشنبې په ورځ (د وري ۶مه) د یوه خبري کنفرانس پرمهال ویلي، چې پاکستان دې د افغانستان په تړاو پر خپلو پالیسیو له سره غور وکړي او له طالبانو سره دې د خبرو له لارې روان کړکېچ ته د پای ټکی کېږدي.

میا افتخار حسین زیاته کړه: «همدا یې وخت دی، چې موضوع د مذاکراتو له لارې حل شي. دا به د پاکستان په ګټه وي او هم به د افغانستان په ګټه وي، خو که داسې ونه‌شي، نو ښايي په دې سیمه کې بیا د امن لپاره د غږ پورته کولو لپاره څوک پاتې نه‌وي او هر څه به تباه شي».

نوموړي د طالبانو او پاکستان او همدارنګه په سیمه کې روان کړکېچ ته په اشاره ویلي، چې په پاکستان کې د خلکو معیشت سخت زیانمن شوی او له افغانستان سره د کړکېچ د هواري په موخه دې د احتمالي تباهۍ مخه ونیول شي.

میا افتخار حسین زیاته کړې: «له افغانستان سره سوداګريزې لارې دې پرانېستل شي، وضعیت ډېر خراب شوی دی. د تېلو بیه وګوره، د خوراکي توکو بیې وګوره، د برېښنا بیې وګوره خلک بې‌وسه شوې دي. کاروبار نه‌شته، دندې نه‌شته، فابریکې بندې دي. ښوونځي بند دي، روغتیا او کرنه تباه شوې ده، خدای خبر چې زموږ حکمرانان پر څه بوخت دي، ایا دا تباهي نوره هم په تباهۍ بدلوي. جګړه دې ودرول شي او پای ته دې ورسول شي او تباه شوی وضعیت دې ورغول شي».

نوموړي دا څرګندونې پر داسې مهال کړي، چې له تېرو څو میاشتو راهیسې د طالبانو او پاکستان ترمنځ د ټي‌ټي‌ټپي او نورو وسله‌والو ډلو پر سر کړکېچ دوام ولري او د یاد کړکېچ له امله پاکستان په افغانستان کې ګڼ ولایتونو بمبار کړي او ګڼو کسانو ته یې مرګ‌ژوبله هم اړولې او طالبانو هم د پاکستان پر بېلابېلو سیمو د بې‌پیلوټه الوتکو په وسیله بریدونه کړي دي.

له دې سره سم، د ایران د بهرنیو چارو وزیر عباس عراقچي، امریکايي ځواکونه په ټوله سیمه کې په هوټلونو کې پر پټېدو تورن کړل.

عراقچي په خپله ایکس پاڼه لیکلي: «د جګړې له پیله تر اوسه، امریکايي نظامیانو د فارس خلیج د همکارۍ شورا په هېوادونو کې خپلې پوځي اډې پرېښي او د پټېدو لپاره یې هوټلونو او اداري ودانیو ته مخه کړې ده. هغوی د دې هېوادونو له وګړو څخه د انساني سپر په توګه ګټه اخلي».

هغه زیاته کړه: «د امریکا هوټلونه هغو نظامیانو ته د اوسېدو خدمات نه‌وړاندې کوي چې ښايي د مشتریانو امنیت یې له خطر سره مخ شي. د فارس خلیج د همکارۍ شورا د هېوادونو هوټلونه هم باید همدا کړنلاره غوره کړي».

په هلمند کې د طالبانو د ۲۱۵ عزم قول اردو د پنجشنبې په ورځ (د وري ۶مه) د یوې خبرپاڼې په خپرولو سره ویلي، چې د یاد قول اردو د لومړي پلې لوا قومندان محمد نسیم سراجي د یوه پلاوي په مشرۍ پر ډیورنډ کرښه له پرتو پوستو او طالب سرتېرو څخه لیدنه کړې ده.

د پوستو د لیدنې په موخه یاد طالب چارواکو د نیمروز ولایت له چهار برجک ولسوالۍ څخه پیل او د هلمند تر بهرامچې ولسوالۍ پورې د ډیورنډ کرښې ټولو سیمو، پوستو او طالب سرتېرو څخه لیدنه کړې ده.

په خبرپاڼه کې راغلي، چې یاد پلاوي له ټولو پوستو څخه د لیدنې پر مهال د هغوی د ستونزو د حل ډاډ هم ورکړی دی.

