په ارومچي کې د طالبانو او پاکستان ترمنځ پر وروستیو نښتو او دوه اړخیزو مسایلو خبرې شوې

د طالبانو سترې محکمې ویلي، چې ۱۷ یې په نیمروز، ۶ کسان په ننګرهار او ۲ کسان یې په پکتیکا کې د خلکو د سترګو پر وړاندې په دُرو وهلي دي.

دې محکمې د چارشنبې په ورځ، د وري ۱۲مه په جلا جلا خبرپاڼو کې ویلي، چې یاد کسان د مور او پلار د وهلو، نامشروع اړیکو او لواطت په تور مجازات شوي دي.

د یادې محکمې د معلوماتو له مخې، په ننګرهار کې شپږ تنه هر یو په ۲ـ۲ میاشتو، په پکتیکا کې دوه کسان هر یو په ۲ـ۲ کلونو او په نیمروز کې تورن کسان له پنځو میاشتو نیولې تر اتو کلونو پورې په تنفیذي بند محکوم شوي دي.

پر تورنو کسانو په عام محضر د بدني سزاوو عملي کول د بشري حقونو د سازمانونو له سختو نیوکو سره مخ دي، خو طالبان ټینګار کوي چې دا ډول سزاوې شرعي دي.

یاد وزارت ویلي، چې دغه اقدام د تكراري تېریو په ادامه د فلسطيني ولس د بنسټیزو حقونو ښكاره سرغړونه او له عدالت او بشري اصولو سره په ټکر کې دی.

طالبانو په خپله اعلامیه کې ویلي، « موږ له نړيوالې ټولنې او اړوندو نړيوالو بنسټونو غوښتنه کوو چې د دې ډول اقداماتو د مخنيوي لپاره لازم او عاجل ګامونه پورته کړي».

د اسراییل پارلمان (کنیست) دوه ورځې وړاندې یو قانون تصویب کړی چې له مخې یې هغه فلسطینیان چې په مرګ‌ژوبله لرونکو بریدونو محکوم شي، د مرګ له سزا سره مخ کېږي.

پر دې پرېکړې اروپايي هېوادونو او د بشري حقونو سازمانونو د تبعیضي اقدام په توګه سختې نیوکې کړې دي.

د قانون له مخې به هغه کسان چې د مرګ په سزا محکوم شي، په ځانګړو زندانونو کې ساتل کېږي او له مجازو کارکوونکو پرته به بل څوک ورسره د لیدنې اجازه ونه لري.

حقوقي مشورې به یوازې د ویډیويي اړیکې له لارې ترسره کېږي او د سزا پلي کول به د حکم له صادرېدو وروسته په ۹۰ ورځو کې دننه پلي کېږي.

ایران د مارچ په ۱۸ نېټه د یو رسمي یادښت له لارې د صوفیا په «واسيل لیفسکي» هوايي ډګر کې د امریکا د پوځي الوتکو د تېلو پر اخېستلو اعتراض کړی و

. په یادښت کې ټینګار شوی چې تهران به د نړیوال قانون له مخې د خپل حاکمیت، امنیت او ملي ګټو د ساتنې لپاره ټول لازم اقدامات وکړي.

د بلغاریا د بهرنیو چارو مرستیال وزیر مارین رایکوف د ایران دغه یاداښت د چارشنبې په ورځ خبریالانو ته تایید کړ او وايي، چې هېواد یې په جګړه کې ښکېل نه دی.

نوموړي ویلي، چې له ایران سره ډیپلوماټیکي اړیکې دوام لري او په بلغاریا کې هېڅ جنګي الوتکې د پوځي عملیاتو لپاره نه باریږي.

په ورته مهال د بلغاریا چارواکو د صوفیا په ملکي هوايي ډګر کې د څو امریکايي الوتکو ښکته کېدل منلي دي او دایې د ناټو د فعالیتونو برخه بللې ده.

هغه وویل: «زموږ پارلمان د هرمز تنګي په سیمه کې د اړوندو پوځي اقداماتو د ملاتړ لپاره هېڅ پرېکړه نه ده تصویب کړې».

ځینو اروپایي هېوادونه چې له ایران سره د جګړې په اړه اندېښمن دي، د امریکا د پوځي عملیاتو پر وړاندې مخالفت څرګند کړی دی.

له دې ډلې هسپانیا خپل هوايي حریم تړلی او د امریکا له‌خوا یې د خپلو اډو کارول رد کړي، ایټالیا د سیګونیلا اډه کې د تم کېدو غوښتنه رد کړې او فرانسې هم د امریکا او اسراییل د وسلو لېږدوونکو الوتکو پر الوتنو بندیز لګولی دی.

