د طالبانو مخالفه ډله، مقاومت جبهه وایي چې د بدخشان په راغ ولسوالۍ کې یې د طالبانو پر یوې پوځي لوا تهاجمي برید کړی چې په پایله کې یې د دې ډلې لږ تر لږه دوه غړي وژل شوي او درې نور ټپیان دي. خبرپاڼه زیاتوي، دغه برید د چنګاښ په۱۷مه په نیمه شپه د یادې ولسوالۍ سیاب سیمه کې ترسره شوی.
د مقاومت جبهې په خبرپاڼه کې راغلي چې په دغه تهاجمي برید کې د طالبانو یو نظامي واسطه هم په بشپړ ډول ویجاړه شوې ده. د سرچینې د معلوماتو له مخې، په دغه نښته کې د مقاومت جبهې ځواکونو او ملکي وګړو ته هېڅ ډول زیان نه دی اوښتی.
یادې جبهې ادعا کړې چې په دغه برید کې وژل شوي او ټپيان شوي کسان د طالبانو غیربومي وسله وال وو چې د سیمې د خلکو د ځپلو لپاره بدخشان ته استول شوي وو. د طالبانو سیمه ییزو چارواکو تر اوسه د دغه برید او په هغې کې د اوښتې مرګژوبلې په اړه رسنیو ته څه نه دي ویلي.
د ملي مقاومت جبهې په خپله اعلامیه کې ټینګار کړی چې د هېواد په بېلابېلو برخو کې د طالبانو پر وړاندې خپلو هدفي بریدونو ته دوام ورکوي. دغه جبهه وایي چې د دوی د مبارزې موخه د طالبانو له واکمنۍ څخه د افغانستان د خلکو او خاورې ژغورل دي.
په بدخشان ولایت کې د دغه برید د ترسره کېدو په لړ کې، سیمه ییزو سرچینو خبر ورکړی چې د طالبانو د پوځ لوی درستیز فصیح الدین فطرت د یو بل ناراضي طالب قوماندان جمعه خان فاتح سره د خبرو لپاره د بدخشان نسي ولسوالۍ ته تللی دی. د سرچینو په وینا، جمعه خان فاتح د فصیح الدین فطرت د اوسېدو په ځای کې له هغه سره لیدلي او د دواړو لوریو ترمنځ خبرې اترې شوې دي.
د ملګرو ملتونو پراختیايي پروګرام وايي، افغانستان کې درې پر څلور کورنۍ لا هم د ژوند د لومړنیو اړتیاوو لکه خوړو، سرپناه او روغتیايي خدمتونو د برابرولو توان نه لري.دوی وایي له خپلو شریکانو سره په ګډه هڅه کوي چې له پنځو میلیونو ډېرو اړمنو افغانانو ته د برېښنا د دوام زمینه برابره کړي.
د ملګرو ملتونو پراختیايي پروګرام په یوه تازه خپاره کړي پیغام کې د افغانستان د بشري او اقتصادي وضعیت په اړه اندېښنه ښودلې او ویلي یې دي چې د هېواد ډېری کورنۍ لا هم د ژوند د لومړنیو اړتیاوو له کمښت سره مخ دي.
د دې ادارې د افغانستان څانګې په ټولنیزه شبکه «ایکس» کې لیکلي: «په افغانستان کې ۷۵ سلنه کورنۍ نه شي کولای خپلې اساسي اړتیاوې، چې خواړه، سرپناه او روغتیايي خدمتونو ته لاسرسی هم پکې شامل دی، پوره کړي.»
دوی ویلي چې له خپلو شریکانو سره په ګډه کار کوي، څو د هغو له پنځو میلیونو ډېرو افغانانو لپاره د برېښنا د برابرولو بهیر روان وساتي چې تر ټولو ډېرې مرستې ته اړتیا لري.
