د پاکستان د کورنیو چارو وزیر، محسن نقوي، د دغه هېواد د تابعیت ثبت ادارې ته لارښوونه کړې، چې د پاکستاني تابعیت درلودونکي کډوال په نښه او له ملي ډیټابیس څخه یې لیرې کړي. هغه همدارنګه ویلي چې اړوندې ادارې باید د دغو وګړو د اخراج په برخه کې همکاري وکړي.
پاکستاني چارواکو ویلي چې د تورخم لارې د بیا خلاصېدو سره هم مهاله یې په لومړي پړاو کې ۱۱ بندیان د قانوني پروسې وروسته طالبانو ته سپارلي. د چارواکو په خبره چې ۱۵۷ نور زندانیان یې لنډي کوتل مرکز ته د قانوني بهیر د بشپړېدو لپاره انتقال کړي دي.
تورخم دروازه نن یو ځل بیا د کډوالو د ستنېدو لپاره خلاصه شوې، پاکستاني چارواکو افغانستان انټرنشنل - پښتو ته ویلي چې په لنډي کوتل کې ۱۵۷ افغان زندانیان به له قانوني پروسې وروسته طالبانو ته وسپارل شي.
پاکستان د مارچ میاشتي په ۲۶مه هم د تورخم لار د کډوالو پر مخ خلاصه کړې وه، خو پر ډیورنډ کرښه د دواړو هېوادونو ترمنځ د جګړې د بیا پيلېدو وروسته دغه لار بنده شوه.
تورخم لار لا هم د عامو خلکو او سوداګرۍ پر مخ تړلې ده. د لارې خلاصېدو لپاره دواړه خواوي یو بل ته شرطونه لري.
طالب چارواکي وایي چې د تورخم دروازې له پرانستلو سره یې، د ننګرهار په عمري کمپ کې د افغان کډوالو د هر اړخیز خدمت لپاره چمتووالی نیولی دی.
د ننګرهار د رسنیو دفتر له خوا په خپره شوې خبرپاڼه کې راغلي، تورخم دروازه د راستنېدونکو هېوادوالو پرمخ بېرته پرانیستل شوې او په همدې تړاو په عمري کمپ کې د هغوی د هر ډول اسانتیاوو لپاره لازم چمتووالی نیول شوی دی.
خبرپاڼه زیاتوي، په ننګرهار کې د طالبانو والي ملا محمد نعيم اخند، مسولینو ته سپارښتنه کړې چې د راستنېدونکو هېوادوالو ستونزې پر وخت حل کړي او ورته غوره خدمتونه وړاندې کړي.
چارواکو ټینګار کړی چې د راستنېدونکو کډوالو د منظم تنظیم، استوګنې، او لومړنیو اړتیاوو د پوره کولو لپاره لازم تدابیر نیول شوي، څو هغوی وکولای شي په اسانه توګه خپلو سیمو ته ستانه شي.
یو شمېر هغه افغانان چې د امریکایي ځواکونو سره یې کار کړی او دا مهال امریکا ته د تګ په تمه په قطر کې دي وايي چې ممکن ټرمپ دوی د طالبانو تر واک لاندې افغانستان ته ولېږدوي. دوی زیاتوي چې په افغانستان کې به یې کورنۍ او ځانونه له ځورونې او ګواښ سره مخ شي.
این بي سي نیوز په یو راپور کې د امریکا د بهرنیو چارو وزارت له قوله ویلي چې امریکا په قطر کې خپل کمپ بندوي او په یاد کمپ کې یې یو شمېر مېشتو افغانانو ته د پېسو وړاندیز کړی چې بیرته افغانستان ته ستانه شي.
په راپور کې ویل شوي چې دغه افغانان په تېره شل کلنه جګړه کې د امریکا په ملاتړ د طالبانو په وړاندې جنګېدلي او دامهال په قطر کې د امریکا په یوه پوځي اډه کې په داسي سخت حالت کې ژوند کوي، چې ان د اوسېدو کانټینرونه یې کړکۍ هم نه لري.
