د کاپیسا ولایت لپاره د طالبانو د امنیه قومندانۍ مسوولین وايي، په تېره یوه اونۍ کې یې ۱۲ کسان د بېلابېلو جرمونو په تړاو نیولي دي. د دوی په وینا، پر یادو کسانو له غلاوو سربېره د ناقانونه وسلو د ساتنې او قاچاق تورونه دي او په دې موده کې یو وسلهوال غل په مخامخ نښته کې وژل شوی دی.
د کاپیسا د امنیه قومندانۍ د جنايي مدیریت د سازمان شویو جرایمو د کشف امر شېر علي نصرت وايي، په تېره یوه اونۍ کې د دغه ولایت له بېلابېلو سیمو ۱۲ کسان د څارویو او موټرو د غلاوو، شخړو، د ناقانونه وسلو د لېږد او ساتنې او همداراز قاچاق په تړاو نیول شوي دي.
د نوموړي په وینا، په دې موده کې له وسلهوالو غلو سره په نښته کې یو غل هم وژل شوی دی.
ویل کېږي، د یادو کسانو دوسیې به د څېړنو له بشپړېدو وروسته د طالبانو عدلي او قضايي بنسټونو ته وسپارل شي.
د هرات، بلخ،، کندهار، ننګرهار، کندوز، کابل او پکتیا لپاره د طالبانو والیانو په کندهار کې د همغږۍ ناسته کړې ده. په کندهار کې د طالبانو رسنیز دفتر ویلي، په ناسته کې د امنیت ټینګښت ترڅنګ د طالبانو د مشر ملا هبتالله د فرمانونو د پلي کولو او جینايي پېښو د مخینوي په اړه خبرې شوې دي.
په دغه غونډه کې د طالبانو د کندهار والي ملا محمدشیرین اخوند، د هرات والي نوراحمد اسلامجار، د بلخ والي یوسف وفا، د ننګرهار والي ملا محمدنعیم اخوند، د کندوز والي مولوي نصرالله مطیع، د کابل والي ملا امینالله عبید او د پکتیا والي ملا مهرالله حماد ګډون کړی و. یاد والیان د ملا هبتالله د باور وړ او نږدې کسان دي، چې د نورو والیانو او چاراکو په پرتله ډېر صلاحیتونه لري.
په کندهار کې د طالبانو د والي رسنیز دفتر نن شنبه، د غبرګولي پر ۱۶مه د یوې خبرپاڼې په خپرولو سره ویلي چې یاد والیان د طالبانو د مشر هبتالله اخوندزاده د حکم پر اساس د خپلو ولایتونو ترڅنګ په اړوندو زونونو کې د شاملو ولایتونو مشري هم په غاړه لري.
طالبانو ویلي، چې په دغه ناسته کې د طالبانو د مشر د فرمانونو او حکمونو د تطبیق، د امنیت د لا ښه ټینګښت، د جنايي پېښو د مخنیوي او د امنیتي او ملکي چارو د لا ښه تنظیم په اړه خبرې وشوې په خبرپاڼه کې راغلي چې په یاده ناسته د نشهيي توکو د کښت او قاچاق د مخنیوي، له فساد سره د مبارزې، د معلولو جنګیالیو او یتیمانو ستونزو ته د رسېدنې، د سوالګرو د ثبت او د عامو خلکو د غوښتنو د حل په اړه لازمې پرېکړې شوې او ځینې وړاندیزونه د طالبانو د مشر دفتر ته واستول شول.
د طالبانو له دې ناستو معلومیږي، چې ددې ډلې مشر ملاهبت الله د خپلو حکمونو پر نه پلي کېدو ناخوښه دی او دا ځل بیا ټینګار شوي چې باید د نوموړي حکمونه پلي شي.
د ایران رسنیو راپور ورکړی، لږ تر لږه شپږو وسلهوالو چې غوښتل یې دغه هېواد ته ننوځي او په زابل ولسوالۍ کې پر یوې پوځي اډې برید وکړي، له امنیتي ځواکونو سره په نښته کې وژل شوي دي. د ایران د پولهساتو ځواکونو قوماندانۍ ویلي، دغې وسلهوالې ډلې هڅه کوله د ایران خاورې ته ننوځي.
د راپورونو لهمخې، دا نښته د جمعې په ماښام، شوې ده. د ایران د پوله ساتو ځواکونو قوماندان علي اکبر جاویدان د شنبې په ورځ، رسنیو ته وویل چې دا ډله د سیستان او بلوچستان ولایت په زابل ښار کې د سختې نښتې او سختې جګړې وروسته ووژل شوه.
هغه زیاته کړه چې پوله ساتو ځواکونو له دې ډلې څخه ځینې وسلې او مهمات کشف او ضبط کړي دي.
