دېرش کلن افغان پناه غوښتونکی افسر ساپی د لندن په یوه هوټل کې د اووه کلنې نجلۍ د تښتونې او جنسي تېري په جرم په دوه نیم کاله بند محکوم شوی دی. د محکمې د افشا شویو اسنادو لهمخې، دغه کس د پناه غوښتنې په غوښتنلیک کې منلې وه، چې د ماشومتوب پر مهال یې له طالبانو سره اړیکې درلودې.
د برېتانیا رسنیو د راپور لهمخې، دغه افغان پناه غوښتونکي د تېر کال د سپټمبر په میاشت کې د لوېدیځ لندن په یوه هوټل کې یوه اووه کلنه نجلۍ له خپلې مور څخه جلا کړه او وروسته یې د هغې له مټو ونیوله او د هوټل په دهلېز کې یې راکاږله.
افسر ساپی په ۲۰۲۱ کال کې برېتانیا ته داخل شوی وو. د راپور پر بنسټ، هغه مخکې د پناه غوښتنې په غوښتنلیک کې لیکلي وو، چې له لس کلنۍ راهیسې «له طالبانو سره وو».
د ساپي د پناه غوښتنې غوښتنه د برېتانیا له خوا رد شوې وه او راپورونه ښيي، چې نوموړي له دې پرېکړې وروسته هم د بیاکتنې غوښتنه ثبت کړې وه.
د افسر ساپي مدافع وکیل ادعا کړې، چې طالبانو هغه د «غلام» په توګه نیولی وو او نوموړی یوازې درې میاشتې له دې ډلې سره د روزنې لپاره پاتې شوی وو. دغه سړی په دوه نیم کاله بند محکوم شوی او نوم یې د اوو کلونو لپاره د جنسي مجرمانو په نوملړ کې ثبت شوی دی.
افسر ساپي په محکمه کې یاد تورونه رد کړي او ویلي یې دي، چې له ماشومانو سره مینه لري.
هغه په محکمه کې د پښتو ژباړن په مرسته وویل: «هغې وویل، چې د خپلې مور انتظار باسي چې ورته څه وپېري. ما یې مخ ښکل کړ. ما دا کار له ماشومانو سره د مینې له امله وکړ».
د پېښې قرباني ماشومې هم په محکمه کې ویلي: «ما نهشو کولای هغه ته ووایم چې لاړ شي، ځکه چې ډېره وېرېدلې وم. هغه خپل لاسونه زما شاوخوا تاو کړل. زه داسې احساس کوم لکه هغه تل زما پسې راځي. زما بد خوبونه رښتیا ښکاري او کله ناکله ژاړم».
د شانګهای د همکاریو سازمان غړو هېوادونو د روسیې په پلازمېنه مسکو کې د یوې مشورتي غونډې پر مهال د افغانستان پر اوسني امنیتي وضعیت ژوره اندېښنه څرګنده کړې ده. د غونډې ګډونوالو ټینګار کړی، چې افغانستان باید له جګړې، ترهګرۍ او نشهیي توکو پاک هېواد وي.
د دې غونډې ګډونوالو چې تېرماښام (جمعه د غويي ۴مه) په مسکو کې ترسره شوه وویل، چې د سیمې امنیت لپاره د یوه خپلواک، بېطرفه او باثباته افغانستان جوړېدل اړین دي.
د غونډې په جریان کې د غړو هېوادونو د بهرنیو چارو مرستیال وزیرانو د افغانستان د راتلونکي، امنیتي وضعیت، د سیمې د ثبات او سیاسي همکاریو په تړاو پراخ بحثونه وکړل. ګډونوالو د افغانستان وضعیت د ټولې سیمې له ثبات سره تړلی وباله او ټینګار یې وکړ، چې یوازې د ګډو او همغږو هڅو له لارې شته ننګونو ته ځواب ورکولای شي.