د راپور له مخې، د لوهانسک له ۹۹ سلنې څخه زیاته برخه، چې روسیې په ۲۰۲۲ کال کې د خپلې سیمې په توګه اعلان کړې وه، تر ډېره وخته د روسیې تر کنترول لاندې وه.

دې ادعا ته کییف او ډیری لویدیز هېوادونه د غصب په سترګه ګوري.

د روسیې دفاع وزارت ویلي، «د لویدیز پوځي ډلې واحدونو د لوهانسک د خلکو جمهوریت بشپړ ازادي ترلاسه کړه»، چې د مسکو له نظره د دې سیمې رسمي نوم دی.

رویټرز په خپلواکه توګه د جګړې د ډګر راپور نه دی تایید کړی او اوکراين لا تر اوسه په دې اړه رسمي غبرګون نه دی ښوولی.

لوهانسک د دونباس صنعتي سیمې له دوه برخو څخه یوه ده. بله برخه یې دونڅک ده.

کرملین د چارشنبې په ورځ ټینګار وکړ چې د اوکراين ځواکونه باید د دونڅک هغه برخه پرېږدي چې روسیه یې نه کنترولوي، څو د جګړې «تود پړاو» پای ته ورسي، خو کییف دا غوښتنه څو ځله بې معنا بللې ده.

د روسیې د دفاع وزارت ویلي چې ځواکونو یې د اوکراين په خارکیف سیمه کې د ورکنیا پیساریوکا کلي او د زاپوریژیا په سویل ختیځ کې د بویکوفه کلي هم تر خپل کنترول لاندې راوستي، خو رویټرزوايي، دغه رپوټونه په خپلواکه توګه نه دي تایید شوي.

سټارمر دا څرګندونې د چارشنبې په ورځ د ډاونینګ سټریټ په یوه خبري ناسته کې کړې دي او زیاته کړې یې ده، چې هر مز تنګی د منځني ختیځ د جګړې له امله سخت زیانمن شوی او نړیوال سوداګریز بهیر یې اغېزمن کړی دی.

سټارمر ویلي، چې د دغې ناستې مشرې به د برېتانیا د کورنیو چارو وزیره ایوېټ کوپر وکړي، خو د ناستې کره نېټه لا نه ده اعلان شوې.

سټارمر زیاته کړې: «موږ به په دې غونډه کې ټول ممکنه سیاسي او ډیپلوماتیک ګامونه وارزوو، څو د سمندري تګ راتګ ازادي بېرته ټینګه کړو؛ د بندو پاتې کښتیو او سمندري کارکوونکو خوندیتوب ډاډمن کړو او د حیاتي توکو لېږد بېرته پیل شي».

هغه زیاته کړه چې له دې ناسته وروسته به له پوځي پلان جوړوونکو سره ناسته وکړې، څو له جګړې وروسته د هرمز تنګي د امنیت او لاسرسي لپاره عملي لارې چارې و څېړي.

سټارمر ویلي، چې په ناسته کې به هغه هېوادونه هم ګډون وکړي چې د هرمز تنګي له لارې د خوندي تګ راتګ د ډاډ تر لاسه کولو لپاره یې په ګډو هڅو کې د برخې اخېستو په اړه تازه یوه ګډه اعلامیه لاسلیک کړې ده.

بریتانیا، فرانسه، جرمني، ایټالیا، جاپان او هالند د هغو هېوادونو له ډلې دي چې دغه اعلامیه یې لاسلیک کړې ده.

ورته مهال، د امریکا ولسمشر ډونالډ ټرمپ هغو هېوادونو ته سخت خبرداری ورکړی چې د ایران په موضوع کې له واشنګټن سره نه دي ملګري او اوس د تېلو له کمښت سره لاس او ګرېوان دي.

ټرمپ په ځانګړې توګه بریتانیا یاده کړې او ویلي یې دي: «ټول هغه هېوادونه چې د هرمز تنګي له امله د الوتکو تېلو ته لاسرسی نه لري، لکه بریتانیا چې د ایران د نسکورولو په بهیر کې یې له ګډون څخه ډډه وکړه، زه تاسې ته وړاندیز لرم، لومړی له امریکا تېل واخلئ، موږ یې ډېر لرو، دویم دا چي لږ جرئت وکړئ تنګي ته ولاړ شئ او خپله یې واخلئ».