د ایران د سیسان او بلوچستان ولایت د زابل ولسوالې د افغانستان د نیمروز ولایت سره پوله لري.
د افغانستان د ډیپلوماټانو د همغږۍ ټولنې په بروکسل کې د کډوالۍ په پلمه له طالبانو سره د اروپايي ټولنې د ځینو بنسټونو د تعامل هڅې غندلي دي. دغې ټولنې خبرداری ورکړی چې دا ډول ناستې د طالبانو استبدادي رژیم ته مشروعیت ورکوي او د اروپا ارزښتونه تر پښو لاندې کوي.
د افغانستان د اسلامي جمهوریت د ډیپلوماټانو د همغږۍ ټولنې نن شنبه، د غبرګولي پر ۱۶مه د یوې اعلامیې په خپرولو سره په بروکسل کې د کډوالۍ په پلمه له طالبانو سره د اروپايي ټولنې د ځینو بنسټونو د تعامل پر هڅو سخته اندېښنه ښودلې. په اعلامیه کې راغلي چې یاد اقدام خطرناک پیغام رسوي.
په اعلامیه کې راغلي چې د طالبانو سیاستونو په مستقیم ډول د افغانستان په وروستي تاریخ کې د بېځایه کېدو تر ټولو لوی بحران رامنځته کړی دی.
د افغان ډیپلوماټانو ټولنې ویلي چې له عامه ژونده د ښځو ګوښه کول، د بنسټیزو ازادیو ځپل، د تاوتریخوالي له لارې د واک انحصار او د افغان ټولنې د پراخو پرګنو محرومول د دې لامل شوي چې خلک له هېواده وتښتې. د دوی په وینا که د کډوالۍ اصلي عواملو پر ځای یوازې د کډوالو د بېرته شړلو پر هوکړو تمرکز وشي، دا ستونزه به حل نهشي بلکې په هېواد او سیمه کې به بېثباتي نوره هم زیاته کړي.
د افغانستان د اسلامي جمهوریت د ډیپلوماټانو د همغږۍ ټولنې په اروپايي پارلمان کې د هسپانیا د استازې راکېل ګارسیا هرمیدا وان ډر وال او د جرمني د استازې هانا نویمان د اصولي هڅو ستاینه کړې، چې د افغانانو د بشري حقونو ملاتړ کوي او له طالبانو سره د اړیکو د عادي کولو په وړاندې ولاړې دي. دغې ټولنې پر اروپايي مشرانو غږ کړی چې د بشري حقونو او ډیموکراسۍ ارزښتونو ته ژمن پاتې شي او په بروکسل یا نورو اروپايي هېوادونو کې د طالب چارواکو له کوربهتوب څخه ډډه وکړي.
دغې ټولنې ټینګار کړی چې په افغانستان کې رښتینی پرمختګ یوازې د ډیپلوماټیک او اقتصادي فشار له لارې د داسې ټولګډونه سیاسي بهیر په ملاتړ کېدی شي چې ښځې، مدني ټولنې، قومي او ډیموکراتیک مخالف لوري پکې برخه ولري. د دوی په وینا، د یوازې د مشروع حکومت رامنځته کول افغانستان تلپاتې ثبات ته رسوي.
د هرات یو شمېر اوسېدونکو د شنبې په ورځ افغانستان انټرنشنل ته وویل چې طالبانو د دغه ښار په بېلابېلو برخو کې د حجاب په پلمه د ښځو د نیولو لپاره پراخ عملیات پیل کړي دي. د سرچینو په وینا، طالبانو یوازې د دې ښار د نخودبریزۍ په سړک کې تر ۲۰ ډېرې ښځې نیولې دي.
په هرات کې باخبره سرچینو د شنبې په ورځ، د غبرګولي په ۱۶مه له افغانستان انټرنشنل وویل چې ټول طالب ماموران نارینه وو او دا عملیات یې د ښار په بېلابېلو برخو کې، په ځانګړي ډول د لیلامي پلورلو په جاده او د هرات ښار د نخودبریزۍ په سیمه کې پیل کړي دي.
عیني شاهدانو وویل چې د طالبانو مامورانو یو شمېر ښځې د ولایت پر سړک د الماس شرق له سوداګریز مرکز او د هرات د قصر په سیمه کې هم نیولې دي.
عیاني شاهدانو وايي چې د طالبانو مامورین په لاسونو کې لرګي لري او هغه ښځې نیسي چې د دوی د خوښې حجاب یې نه وي کړی. د شاهدانو په وینا، ښځو د نیول کېدو او تلاشۍ پرمهال مقاومت کاوه او چیغې یې وهلې.