دملګرو ملتونو ددغه ادارې د راپور له مخې، د افغانستان اقتصادي ستونزې د بېوزلۍ تر څنګ د خوړو خوندیتوب، د کورونو، روغتیايي خدمتونو، اوبو او انرژۍ لاسرسي هم اغېزمن کړي دي. دغه اداره وايي، د کډوالو ستنېدل، د نړیوالو مرستو کمېدل او اقلیمي بدلونونه د افغانستان پر اوسني وضعیت فشار زیاتوي.
د ملګرو ملتونو پراختیايي پروګرام وايي، د انرژۍ برابرول د خپلو پراختیايي پروګرامونو له مهمو برخو څخه دي او هڅه کوي چې په افغانستان کې هغو ټولنو ته چې له بنسټیزو خدمتونو بې برخې دي، د برېښنا لاسرسی پراخ کړي.
د دې ادارې په وینا، ډېری افغانې کورنۍ د خپلو اړتیاوو د پوره کولو لپاره له سختو لارو کار اخلي؛ لکه پور اخیستل، د شتمنیو پلورل او د لګښتونو کمول.
ملګري ملتونه ټینګار کوي چې د افغانستان د وضعیت د ښه کېدو لپاره یوازې بېړنۍ مرستې بسنه نه کوي، بلکې د کارموندنې، اقتصادي فرصتونو، انرژۍ، او بنسټیزو خدمتونو په برخو کې اوږدمهاله پانګونې ته اړتیا ده.
د طالبانو د صنعت او سوداګرۍ وزارت وايي، د افغانستان د صادراتو د پراختیا لپاره د کابل او د هېواد په زونونو کې د صادراتي پروسس مرکزونو د جوړولو پر طرحه کار روان دی. دغه وزارت زیاتوي چې د دې مرکزونو له بشپړېدو سره به سوداګرو ته د صادراتو په برخه کې لا ډېرې اسانتیاوې برابرې شي.
ددغه وزارت سرپرست نورالدین عزیزي له هغو افغان صادرونکو سره لیدلي چې د افغانستان توکي د اوراسیا اقتصادي ټولنې غړو هېوادونو ته صادروي.
د دغه وزارت په خبرپاڼه کې راغلي چې په دې لیدنه کې صادرونکو د افغانستان د توکو د صادراتو د اسانتیا لپاره د صنعت او سوداګرۍ وزارت له هڅو مننه وکړه او د خپلو صادراتي توکو، د صادراتو د بهیر او روسیې، قزاقستان، بلاروس، ارمنستان او قرغزستان ته د توکو د لېږد په اړه یې معلومات وړاندې کړل.
خبرپاڼه د نورالدین عزیزي له قوله لیکي چې وزارت یې د صادراتو د پروسس مرکزونو د جوړولو لپاره جدي کار کوي.
عزیزي ویلي: «د کابل او د هېواد په زونونو کې د صادراتي پروسس مرکزونو له بشپړېدو وروسته به صادرونکو ته د هېواد د توکو د صادراتو په برخه کې لا ډېرې اسانتیاوې او سهولتونه برابر شي.»
نوموړي د صنعت او سوداګرۍ وزارت مسوولینو ته هم لارښوونه کړې چې له یادو صادرونکو سره دوامدارې اړیکې وساتي، څو د اړتیا پر مهال د هغوی ستونزې په چټکۍ حل شي.
د صنعت او سوداګرۍ وزارت وايي، د سوداګرۍ د اسانتیا او د ګمرکي خنډونو د کمولو په موخه، د اوراسیا اقتصادي ټولنې غړو هېوادونو د افغانستان صادراتي توکو ته ترجیحي تعرفې ورکړې دي.
اوراسیا اقتصادي ټولنه له روسیې، قزاقستان، بلاروس، ارمنستان او قرغزستان څخه جوړه ده.