د راپورونو له مخې، د شانګهای سازمان او افغانستان ترمنځ د تماس ډلې بیا پیلول، له طالبانو سره عملي تعامل او د نورو همکاریو د لارو موندل د غونډې مهم بحثونه وو. غړو هېوادونو وویل، چې د افغانستان په اړه سیمهییز او همغږی سیاست اړین دی، څو شته ستونزو ته په مؤثر ډول ځواب ورکړل شي.
سره له دې، چې طالبانو تر اوسه د دغې غونډې په تړاو څه غبرګون نهدی ښودلی، خو د سیمې هېوادونه لا هم په افغانستان کې پر ټولشموله سیاسي جوړښت او پراخ امنیت ټینګار لري.
د شانګهای د همکاریو سازمان چې پهکې روسیه، چین، پاکستان، هند، قزاقستان، قرغیزستان، تاجیکستان او ازبکستان غړیتوب لري، د سیمې د امنیت او اقتصادي همکاریو لپاره مهمه سیمهییزه ډله ګڼل کېږي. دغه سازمان له طالبانو سره د عملي تعامل او د افغانستان د ثبات لپاره پر ګډو هڅو ټینګار لري.
د امریکا له لوري کانګو جمهوریت ته د افغان کډوالو د لېږد پر طرحې د غبرګونونو په دوام، یو شمېر امریکایي سیاسي څېرو پر دې اقدام سختې نیوکې کړې دي. د امریکا د سنا او د استازو جرګې غړو دا طرحه د افغان متحدینو پر وړاندې د واشنګټن د ژمنو خلاف بللې او هغه یې «شرموونکې» یاده کړې ده.
تر دې مخکې راپور ورکړل شوی وو، چې د امریکا ولسمشر ډونالډ ټرمپ پلان لري شاوخوا ۱۱۰۰ افغان کډوال، چې پهکې ۴۰۰ ماشومان هم شامل دي، د قطر له السیلیه کمپ څخه کانګو ته ولېږدوي. دا کسان د کابل له سقوط وروسته دغه کمپ ته انتقال شوي او ورسره د ویزو ورکړې او امریکا ته د لېږد ژمنه شوې وه.
د امریکا ډیموکرات سناتور برني سنډرز د افغان متحدینو د خوندیتوب لپاره د واشنګټن د ژمنې په یادولو سره ویلي، چې متحده ایالات باید له هغو کسانو سره «خیانت ونهکړي» چې د امریکایي سرتېرو د ساتنې لپاره یې خپل ژوند په خطر کې اچولی وو.
نوموړي سناتور په خپله اېکسپاڼه لیکلي: «دا چې دوی دې ته اړ شي چې یا د طالبانو له خوا له نږدې حتمي مرګ سره مخ شي او یا داسې هېواد ته ولېږدول شي چې هېڅکله یې نهدی پېژندلی، دا یو بېرحمانه او غیراخلاقي عمل دی».
د امریکا د استازو جرګې غړې سیدني کاملاګر دوف هم د دې طرحې په غبرګون کې د افغان متحدینو د بیا مېشتېدو په اړه د واشنګټن پر ژمنې ټینګار کړی او ویلي یې دي، چې افغانستان ته د دوی استول یا کانګو ته لېږدول کولای شي هغوی له جدي خطرونو سره مخ کړي.
هغې ویلي: «دا انتخاب نهدی، بلکې د مرګ حکم دی». مېرمن کاملاګر همدارنګه د امریکا پر حکومت نیوکه کړې، چې ولې یې د افغان کډوالو لپاره یو خوندي درېیم هېواد ونهموند او د امریکا دا دریځ یې «شرموونکی» بللی دی.
د کانګو ډیموکراتیک جمهوریت ته د افغان کډوالو د لېږد طرحه په دې وروستیو کې د نیویارک ټایمز ورځپاڼې لهخوا رسنیزه شوه. دغه راپور د امریکا د مخکښو څېرو او د کانګرس د غړو له پراخو غبرګونونو سره مخ شوی دی.