سیمه ییزو سرچینو، چې د امنیتي ستونزو له امله یې د نومونو له ښودلو ډډه کړې، ویلي دي چې طالبانو لومړی یو شمېر ښځې د لیلامي له جادې او وروسته د ښار له نورو برخو څخه نیولې دي.
د هرات د لیلامي په جاده کې یوه هټۍوال وویل: «اوس مهال په دې جاده کې هېڅ ښځه نه لیدل کېږي. ځینې ښځې طالبانو ونیولې او یو شمېر یې په چیغو له سیمې وتښتېدې.» هغه زیاته کړه چې ډېری نیول شویو ښځو مناسب حجاب درلود او ټول بدن یې پټ و.
عیني شاهدانو وویل چې طالبانو د ښځو له نیولو وروسته هغوی له ځان سره یووړې.
یو بل عیني شاهد وویل، یوې ښځې چې پوره حجاب یې هم درلود او طالبانو موټر ته اچولې وه، له موټر دننه څخه هغو نارینه وو ته چې ننداره یې کوله، غږ کړ: «تاسو بېغیرته یاست چې ستاسو ناموس بیايي او تاسو یوازې ننداره کوئ.»
دا په داسې حال کې ده، چې په هرات کې د طالبانو د امر بالمعروف ادارې د جمعې په ورځ خبرداری ورکړی و چې له هغو ښځو سره به «قانوني چلند وشي» چې د دې ډلې د خوښې وړ حجاب له مراعاتولو پرته، په ښکاره مخ او سینګار عامه ځایونو ته ځي.
دې ادارې ټینګار کړی و هغه ښځې چې د اجباري حجاب له امر څخه سرغړونه وکړي، وبه نیول شي او زنداني به شي.
په هرات کې یو شمېر ښځې په دودیز ډول د چادري پر ځای له مانتو او ایراني او عربي حجابونو څخه استفاده کوي. د طالبانو د امر بالمعروف قانون د ښځو مخ «عورت» بللی او د دې ډلې محتسبین ټینګار کوي چې ښځې باید داسې حجاب واغوندي چې مخ یې په بشپړ ډول پټ وي.
له دې وړاندې هم، طالبانو په هرات کې د چادري د نه اغوستلو په دلیل په دولتي ادارو کې د ښځو عامه خدماتو ته لاسرسی منع کړی و.
د افغانستان انټرنشنل د موندنو له مخې، په لویو ښارونو کې جنايي او سازمان شوي جرمونه په بېساري ډول زیات شوي دي. د طالبانو د کورنیو چارو وزارت په یوه میاشت کې د هېواد په کچه د بېلابېلو جرمونو په تور د ۱ زره او ۸۷۸ کسانو د نیولو خبر ورکړی دی.
د ترلاسه شویو معلوماتو له مخې، په نیول شویو کسانو کې د وسلهوالو غلاوو، د سرو زرو، ګرځنده ټلیفونونو او نغدو پیسو د غلا په تور تورن کسان شامل دي.
پرلهپسې غلاوې او مالي جرمونه
وسلهوالې غلاوې، د سرو زرو غلا، د موبایلونو، نغدو پیسو او همدارنګه د نقلیه وسایطو لکه موټرو، موټرسایکلونو او رېکشاوو غلا د نیول شویو کسانو له مهمو ثبت شویو تورونو څخه دي.
د طالبانو د کورنیو چارو وزارت د یوې پیښې په اړه ویلي چې د روان کال د غويي په ۲۲مه یې په جوزجان، بلخ، نیمروز او غور ولایتونو کې ۲۲ کسان د وسلهوالو غلاوو په تړاو نیولي دي.
د طالبانو د کورنیو چارو وزارت اعلامیې ښيي چې په کلیوالو سیمو او لرې پرتو ولایتونو کې د څارویو، لکه غواوو او پسونو د غلا ګڼې پېښې ثبت شوې دي؛ هغه سیمې چې د خلکو لویه برخه د خپل ژوند د تامین لپاره پر مالدارۍ تکیه لري.
په ورته مهال، په کندوز، خوست، هلمند او پکتیا ولایتونو کې د وسلو د قاچاق او ناقانونه ساتنې د زیاتوالي راپورونه خپاره شوي دي.
طالبانو همدارنګه خبر ورکړی چې یو شمېر کسان یې په سرحدي سیمو او د هېواد پر لویو لارو د اسعارو د قاچاق په تور هم نیولي دي. د دې ترڅنګ، سازماني جرمونه هم زیات شوي دي. طالبان ادعا کوي چې د یوې میاشتې په موده کې یې څو وسلهوالې ډلې له منځه وړې دي.
