• العربية
  • فارسی
  • English
Brand
  • پروګرامونه
  • افغانستان
  • نړۍ
  • ښځې
  • کلتور او ټولنه
  • معلومات او ټېکنالوژي
  • سپورت
  • پروګرامونه
  • افغانستان
  • نړۍ
  • ښځې
  • کلتور او ټولنه
  • معلومات او ټېکنالوژي
  • سپورت
  • پوښ
  • ژبه
    • العربية
    • فارسی
    • English
  • پروګرامونه
  • افغانستان
  • نړۍ
  • ښځې
  • کلتور او ټولنه
  • معلومات او ټېکنالوژي
  • سپورت
د دې وېبپاڼې ټول قانوني حقونه د وولنټ میډیا دي
volant media logo

د مطالعې نړیوال جدول؛ افغانستان تر ټولو ټیټه کچه او امریکا په لومړي مقام کې ځای لري

۲۶ وری ۱۴۰۵ - ۱۵ اپریل ۲۰۲۶، ۱۹:۰۳ GMT+۱تازه شوی: ۲۶ وری ۱۴۰۵ - ۱۵ اپریل ۲۰۲۶، ۲۰:۱۳ GMT+۱

یوې نوې څېړنې ښودلې چې افغانستان د نړۍ له هغو هېوادونو څخه دی چې خلک یې تر ټولو لږ کتابونه لولي، په داسې حال کې چې امریکا د مطالعې له پلوه په لومړي مقام کې ځای لري.

د«نړۍ د وګړو څېړنه» په نوم وېب‌پاڼې د معلوماتو له مخې، افغانان په منځني ډول په کال کې شاوخوا ۲،۵۶ کتابونه لولي او ټولټال ۵۸ ساعته مطالعه کوي، چې دا شمېر افغانستان د کتاب‌لوستنې له پلوه د جدول په وروستۍ برخه کې ځایوي.

په دې لړ کې، متحده ایالات د یو کس پر سر د ۱۷ کتابونو د مطالعې له اوسط سره لومړی ځای لري. له امریکا وروسته هند ۱۶ کتابونه، بریتانیا ۱۵، فرانسه ۱۴ او ایټالیا ۱۳ کتابونه، په لوړو مقامونو کې راغلي دي.

د راپور له مخې، د امریکا خلک په اوسط ډول په کال کې ۳۵۷ ساعته مطالعه کوي، چې ورپسې هند ۳۵۲ ساعته، بریتانیا ۳۴۳ ساعته، فرانسه ۳۰۵ ساعته او ایټالیا ۲۷۸ ساعته مطالعه لري.

په هغو هېوادونو کې چې د مطالعې کچه پکې ټیټه ده، د برونای، پاکستان، سعودي عربستان او متحده عربي اماراتو نومونه هم یاد شوي دي.

راپور زیاتوي چې په وروستیو کلونو کې د ډیجیټلي وسایلو له لارې مطالعه زیاته شوې، خو لا هم ډېری خلک چاپي کتابونه او مجلې لولي، او یوازې شاوخوا ۹ سلنه کسان یوازې له ډیجیټلي سرچینو ګټه اخلي.

د نړۍ د تر ټولو ډېر لوستل شوو کتابونو په سر کې انجیلځای لري، ورپسې قران، د هري پاټر لړۍ، د مایو تیسه تونګ ویناوې، او د ماویستان مشر او د حلقو ارباب اثار شامل دي.

راپورونه ښيي چې په افغانستان کې د کتاب‌لوستنې ټیټه کچه د بېلابېلو لاملونو له امله ده، چې پکې د کتاب‌لوستنې د فرهنګ کمزورتیا او اقتصادي ستونزې مهمې ګڼل کېږي.

همدارنګه، د نجونو پر مخ د ښوونځیو او پوهنتونونو تړل کېدل د زده‌کړې او مطالعې پر کچه منفي اغېز کړی دی.

د یادولو وړ ده، چې په افغانستان اوسني واکمن، خلک تر ډېره یوازې د هغو مذهبي کتابونو لوستلو ته هڅوي چې دوی یې تاییدوي، او ګڼ شمېر د بشري علومو، سیاسي او حقوقي کتابونه له کتابتونونو راټول شوي دي.

تېر کال د اطلاعاتو او فرهنګ وزارت اعلان کړی و چې هغه کتابونه چې د «افغاني کلتور او ټولنې له ارزښتونو» سره په ټکر کې وي، د خپرېدو اجازه به ورنه کړل شي. له لیکوالانو هم غوښتنه شوې چې داسې اثار ولیکي چې د افغانستان «واقعیتونه» منعکس کړي.