تر اوسه پورې جیمز سټاوریډیس، چې په افغانستان کې د ناټو پخوانی قومندان وو، امریکايي سناتور اډ مارکی، پخواني سرتېري ریچارډ اوجدا او د امریکا د استازو جرګې غړو خوان وارګاس او امي برا پر دې طرحه غبرګون ښودلی او نیوکې یې پرې کړې دي.
په قزاقستان کې د سیمهییزې ایکولوژیکي سرمشریزې ۳ ورځنۍ غونډه پرون (جمعه د غويي ۴مه) پایته ورسېده. دغې سرمشریزې د چاپېریال ساتنې، اقلیمي بدلون او د طبیعي سرچینو د مدیریت پر مهمو موضوعاتو تمرکز درلود، چې پهکې له طالبانو سربېره د منځنۍ اسیا هېوادونو لوړپوړو استازو ګډون کړی وو.
د طالبانو د چاپیریال ساتنې ادارې رییس مطیعالحق خالص او ورسره مل پلاوي هم په دغې غونډه کې ګډون کړی وو. سرمشریزه کې ګډونوالو د اقلیمي بدلون پر وړاندې د ګډو اقداماتو پر پیاوړتیا، د اوبو سرچینو مؤثر مدیریت، د شنو ټکنالوژیو پراختیا او د چاپېریالي ستونزو د حل لپاره پر سیمهییزو همکاریو ټینګار وکړ. همداراز، د ۲۰۲۶–۲۰۳۰ کلونو لپاره د ګډو عملي پروګرامونو پر پلي کېدو او له نړیوالو بنسټونو سره د همغږۍ پر زیاتوالي هوکړه وشوه.
د غونډې پرېکړو کې د ارال سمندر پر ساتنې ټینګار شوی او د دې تاریخي چاپېریالي بحران د حل لپاره د نړیوالو هڅو د پراخولو غوښتنه هم شوې ده. سربېره پر دې، د اوبو کمښت، د هوا ککړتیا او د اقلیمي بدلون له امله د رامنځته کېدونکو خطرونو پر وړاندې د ګډو اقداماتو اړتیا یاده شوې ده.
د طالبانو د چاپېریال ساتنې ادارې د شنبې په ورځ (د غويي ۵مه) د یوې خبرپاڼې په خپرولو سره ویلي، د یادې سرمشریزې په تخصصي ناستو کې د کثافاتو مدیریت، دوراني اقتصاد، دقیقو معلوماتو نشتوالی، ډیجیټلي حللارې او د مصنوعي ځیرکتیا سیستمونو کارونې پر موضوعاتو ژور بحثونه وشول. ګډونوالو ټینګار وکړ، چې د ډیجیټلي او نوې ټکنالوژۍ کارول کولی شي هېوادونه له ارزونې څخه عملي اقداماتو ته ورسوي.
د مرکزي اسیا هېوادونو استازو څرګنده کړه، چې د طبیعي مناظرو بیا رغونه او د اقلیمي بدلون پر وړاندې د مقاومت لوړول د سیمې لپاره حیاتي ارزښت لري. همدارنګه، د اقلیمي تمویل د زیاتوالي اړتیا هم مطرح شوه، څو ګډې پروژې په اغېزناک ډول پلي شي.
په دغو ناستو کې دا هم روښانه شوه، چې مرکزي اسیا د اقلیم بدلون له امله له تر ټولو زیانمنو سیمو څخه ده. د یخچالونو وېلې کېدل او پر اوبو د فشار زیاتوالی د اوبو سرچینو، کرنې او اقتصاد لپاره یې جدي ګواښونه رامنځته کړي دي.
له اقلیم سره د سازګاره ځمکې کارونې طریقو په اړه هم ناسته وشوه، چې پهکې د ځمکې د تخریب او دښتي کېدو پر مخنیوي بحث وشو. ګډونوالو دا ستونزه د خوړو خوندیتوب لپاره جدي ننګونه وبلله.