راپور زیاتوي چې دا مهال د ټرمپ حکومت دوی ته دوه انتخابه ورکړي چې یا یو نامعلوم درېیم هېواد او یا بیرته د طالبانو تر واک لاندې افغانستان ته ولاړ شي.
الصلیه کمپ چې د دوحیې ښار څخه لري موقعیت لري له ۱۱۰۰ څخه زیات افغان نارینه، ښځې او ماشومان په کې اوسیږي، چې ډېری یې د پراخي ارزونې وروسته امریکا ته د تګ لپاره منل شوي هم دي. د امریکا بهرنیو چارو وزارت وايي چې ټول کسان به د مارچ تر ۳۱مې له یاد کمپ څخه وایستل شي.
دوی وايي چې د بهرنیو چارو وزارت د ټاکل شوي نېټې څخه دمخه دوی ته هیڅ معلومات نه دي ورکړي چې دوی سره به څه پیښ شي.
په الصلیه کمپ کې د افغان ځانګړو ځواکونو پخواني غړي، ژباړونکي او نور کسان شامل دي چې له امریکايي پوځ سره یې کار کړی او د امریکا د ځواکونو او پخوانیو سرتېرو خپلوان دي.
د دوی وضعیت د ایران له جګړې سره نور هم بېړنی شوی دی، ځکه چې کمپ کې مېشت افغانان د تهران لخوا د امریکا پر هوايي اډو باندې د توغندیو د غچ اخیستو له امله له ویرې سره مخ دي.
افغانستان هم له پاکستان سره په خپله مرګونې شخړه کې ښکیل دی، د پاکستان هوايي بریدونو په کابل او نورو ځایونو کې ملکي وګړي وژلي دي.
محمد چې د امریکا د پوځ پخوانی سرتېری دی او د هغه کورنۍ د یو نیم کال راهیسې په یاد کمپ کې ده وویل، چې هغوی ته د هر شخص لپاره د افغانستان ته د ستنېدو په بدل کې د ۱,۰۰۰ څخه تر ۴,۵۰۰ ډالرو پورې وړاندیز شوی.
محمد چې د خپلې کورنۍ د امنیت د ساتنې له امله یې خپل اصلی نوم پټ ساتلی وویل: «دا مهمه نه ده که یو میلیون ډالر وي. زه څنګه کولای شم د خپل پلار ، ورور ژوند یا د خپلې خور ژوند د یو.. نه پوهېږم، یو میلیارد ډالرو په بدل کې ورکړم؟»
د بهرنیو چارو وزارت یو ویاند وویل چې الصلیه کمپ «په ډېرو مواردو کې پرته له مناسبې ارزونې د بایډن ادارې د هڅو میراث دی چې څومره افغانان امکان ولري امریکا ته انتقال کړي.»
د بهرنیو چارو وزارت ویاند وویل، که څه هم د ټرمپ اداره پلان نه لري څوک په زور بېرته افغانستان ته واستوي، خو «دا مناسب یا انساني کړنه نه ده چې دا ډله خلک په کمپ کې بېمهاله پاتې شي.»
ویاند زیاته کړه چې د کمپ اوسېدونکي نورو دریمو هېوادونو ته لیږدول «یو مثبت حل دی چې د پاتې کسانو امنیت خوندي شي او هغوی ته اجازه ورکوي چې د افغانستان نه بهر یو نوی ژوند پیل کړي.»
محمد چې په افغانستان کې د امریکا د پوځ لپاره د جنګي ژباړونکي په توګه سخت ټپي شوی و او ټیکساس ته له تګ وروسته په اردو کې شامل شو، وویل چې هغه احساس کوي «خیانت شوی، زما د جنګي ملګرو لخوا نه، بلکې د ادارې لخوا.»
هغه وایي که څه هم د خپل خدمت ویاړ لري، خو د هغه والدین او وروڼه په افغانستان کې د همدې خدمت له امله په نښه شوي او وروسته د امریکا حکومت له خوا قطر ته ایستل شوي. محمد وایي امریکا مسولیت لري چې خپل خپلوان خوندي کړي، نه دا چې «زما کورنۍ طالبانو ته وسپاري».