همدارنګه، کتاب‌پلورنځیو ته سپارښتنه شوې چې هغه کتابونه چاپ او و نه پلوري چې له «اسلامي ارزښتونو» سره په ټکر کې وي.

ترویج لرونکی

سرچینې: د ولسي جرګې پخوانی مرستیال میرزا کټوازی په امریکا کې نیول شوی دی
۱

سرچینې: د ولسي جرګې پخوانی مرستیال میرزا کټوازی په امریکا کې نیول شوی دی

۲

د طالبانو دفاع وزیر د روسیې له سفر وروسته؛ پاکستان به نور د برید جرئت ونه کړي

۳

د طالبانو د کرنې وزارت د شپږو ښارګوټو ځمکې د کابل ښاروالۍ ته سپارلې دي

۴
ستاسو روایت

پر افغان ښځو له ګڼو محدویتونو سره سره؛ کابل کې یوه نجلۍ دولتي پلېټ لرونکی موټر چلوي

۵

روسیې د افغانستان د جګړې او «ځانګړو پوځي عملیاتو» د پخوانیو سرتېرو لومړنی مرکز پرانیست

•
•
•

نور کیسې

ملګري ملتونه: د شري ناروغۍ مخنیوی یوازې د بشپړ واکسین له لارې ممکن دی

۲۶ وری ۱۴۰۵ - ۱۵ اپریل ۲۰۲۶، ۱۸:۱۵ GMT+۱

د ملګرو ملتونو د ماشومانو څخه د ملاتړ صندوق (یونېسف) ویلي، چې د شري ناروغي یوه د مخنیوي وړ ناروغي ده او یوازې هغه وخت یې د خپرېدو مخه نیول کېدای شي چې ټول ماشومان واکسین شي.

یونیسف د چهارشنبې په ورځ (وري۲۶مه) په ایکس خواله رسنۍ کې لیکلي چې د خپلو همکارو بنسټونو په ملاتړ، د افغانستان په بېلابېلو سیمو کې ماشومانو ته د شري ناروغۍ واکسین تطبیق شوی دی.

دې ادارې ټینګار کړی چې د هر واکسین تر شا یو خوندي ماشوم او یوه روغ ټولنه ولاړه ده، او دا بهیر د ماشومانو د ژوند ژغورلو لپاره ډېر مهم دی.

یونیسف وړاندې هم ویلي وو، چې د واکسیناسیون پروګرامونه په افغانستان کې د ساري ناروغیو د مخنیوي لپاره بنسټیز رول لري او باید په پراخه کچه دوام ومومي.

په ورته وخت کې، نړیوالو بنسټونو بیا بیا ټینګار کړی چې ټولو ماشومانو ته د واکسین د لاسرسي برابرول او د روغتیايي خدمتونو پیاوړتیا، په ځانګړي ډول په لرې پرتو سیمو کې، د عامې روغتیا د وضعیت د ښه کېدو لپاره حیاتي ارزښت لري.

ملګري ملتونه: پر ښځینه کارکوونکو د طالبانو بندیزونو په سرحدي سیمو کې د مرستو بهیر ګډوډ کړی

۲۶ وری ۱۴۰۵ - ۱۵ اپریل ۲۰۲۶، ۱۶:۴۰ GMT+۱

ملګرو ملتونو په خپل کلني راپور کې ویلي چې په افغانستان کې د ښځینه کارکوونکو پر فعالیتونو بندیز د بشري مرستو بهیر په ځانګړي ډول په سرحدي سیمو کې ګډوډ کړی دی. په راپور کې راغلي چې د ۲۰۲۵ کال له سپټمبر راهیسې طالبانو پر افغان ښځینه کارکوونکو بندیزونه لګولي.

راپور زیاتوي چې د ښځو د حضور کمښت د دې لامل شوی چې بنسټیزو خدماتو ته د ښځو او نجونو، په ځانګړي ډول د کورنیو سرپرستو ښځو او راستنېدونکو لاسرسی کم شي.

همدارنګه د نجونو پر زده کړو بندیز د بشري پانګې د عادلانه ودې پر وړاندې یو لوی خنډ بلل شوی. د ملګرو ملتونو په وینا، دغه بندیز د جنسیتي نابرابرۍ کچه لوړه کړې او د وخت نه مخکې ودونو خطر یې زیات کړی دی.

ملګري ملتونه ټینګار کوي چې د ښځو او نجونو د حقونو د خوندیتوب او د هغوی د خدماتو د لاسرسي د یقیني کولو لپاره به خپلې هڅې روانې وساتي او له طالبانو سره ستراتیژیک تعامل یې د بشري مرستو د دوام لپاره اړین بللی.