د سرمشریزې په درېیمه ورځ په چاپېریال سکتور کې د عصري ډیجیټلي حللارو او مصنوعي ځیرکتیا ټکنالوژیو د کارونې په اړه ځانګړې ناسته ترسره شوه، چې پهکې د نوې ټکنالوژۍ رول د چاپېریالي مدیریت په ښه والي کې مهم وبلل شو.
همدارنګه «په مرکزي اسیا کې د وختي خبرداري او د ناورین د خطر کمولو همکارۍ» تر عنوان لاندې ناسته کې د GLOFCA پروژې عملي پایلې وړاندې شوې او پهکې د یخچالي جهیلونو څارنه، د وختي خبرداري سیستمونو پلي کېدل او د ټولنې پر بنسټ د خطر کمولو اقدامات مهم وبلل شول.
د طالبانو خبرپاڼه کې زیاته شوې، چې ورسره هممهاله، «له اقلیمي خطرونو تر سوداګریزو فرصتونو» تر عنوان لاندې ناسته کې ګډونوالو د چاپېریالي ننګونو د پانګونې پر فرصتونو، د سوداګرۍ ستراتیژیو کې د اقلیم موضوع ادغام او د شنو مالي میکانیزمونو پر پراختیا بحثونه وکړل. د سرمشریزې د اهمیت له امله د اقلیم، ایکولوژۍ او سیمهییز اتصال موضوعاتو پراخ نړیوال پام ځانته رااړولی وو.
د مرکزي اسیا د چاپېریالي فعالیتونو د ارزونې سیمهییز بهیر هم په رسمي ډول پیل شو. د وزیرانو په کچه ناسته کې د سیمهییزو لومړیتوبونو، همکارۍ او د تمویل میکانیزمونو پر ټاکلو بحث وشو. دا نوښت د اقلیم بدلون، د اوبو کمښت، د یخچالونو وېلې کېدو او د ځمکې د تخریب په څېر ګډو ننګونو ته د همغږي ځواب رامنځته کولو لپاره پیل شوی دی.
همداراز، د مرکزي اسیا لپاره د هوا د کیفیت پالیسۍ دویم سیمهییز ډایلاګ هم ترسره شو، چې پهکې د چاپېریال وزیرانو د هوا د ککړتیا د کمولو او د صنعت د عصري کېدو پر عملي لارو چارو بحث وکړ. د سختو چاپېریالي مقرراتو پلي کول، د ککړو صنعتونو انتقال، د شنو ټرانسپورتي سیستمونو پراختیا او د عصري ټکنالوژیو کارول د مهمو لومړیتوبونو په توګه یاد شول.
د طالبانو پلاوي هم په دې مهمه سرمشریزه کې ګډون درلود، چې مشري یې د چاپېریال ساتنې ادارې رییس مطیعالحق خالص کوله. یاد پلاوي د افغانستان د چاپېریالي وضعیت، اقلیمي ننګونو او د سیمهییزې همکارۍ پر اهمیت ټینګار وکړ او د ګډو هڅو ملاتړ یې څرګند کړ.
د یادونې وړ ده چې دا سرمشریزه د سیمې هېوادونو ترمنځ د چاپېریالي همکاریو د پیاوړتیا، د نوې ټکنالوژۍ د کارونې او د اقلیم بدلون پر وړاندې د یوه ګډ او عملي دریځ د رامنځته کولو په برخه کې یو مهم ګام بلل کېږي.
په خوست کې د طالبانو ولایتي رسنیز دفتر اعلان کړی، چې د دغه ولایت په بېلابېلو سیمو کې یې څه باندې ۶۸۰ جریبه ځمکه د دولتي ملکیت په توګه ثبت کړې ده. دا پرېکړه د طالبانو د غصب شویو ځمکو د بېرته ترلاسه کولو کمېسیون او د اراضۍ مرکزي کمېسیون له لوري شوې ده.
د یادې ثبت شوې ځمکې له ډلې څخه، ۴۳۰.۲۴ جریبه د خوست د مرکز اړوندو سیمو کې تثبیت شوې، ۲۵۰ جریبه د ځاځي میدان ولسوالۍ پورې اړوند ده او پاتې نوره ځمکه د صبریو او یعقوبیو او همداراز د اسماعیلخېلو- مندوزیو ولسوالیو اړوندو سیمو کې ثبت شوې ده.