د طالبانو د اطلاعاتو او کلتور وزارت د خپرونو معین مهاجر فراهي وایي، د دوی حکومت یوازې د خپل قلمرو د امنیت ساتلو مسوولیت لري. هغه زیاته کړې چې دوی له هېڅ لوري سره د هغوی د امنیت د خوندي کولو په اړه کومه هوکړه نه لري.
مهاجر فراهي پر ایکس خواله رسنۍ کې د نورو هېوادونو تورونو ته په اشارې سره ویلي، د مسوولیت څخه د تېښتې تر ټولو اسانه لاره دا ده چې یو لوری د خپلې ناکامۍ پړه پر نورو واچوي. هغه په خپلو خبرو کې په ډاګه کړې چې د دوی حکومت د نورو غاړو د کورني امنیت د تامینولو مسوولیت نه لري.
د طالبانو دغه جګپوړي چارواکي ټینګار کړی چې افغانان له ستونزو او ننګونو سره د تعامل او مقابلې اوږده تجربه لري. هغه د کوم ځانګړي هېواد د نوم اخیستلو پرته ویلي چې د دوی اوسنۍ خاموشي باید هېڅوک د هغوی د کمزورۍ یا ضعف په مانا تعبیر نه کړي.
دا څرګندونې په داسې حال کې کېږي چې په دې وروستیو کې پر طالبانو باندې د ګاونډیو هېوادونو له خوا د خپلو سیمو د امنیت په تړاو تورونه زیات شوي دي. خو فراهي په خپل غبرګون کې په ټینګار سره ویلي چې دوی یوازې د خپلې خاورې په حدودو کې د امنیت د ټینګښت مسوولیت پر غاړه لري او د نورو بار نه پورته کوي.
د یادولو وړ ده چې د پاکستان لومړي وزیر شهباز شریف او د دغه هېواد د پوځ مشر عاصم منير بلوچستان ایالت ته د خپل سفر پر مهال ادعا کړې وه چې وسله وال د پاکستان پر ضد د بریدونو لپاره د افغانستان له خاورې څخه ګټه پورته کوي. د پاکستاني چارواکو تر دغو څرګندونو وروسته، د طالبانو د اطلاعاتو او کلتور وزارت معین دا غبرګون ښودلی دی.
د پاکستان کورنیو چارو وزارت د ګلګت او کشمېر په ګډون ټولو ایالتونو ته امر کړی، چې سر له سبا د بېاسنادو افغانانو د یو مخیزې نیونې بهیر پیل کړي. دغې پرېکړې درېیمو هېوادونو ته په تمه افغانان سخت اندېښمن کړي او د کډوالو عالي کمېشنري پر خپله خوښه ستنېدنې ټينګار لري.
د پاکستان کورنیو چارو وزارت د ګلګت بلتستان، خیبر پښتونخوا او د دغه هېواد تر ولکې لاندې کشمیر په ګډون ټولو ایالتونو ته امر کړی، چې سر له سبا (جمعه د چنګاښ ۱۹- د جولای ۱۰مه) د بېاسنادو افغانانو د یو مخیزې نیونې بهیر پیل کړي.
د پاکستان دغه امر په دغه هېواد کې مېشت افغانان او په ځانګړې توګه هغه افغانان چې په افغانستان کې د جمهوري نظام له سقوط وروسته دغه هېواد ته د لنډ مهالي پناه اخیستنې لپاره راغلي او درېیمو هېوادونو ته د تګ په تمه دي، سخت اندېښمن دي.
یو شمېر دغه افغانان افغانستان انټرنشنل- پښتو ته ویلي، چې افغانستان ته په بیا ستنېدنې سره یې له نورو ستونزو سربېره ژوند ته خطر دی او دوی د ملګرو ملتونو د کډوالو له عالي کمېشنرۍ او د پاکستان له حکومت څخه غواړي، چې پر خپلې دغې پرېکړې بیا کتنه وکړي.