د راپور له مخې، په ۲۰۲۵ کال کې شاوخوا ۱.۸۸ میلیونه کسان له ایران او ۸۹۹ زره نور له پاکستان نه افغانستان ته راستانه شوي دي.

دا لویه کډوالي د کورونو او ځمکو د کرایو د لوړوالي سبب شوې، او په ځینو سیمو کې یې پر خدماتو او بازارونو فشار زیات کړی دی.

راپور همدارنګه د افغانستان په ختیځ کې زلزلو ته اشاره کوي، چې شاوخوا ۸۶.۸ میلیونه ډالر زیان یې اړولی او د بیا رغونې اړتیا یې ۱۲۸.۸ میلیونه ډالر اټکل شوې ده.

په راپور کې ویل شوي چې په ۲۰۲۵ کال کې شاوخوا ۲۲.۹ میلیونه خلک بشري مرستو ته اړتیا لرله، خو د تمویل کچه یوازې ۹۱۳ میلیونه ډالره وه.

ملګري ملتونه وایي چې د ۲۰۲۵ کال په وروستیو کې له پاکستان سره سرحدي کړکېچ د سوداګرۍ او بشري مرستو پر بهیر جدي اغېز کړی دی.

د راپور له مخې، د مرستو کمښت، د کډوالو زیاتې راستنېدنې او اقلیمي پېښو په ۲۰۲۵ کال کې پر افغان کورنیو، بازارونو او خدماتو سخت فشارونه وارد کړي دي.

دغه راپور چې د «د افغانستان د خلکو د بنسټیزو بشري اړتیاوو د ملاتړ» تر عنوان لاندې خپور شوی، ښيي چې سره له دې ستونزو، د بنسټیزو خدماتو وړاندې کول دوام لري.

د ملګرو ملتونو د بشري مرستو همغږي کوونکي ویلي چې تېر کال میلیونونه افغانانو روغتیايي او اقتصادي خدماتو ته لاسرسی موندلی دی.

د راپور له مخې، له ۳۴ میلیونو څخه زیاتو خلکو روغتیايي خدمات او شاوخوا ۴.۶ میلیونه ماشومانو د زده کړې فرصت ترلاسه کړی دی.

د کونړ له سینده خلک په اونۍ کې یو ګرام سره زر راټولوي چې بیه یې شاوخوا ۸۰۰۰ افغانۍ کیږي

۲۶ وری ۱۴۰۵ - ۱۵ اپریل ۲۰۲۶، ۱۶:۳۳ GMT+۱

د افغانستان په ختیځ کې د کونړ سیند پر غاړه سلګونه کسان د سرو زرو موندلو لپاره شګې چاڼ کوي. دغه کسان وايي چې د بې‌کارۍ له امله یې دغه سخت کار ته غاړه ورکړې او له دې لارې یوه ګوله ډوۍ په لاس راوړي.

د فرانسې خبرې اژانس د راپور له‌مخې، د کونړ ولایت په خروالو سیمه کې ګڼ کسان د سرو زرو د پیدا کولو دا دودیزه لار کاروي او اوس د دوی لپاره د عاید ترلاسه کولو یوه سرچینه ګرځېدلې ده.

د کونړ په سیند کې د سرو زرو د لټون په موخه د ځايي خلکو ترڅنګ د نورو ولایتونو اوسېدونکي هم دې سیمې ته سفر کوي.

۵۰ کلن شهزاده ګل چې له کابل نه له اتو ساعتونو مزل وروسته خروالو سیمې ته تللی، وايي:« په هېواد کې د کار فرصتونه کم دي، نو ځکه مو ځانونو ته دا کار پیدا کړی دی، خو هغه سره زر چې موږ یې پیدا کوو، د غنمو تر دانې هم واړه وي».

د راپور له‌مخې، د کونړ په غازي اباد ولسوالۍ کې هم سلګونه کسان د غرونو په لمنو کې کار کوي او د غرونو په لمن کې خاورې او کاڼې راټولوي او په دودیز ډول یې د کونړ په سیند کې چاڼ کوي.

۳۵ کلن ګل احمد جان وايي، چې له دې کار څخه په اونۍ کې تر یو ګرامه سره زر پیدا کولی شي، چې بیه یې شاوخوا ۸۰۰۰ افغانۍ کېږي.

په ورته مهال په کونړ کې د طالبانو د اطلاعاتو او کلتو رییس نجیب الله حنیف ویلي، چې په دغه ولایت کې سلګونه کسان د سرو زرو موندلو په کار کې بوخت دي، خو دوی د ماشینونو او کېندونکو وسایلو پر کارولو بندیز لګولی دی.

طالبانو ویلي، چې د ماشینونو په وسیله کېندنې سیند او غرونو ته زیان رسوي.