د خوست ولایت لپاره د طالبانو د رسنیو دفتر د شنبې په ورځ (د غويي ۵مه) د یوې خبرپاڼې په خپرولو سره ویلي، دغه ځمکې له قانوني ارزونو او تخنیکي څېړنو تر بشپړېدو وروسته د دولتي ملکیت په توګه ثبت شوې ده.
خبرپاڼه زیاتوي، چې د یاد اقدام موخه د دوی عوایدو زیاتول، له ځمکو اغېزناکه استفاده او منظم مدیریت دی.
د طالبانو چارواکو ویلي، د غصب شویو ځمکو د بېرته ترلاسه کولو او د امارتي ملکیت د تثبیت لپاره به هڅې دوام ولري. د طالبانو د اراضۍ مرکزي کمېسیون او د غصب د مخنیوي کمېسیون ته سپارښتنه شوې، چې د قانوني ارزونو او تخنیکي څېړنو بهیر نور هم چټک کړي.
په بدخشان کې د طالبانو د ادارې وروستي بدلونونه د سیمهییزو چارواکو له ګوښه کولو نیولې د زر کسيزې ځانګړې قطعې تر استولو پورې، د سرو زرو د کانونو پر سر د پراخو اختلافاتو نښې څرګندوي.
د بدخشاني طالبانو له منځه ځینې سرچینې وایي چې دا اقدامات د طالبانو د مشر د هغو هڅو سره تړاو لري چې غواړي د سرو زرو او قیمتي ډبرو کانونو له سیمهییزو قوماندانو واخلي او د کندهار کړۍ ته یې وسپاري.
د افغانستان انټرنشنل موندنې ښيي چې د طالبانو مشر په وروستیو میاشتو کې د بدخشان د سیمهییزو قومندانانو د پرلهپسې زیاتېدونکي نفوذ د مهارولو لپاره د همغږو اقداماتو یوه لړۍ پیل کړې ده. په دغو اقداماتو کې د با نفوذه سیمهییزو څېرو ګوښه کول، نیول او تبعیدول، د هغوی پر ځای د هبتالله او د هغه د نږدې کسانو له باور وړ څېرو ګمارنه، او په ورته وخت کې په بدخشان کې د زر کسیز قطعې ځای پر ځای کول شامل دي.
په بدخشان کې سیمهیزو طالب سر چینو افغانستان انټرنشنل ته ویلي، چې دغه اقدامات د طالبانو د مشرتابه د هغې مخ پر زیاتېدونکې اندېښنې له امله دي چې د بدخشاني طالبانو سیمهييز قومندانان له اقتصادي او پوځي پلوه پیاوړي کېږي. د دغو معلوماتو له مخې، دغه قومندانان د کانونو د کنټرول له لارې لویو مالي سرچینو ته لاسرسی موندلی او ځینې یې اوس په خپلواکه توګه د دې وړتیا ادعا کوي چې د یو میلیون ډالرو په ارزښت پروژ پلي کولو وړتیا لري.
په بدخشان کې د زر کسیزې قطعې ځای پر ځای کول
په بدخشان کې د طالبانو والي اسماعیل غزنوي شاوخوا دوه میاشتې مخکې د طالبانو له مشر هبتالله اخندزاده څخه غوښتنه کړې وه چې بدخشان ته د زر کسیزې ځانګړې قطعې د لېږلو امر وکړي. دغه ځواک اوس بدخشان ته رسېدلی دی. د طالبانو والي د دې ځواک موخه د سرو زرو د کانونو ساتنه بللې، خو د بدخشان اوسېدونکي وايي چې د دې قطعې اصلي دنده د سیمهییزو قومندانانو مهارول او د بدخشان پر کانونو د کندهار مستقیم کنټرول ټینګول دي.