په تورخم کې پاکستاني چارواکو ویلي چې د تورخم له لارې د بې اسنادو افغانانو بیرته ستنېدل به نن سې شنبه بیا پیل شي. یادو چارواکو ویلي چې طالبانو د «بې دلیله ډزو» د نه کولو ژمنه کړې.
ډان ورځپاڼې د سې شنبې په ورځ (د وري ۱۱مه) د تورخم چارواکو له قوله ویلي چې د تورخم په اوږدو کې د امنیتي وضعیت له ارزونې وروسته اړوند ادارو ته لارښوونه شوې چې د مارچ میاشتې له ۳۱مې د غیرقاوني وګړو د بیرته ستنولو پلان عملي کړي.
هغوی زیاته کړې چې د غیرقانوني بهرنیانو د بېرته ستنولو پلان له مخې به یوازې یو اړخیزه یعنې له پاکستان څخه افغانستان ته د غیرقانوني افغانانو لېږد ته اجازه وي.
تر دې مخکې، د دواړو هېوادونو ترمنځ د اختر په ورځو کې له لنډمهاله اوربند وروسته پاکستان د مارچ په ۲۷مه نېټه د تورخم له لارې د بې اسنادو او غیرقانوني افغانانو د ایستلو او بېرته ستنولو ته اجازه ورکړې وه.
په خبر کې ویل شوي چې دا اجازه لنډمهاله وه او له ۱۲ ساعته وروسته د دواړو هېواونو ترمنځ د دزو وروسته دا بهیر بند شو.
سرچینو وویل چې د مارچ په ۲۷مه شاوخوا ۲۱۲ افغانانو ته اجازه ورکړل شوې وه چې له افغانستان ته ستانه شي.
هغه افغاني کورنۍ چې د لارو بندېدو له امله له یوې میاشتې راهیسي په بېلابېلو ځایونو کې بند پاتې دي د یکشنبې په ورځ یې د یو لاریون پر مهال د ژر بیرته ستنېدو غوښتنې کولې. د دوی په خبره چې اوږد انتظار له ګڼو ستونزو سره مخ کړي دي.
د امریکا د تابعیت او کډوالۍ خدماتو ادارې د دوشنبې په ورځ وویل چې د ټرمپ اداره به د ځینو پناه غوښتونکو د قضیو پروسس بیا پیل کړي. په امریکا کې د یو کډوال له خوا د ملي ګارډ پر دوو غړو د برید وروسته دغه غوښتنې درولې وې.
رویټرز په یوه راپور کې زیاته کړې چې د تابعیت او کډوالۍ خدماتو ادارې ویاند وویل: «دغه ادارې د هغو پناه غوښتونکو لپاره چې په بشپړه توګه ارزول شوي او د لوړ خطر لرونکو هېوادونو څخه نه دي، د دوسیو د ارزونې ځنډ ختم کړی دی» هغه زیاته کړه چې د کډوالو لپاره به سختې امنیتي پلټنې او ارزونې دوام ولري.
یادې ادارې دا نه دي ویلي چې کوم هېوادونه «د لوړ خطر نه» بلل کیږي.
واشنګټن په نومبر میاشت کې د پناه غوښتنې پروسه ځکه بنده کړه چې ټرمپ ادارې د بایډن د دورې ارزونې ناکامه وګڼلې چې له کبله یې یو افغان کډوال امریکا ته داخل شوی او د ملي ګارډ پر غړو یې برید کړی.
د دې پېښې نه مخکې هم د ټرمپ اداره د کډوالۍ پر ضد سخت کمپاین روان کړی و. د جولای په میاشت کې امریکا د ۱۲ هېوادونو پر وګړو د سفر بندیز ولګول او د ملي ګارډ پر غړو د برید وروسته دا بندیز نور هم پراخ شو او اووه نور هېوادونه هم پکې شامل شول.