دا په داسې حال کې ده، چې د پاکستان د بهرنیو چارو وزارت ویاند، طاهر اندرابي اعلان کړی، چې اسلام‌اباد د لنډمهاله اوربند له پای ته رسېدو وروسته، په افغانستان کې د «غضب للحق» په نوم عملیات بېرته پیل کړي دي.

اندرابي په خپلو خبرو کې ویلي، چې دا عملیات «هدفمند» دي او د کوچني اختر په مناسبت اعلان شوی اوربند هم پای ته رسېدلی دی. د هغه په وینا، پاکستان دا عملیات د فبرورۍ په ۲۶مه (د کب ۷مه) پیل کړي وو.

نوموړې د پوښتنې په ډول د پنجشنبې په ورځ (د وري ۶مه) پر خپله اېکس پاڼه لیکلي: «ایا نړیواله ټولنه له دې حالت څخه خبره ده؟». د هغې په وينا، دا پوښتنې لا هم پر ځای دي چې ولې هغه کسان چې په رښتينې توګه د جګړې او ناامنۍ له امله ځورېدلي دي په داسې ناستو کې ګډون نه‌لري او ولې هغه کسان چې د هغې په خبره «پر حقه خبرې کوي او پاک دي» خپل غږ نه‌پورته کوي.

د پخواني ولسمشر لور زیاته کړې، چې اروپايي ټولنه او ملګري ملتونه له هغو بنسټونو څخه دي چې بايد دا پوښتنې له ځانونو سره مطرح کړي، څو د هغې په باور د تېر وخت تېروتنې بيا تکرار نه‌شي.

د هیله نجیب په خبره، د افغانانو چوپتيا په حقيقت کې د دغو بنسټونو د تګلارو او اجنډاوو پر وړاندې يو ځواب دی او دا ښيي، چې دا ډول چلند نور د خلکو لپاره د باور وړ نه‌دی.

دا څرګندونې په داسې حال کې کېږي، چې په وروستيو کلونو کې د افغانستان په سياسي بهيرونو کې د نړيوالې ټولنې رول او د پرېکړو په کولو کې د خلکو د رښتينې ونډې اندازه تل د بحث او نيوکې لاندې پاتې شوې ده. هم‌مهاله روانه اونۍ په لندن کې د افغانستان د راتلونکي په تړاو د طالبانو د مخالفانو تر منځ ناسته شوې چې ناندرۍ یې راپارولې دي.

یو شمېر افغان او اسپانوي ښځینه فعالانو د پنجشنبې په ورځ د (وري ۶مه) د بلجیم په پلازمېنه بروکسېل کې د اروپا پارلمان مخې ته لاریون کړی دی.

یادو لاریونوالو د اروپا له پارلمان او نړۍوالې ټولنې څخه غوښتنه کړې، چې د جنسیتي تبعیض پر وړاندې جدي اقدام وکړي.

دوی په افغانستان کې د ښځو اوسنی حالت د حقونو سیستماتیک نقض او جنسیتي اپارټاید بللی اوز یاته کړې یې ده، چې افغان ښځې نه یوازې له زده‌کړو او کار څخه محرومې دي، بلکې خپلې ټولې بنسټیزې ازادۍ یې هم له لاسه ورکړې دي.

دغو لاریونکوونکو چې د پام اړولو لپاره یې چادرۍ هم په سر کړې وې وايي: «نړۍ باید د افغان ښځو د حقونو پر وړاندې چوپ پاتې نه‌شي. یوازې اعلامیې او بیانونه بسنه نه‌کوي او اروپايي ټولنه باید په دې برخه کې د طالبانو پر وړاندې د فشار له ټولو وسیلو کار واخلي».

لاریون کوونکو له اروپايي ټولنې غوښتنه کړې، چې له افغانستان سره دې خپلې مرستې د ښځو د حقونو له رعایتولو سره مشروطې کړي او د ښځو د بنسټونو د ملاتړ، د پناه غوښتونکو لپاره د خوندي لارو د جوړولو او د تعلیمي فرصتونو د برابرولو په برخو کې دې عملي ګامونه پورته کړي.

یادو افغان او اسپانوي ښځینه فعالانو پر داسې مهال د اروپا د پارلمان مخې ته لاریون کړی، چې نن په افغانستان کې نوی تعلمي کال پیل شو، خو له شپږم ټولګي پورته میلیونونه نجونې له زده‌کړو لا هم بې‌برخې دي.