د بدخشاني طالبانو ځینې غړي دغه اقدام د بدخشان د کانونو د کنټرول د کندهاري کولو د بهیر برخه بولي؛ هغه بهیر چې د هغوی په باور، د بدخشان پر ستراتیژیکو سرچینو د هبتالله اخندزاده د واک د ټینګښت په موخه تعقیبېږي.
د ځايي چارواکو ګوښه کول او تبعید
وروستي بدلونونه ښيي چې دا بهیر یوازې اداري بڼه نه لري، بلکې امنیتي او سیاسي بڼه هم لري.
د بدخشان د کانونو ریاست څخه د یو بدخشاني طالب ګوښه کول
په وروستي اقدام کې طالبانو شفیقالله حفیظي د بدخشان د کانونو د رییس له دندې ګوښه کړی دی. حفیظي چې اصلي د بدخشان د یفتل ولسوالۍ اوسېدونکی دی او د طالبانو له لیکو سره تړاو لري. د هغه پر ځای عبدالمتین رحیمزی له لوګر ولایت څخه د بدخشان د کانونو د نوي ريیس په توګه ټاکل شوی دی.
حفیظي مخکې د شهربزرګ او شېوه د کانونو په مدیریت کې له مهمو څېرو څخه ګڼل کېده. تېر کال هم د هغه د ګوښه کېدو هڅې شوې وې، خو د طالبانو د پخواني والي قاري ایوب خالد په ملاتړ یې خپله دنده ساتلې وه.
سرچینې وايي چې د هغه ځایناستي ټاکل د دې بهیر برخه ده چې د کانونو مدیریت د کندهار د کړۍ نږدې کسانو ته په واک کې ورکول شي.
له درواز څخه د جمعه خان فتح تعبید کول
یو له تر ټولو مهمو پېښو څخه د بدخشان د درواز ولسوالۍ له بانفوذه طالب څېرو څخه د جمعهخان فاتح ګوښه کول او تبعید دی. نوموړی د نُسي ولسوالۍ له دندې لرې کړای شو او د زابل د والي د مرستیال په توګه وګومارل شو.
له بدخشان څخه سرچینو افغانستان انټرنشنل ته ویلي، چې جمعهخان فاتح له دې بدلون څخه ناخوښه و او شاوخوا یوه میاشت یې زابل ته له تلو ډډه کړې وه.
جمعهخان فاتح په تېرو کلونو کې هڅه کړې وه چې د قیمتي ډالیو په ورکولو سره په کابل کې د طالبانو د لوړپوړو چارواکو، له هغې ډلې د طالبانو د رییسالوزرا اقتصادي مرستیال عبدالغني برادر، ملاتړ ترلاسه کړي، څو وکولای شي د بدخشان په درواز سیمو کې د یوه ځواکمن شخصیت په توګه پاتې شي.
خو طالبان، د هغه پر وړاندې د بېباورۍ له امله، هغه زابل ته واستاوه تر څو د هغه د نفوذ د پراخېدو مخه ونیسي.
سرچینې وايي چې جمعهخان فاتح لا هم د «موسی کاکه» په نوم د یوه کس له لارې او د سلګونو وسلوالو په مټ، عملا د نُسي، شکي او خواهان پر کانونو نفوذ او کنټرول لري. نوموړی له دغو کانونو څخه میلیونونه افغانۍ عواید ترلاسه کوي.
د شکي ولسوالۍ ځینو سرچینو ویلي چې د جمعهخان فاتح اړوند کسان حتی د دې ولسوالۍ د کانونو د رسمي مدیر له خوا د عوایدو راټولولو مخه هم نیسي.
د ارګو ولسوالی عبدالخبیر بندي کول
عبدالخبیر نظامي چې د بدخشان په ارګو کې د طالبانو ولسوال او د شېوه له کان سره تړلی یو بانفوذه کس بلل کېږي، تېره اوونۍ په ارغنجخواه کې له طالبانو سره د وسلهوالې نښتې وروسته ونیول شو.