د طالبانو د کورنیو چارو وزارت په یوه پېښې په اړه ویلي چې د غويي په ۲۳مه یې په کابل کې د یوه سوداګر د تښتونې په تړاو پنځه کسان نیولي دي.
د یاد وزارت په وینا، د تښتوونکو د ډلې مشر د طالبانو له ځواکونو سره په نښته کې وژل شوی دی.
د نیونو لویه برخه؛ نشهيي توکي
په تېره یوه میاشت کې د ثبت شویو نیونو لویه برخه د مخدره موادو له تولید، پلور او قاچاق سره تړاو لري. د چرسو پلور او قاچاق، د مخدره موادو د پروسس په فابریکو کې فعالیت او د صنعتي مخدره موادو قاچاق هغه قضیې دي چې د طالبانو په اعلامیو کې ورته اشاره شوې ده.
د بېلګې په توګه، د غويي په ۲۰مه په غور کې ۱۸ کسان د شهيي توکو د پروسس په فابریکه کې د فعالیت په نیول شوي دي. په بله پېښه کې، یو کس په نیمروز ولایت کې د «ټابلیټ کا» په نوم د زرګونو ګولیو د قاچاق په تور نیول شوی دی.
قمار او له کوره د تېښتې قضیې
په همدې حال کې، د کور څخه د تېښتې او د قماربازۍ په تور د نیول شویو کسانو ګڼې دوسیې د طالبانو عدلي او قضایي بنسټونو ته سپارل شوې دي.
طالبانو تازه د قماربازۍ په تور د ۲۱ کسانو د نیولو خبر ورکړی دی. د طالبانو د کورنیو چارو وزارت د دې تور د څرنګوالي په اړه جزئیات نه دي ورکړي. دا په داسې حال کې ده چې طالبانو تر دې وړاندې د قطه بازۍ په ګډون نورې د ساتېرې لوبې منع اعلان کړې وې.
له طالبانو نه وېرېدل
طالبانو واک ته له رسېدو وروسته، د بدني سزاوو، سختو اقداماتو، تاوتریخجنو چلندونو او علني مجازاتو په مټ ځان د امنیت د تامین کوونکي په توګه معرفي کړ. خو د جنايي قضیو پراخ حجم او د نیونو لوړه شمېره ښيي چې د ټولنې بېلابېل قشرونه لا هم له جدي امنیتي ستونزو سره مخ دي.
د کابل یوه اوسېدونکي افغانستان انټرنشنل ته ویلي:«په لومړیو میاشتو کې ټول وېرېدل، خو اوس د مجرمانو ویره له طالبانو تر ډېره له منځه تللې ده. غلاوې د ورځې په رڼا کې ترسره کېږي او داسې ښکاري چې طالبان په ځینو سیمو کې د وضعیت کنټرول له لاسه ورکړی دی.»
د سختو مجازاتو زیاتوالی
د جرمونو له زیاتوالي سره هممهاله، طالبانو یو ځل بیا سختو او تاوتریخجنو مجازاتو ته مخه کړې ده او د هرات وضعیت د اندېښنې وړ بلل شوی؛ هغه ولایت چې د خپرو شویو شمېرو له مخې، یوازې په تېرو شپږو میاشتو کې نږدې ۹۰۰ کسان د غلا په تور نیول شوي دي.
د دې وضعیت په غبرګون کې، د طالبانو ځواکونو په دې وروستیو کې دوه کسان د غلا په تور د هرات ښار په عام محضر کې په ډزو ووژل.
کارپوهان باور لري چې په افغانستان کې د جرمونو زیاتوالی تر ډېره د امنیتي ستونزې پر ځای د اقتصادي بحران، پراخې بېوزلۍ او مخ پر زیاتېدونکې بېکارۍ ریښې لري.
ځینې څارونکي وایي چې د طالبانو ځینې غړي پخپله هم په دغو پېښو کې ښکېل دي.
د دوی په اند، د شپې ګزمې، د تلاشي پوستو جوړول او ان سختې سزاوې به هم تر هغو د جرمونو په کمولو کې دوامدار اغېز ونه لري، څو اقتصادي ستونزې حل نه شي.
د ولایتونو د شمېرو ارزونه ښيي چې د نیونو او ثبت شویو جرمونو تر ټولو ډېر برخه په هرات، کابل او بلخ ولایتونو کې راپور شوي دي؛ هغه موضوع چې د څارونکو له نظره د افغانستان په مهمو ښاري مرکزونو کې د اقتصادي او ټولنیزو فشارونو د زیاتوالي نښه بلل کېږي.
هممهاله، د ملګرو ملتونو د وروستي راپور له مخې، د افغانستان شاوخوا ۲۸ میلیونه وګړي له سختې بېوزلۍ سره مخ دي او نړیوالو مرستو ته اړتیا لري