په بادغیس کې یو پخوانی نظامي وژل شوی

۲۶ وری ۱۴۰۵ - ۱۵ اپریل ۲۰۲۶، ۱۶:۰۸ GMT+۱

ځايي سرچینو افغانستان انټرنشنل ته ویلي، چې رسول‌داد فرزان، چې په رسول‌داد رسولي مشهور و او د پولیسو پخوانی سرتېری و، د بادغیس ولایت په جوند ولسوالۍ کې د وسله والو کسانو په برید کې وژل شوی دی. د نوموړي نږدې سرچینې طالبان په دې پېښه کې په لاس لرنه تورنوي.

د دغه پخواني نظامي نږدې کسانو د چارشنبې په ورځ، د وري ۲۶مه، افغانستان انټرنشنل ته ویلي چې هغه د وري پر ۱۹مه له غرمې وروسته د «طالبانو د څو وسله والو جنګیالیو» په ډزو کې وژل شوی دی.

هغه انځورونه چې له دې پېښې څخه افغانستان انټرنشنل ته رسېدلي، ښيي چې پر نوموړي د سینې او غاړې په برخه کې دوه مرمۍ لګېدلې دي او مخ یې هم ټپي او په وینو ککړ دی.

ځايي سرچینې وایي، رسول‌داد د پخواني حکومت پر مهال د امنیتي ځواکونو په لیکو کې دنده ترسره کوله. نوموړی د طالبانو له بیا واک ته رسېدو وروسته د دې ډلې د احتمالي غچ اخیستنې له وېرې ایران ته تښتېدلی و، خو یو کال وړاندې بېرته هېواد ته راستون شوی و. له هغه څخه دوه واړه زامن پاتې دي.

د طالبانو ځايي چارواکو تر اوسه د نوموړي د وژل کېدو په اړه څه نه دي ویلي.

دا لومړی ځل نه دی چې یو پخوانی نظامي له ایران څخه تر شړل کېدو وروسته په افغانستان کې وژل کېږي.

تر دې مخکې افغانستان انټرنشنل په یوه څېړنیز راپور کې د یو شمېر هغو پخوانیو نظامیانو د وژل کېدو خبر ورکړی و چې له ایران څخه افغانستان ته ستانه شوي وو. د دغه راپور موندنې ښيي چې طالبان د خپلې «عمومي بښنې» ژمنې ته وفادار نه دي پاتې شوي.

د افغانستان په فضا کې لیدل شویو الوتکو د پاکستان د لوی درستیز الوتکه بدرګه کوله

۲۶ وری ۱۴۰۵ - ۱۵ اپریل ۲۰۲۶، ۱۵:۵۵ GMT+۱

په کابل کې سرچینو افغانستان انټرنشنل ته ویلي، چې د افغانستان په فضا کې لیدل شویو الوتکو د پاکستان د لوی درستیز د سپرلۍ الوتکه بدرګه کوله. عاصم منیر تهران ته د یوه پلاوي په مشرۍ رسېدلی او ټاکل شوې د امریکا او ایران ترمنځ د خبرو اترو پر دویم پړاو له ایراني چارواکو سره وغږیږي.

د چارشنبې په ورځ د افغانستان له لوګر، غزني او هرات ولایتونو څخه د افغانستان انټرنشنل مخاطبانو یو شمېر ویډیوګانې را ولیږلې، چې ښيي شاوخوا ۱۰ الوتکې د ایران پر لور روانې دي.

طالبانو تر اوسه ددې الوتکو په اړه رسمي څه نه دي ویلي، خو په کابل کې یوې سرچینې افغانستان انټرنشنل ته ویلي، چې « د عاصم منیر بدرګه کوونکو الوتکو تر ډېره امنیتي او د ځواک ښودنې اړخ درلود».

ایراني سرچینو ویلي چې پاکستانی پلاوی به د امریکا پیغامونه تهران ته ورسوي او د دواړو هېوادونو ترمنځ د خبرو اترو بهیر د دوام لپاره به د منځګړیتوب رول ولوبوي.

دغه پلاوي ته، چې د پاکستان د کورنیو چارو وزیر محسن نقوي هم پکې شامل دی، د ایران د بهرنیو چارو وزیر عباس عراقچي هرکلی ویلی دی.

ویل کېږي چې د دغه سفر هدف د خبرو اترو دویم پړاو ته زمینه برابرول او د پاتې اختلافاتو کمول دي.

د راپورونو له مخې، د خبرو دویم پړاو ښايي په راتلونکو ورځو کې د پاکستان په پلازمېنه اسلام اباد کې ترسره شي، چې د ایران او امریکا استازي به پکې د نورو جزئیاتو په اړه بحث وکړي.