سرچینې وايي، د طالبانو د والي اړوند کسانو د هغه د نفوذ د محدودولو لپاره شېوه سیمې ته داخل شول، او له نښتې وروسته نظامي فیضآباد کې د والي دفتر ته وروغوښتل شو او د ځانګړې قطعې له خوا ونیول شو.
عبدالخبیر نظامي دا مهال د کندز په زندان کې دی او د طالبانو د پوځي محکمې د پرېکړې په تمه دی.
د بدخشان د کانونو پخوانی رییس په کندز کې بندي دی
سرچینې وايي، چې د بدخشان د کانونو پخوانی رییس عبدالرحمان عمار یو له هغو نفوذ لرونکو کسانو څخه دی چې د کندهاري طالبانو لهخوا پیل شوي د حذف په لړۍ کې په نښه شوی دی.
عبدالرحمان عمار د ۱۴۰۴ کال د لړم په اتمه، وروسته له هغې ونیول شو چې په شهربزرګ کې یې د «غیربومي طالبانو» او د هغوی اړوند شرکتونو له حضور سره مخالفت کړی و.
ځایي سرچینې وايي، هغه د قاري فصیحالدین د منځګړیتوب او شفاهي ضمانت له امله له وسلهوال مقاومت څخه لاس واخیست او تسلیم شو، خو اوس د طالبانو د پوځي محکمې د حکم له مخې د کندز په زندان کې د بند موده تېروي.
طالبانو د بدخشان د سرو زرو د استخراج لپاره ۱۰۰ زره کسان ګومارلي دي
بدخشان د افغانستان له مهمو معدني سیمو څخه دی، دا ولایت د سرو زرو، لاجوردو او قیمتي ډبرو له بډایو زیرمو څخه برخمن دی، چې له کلونو راهیسې د بېلابېلو لوبغاړو ترمنځ د سیالۍ ډګر پاتې شوی دی.
د طالبانو د کانونو او پټرولیم وزارت اعلان کړی چې په دغه ولایت کې د سرو زرو د استخراج په پروژو کې ۱۰۰ زره کسان بوخت دي.
د استخراج سترې پروژې د شهربزرګ، یاوان، کوهستان، راغستان، خواهان او ارغنجخواه په ولسوالیو کې روانې دي.
خو د کارپوهانو په باور دغه استخراجونه د شفافیت د نشتوالي، د حسابورکونې د کمښت او د افغانستان د قوانینو او نړیوالو معیارونو د سرغړونې له امله غیرقانوني دي.
د افغانستان پخواني ولسمشر اشرف غني هم مخکې ویلي وو، هغه تړونونه چې طالبان یې «په پټه» د کانونو پر سر کوي، نړیوال مشروعیت نه لري او دا هم روښانه نه ده چې دغه کانونه د څومره مودې لپاره سپارل کېږي او عواید یې چېرته لګول کېږي.
ایا د سرو زرو جګړه به پراخه شي؟
شنونکي وايي هغه څه چې په بدخشان کې روان دي، یوازې اداري سیالي نه ده، بلکې د طالبانو په منځ کې د شتمنۍ، واک او د سرو زرو د کنټرول پر سر د سیالۍ انعکاس دی.
په داسې حال کې چې د طالبانو مشرتابه په کندهار کې هڅه کوي ستراتیژیکې عایداتي سرچینې تر خپل مستقیم کنټرول لاندې راولي، د بدخشان ځینې سیمهییز قومندانان چې د جګړې په کلونو کې یې خپلواک نفوذ او ځواک پیدا کړی، دا بهیر د خپل موقف پر وړاندې ګواښ ګڼي.
د ځواکونو لېږل، د قومندانانو نیول او اداري بدلونونه ټول ښايي د دې هڅې نښې وي چې دا درز تر دې مخکې مهار شي چې د طالبانو د داخلي یووالي لپاره په لویې ننګونې بدل شي.
داسې ښکاري چې بدخشان اوس یوازې د اداري سیالۍ ډګر نه دی، بلکې د سرو زرو په جګړه کې د ځواک د ازمایښت په میدان بدل شوی دی.