دوی وايي، چې پاکستان ته د دایمي اوسېدونې لپاره نهدي راغلي او دمګړۍ یې په نورو هېوادونو کې د پناهغوښتنې کېسونه روان دي او د چارو په بشپړېدو سره به یادو هېوادونو ته لاړ شي.
دوی زیاتوي، خپلو هېوادونو ته د هغو کسانو لېږل چې هلته یې ژوند له خطر سره مخ وي د کډوالو په تړاو د نړۍوالو قوانینو، کنوانسیونونو او اصولو خلاف چاره ده.
یو له دغو کسانو د هویټ د پټ ساتلو په شرط افغانستان انټرنشنل- پښتو ته وویل: «زه د جمهوري نظام پر مهال یو مهم نظامي افسر وم. د طالبانو په بیا راتګ سره د خپل او خپلې کورنۍ د ژوند ژغورنې لپاره پاکستان ته راغلم. خو هر کله چې دلته امنیتي وضعیت او یا هم له طالبانو سره یې اړیکې خرابې شي، نو پر افغانانو ظلم او همداراز شړل یې پیلېږي».
د پاکستان حکومت د ۲۰۲۵ کال له اګست میاشتې راهیسې د افغانانو د ویزو د تمدید بهیر په ټپه درولی او په دې سره د ډېریو افغانانو د ویزو موده پایته رسېدلې ده. یاد افغان زیاتوي: «موږ هم غواړو چې دلته [پاکستان کې] په قانوني توګه ژوند وکړو، خو پاکستان د ویزو د تمدیدولو پروسه درولې ده. که دغه پروسه شروع شي، نو اول کس به یم چې خپله ویزه به تمدید کړم».
یو بل افغان خبریال د خپل هویت د پټ ساتلو په شرط افغانستان انټرنشنل- پښتو ته وویل، سره له دې چې د جولای د لسمې له ضربالاجل مخکې هم د پولیسو له لوري د افغانانو د ځورونې او نیولو بهیر دوام درلود، خو سباني عملیات ډېری افغانان سخت اندېښمن کړي دي.
هغه زیاتوي: «هسې هم پولیسو هره ورځ افغانان ځورول او نیول. ځینې یې د پیسو په بدل کې خوشې کول او ځینو چې پیسې نهدرلودې نو حاجي کمپ ته به یې لېږداوه او له هغه ځایه به یې افغانستان ته په جبر سره استاوه. خو د کورنیو چارو وزارت اوسنی مکتوب چې نشر شوی ښايي دا ځل د افغانانو د نیونې عملیات پراخ وي او دغې چارې موږ ټول سخت ویرولي یو او پر دې نپوهېږو چې چېرې لاړ شو».
له دې سره سم، په پاکستان کې د ملګرو ملتونو د کډوالو عالي کمېشنري پر خپل پخواني دریځ ولاړه ده او له پاکستان حکومت څخه غواړي چې د بیا ستنېدنې بهیر باید په خپله خوښه وي او له زور او جبر څخه کار وانهخیستل شي.
په اسلاماباد کې د دغې کمېشنرۍ ویاند قیصر اپریدي له افغانستان انټرنشنل- پښتو سره په ځانګړې مرکه کې زیاته کړه، په افغانستان کې د نظام له بدلون سره د خبریالانو او پخوانیو نظامیانو په ګډ،و شاوخوا ۶۰۰ زره افغانان د دوی په وینا له ګواښونو د خوندینې لپاره پاکستان ته راغلي: «دوی ته د تحفظ ضرورت دی».
قیصر اپریدي وايي: «موږ له شروع څخه همدا وایو چې پاکستان له تېرو ۴۵ کلونو راهیسې د افغانانو مېلمه پالنه کړې او اوس هم باید دغه بهیر او ملاتړ ته دوام ورکړي. کله چې په افغانستان کې حالات سم شي نو بیا که څوک په خپله خوښه ځي تللی شي».
نوموړي زیاته کړه: «موږ [د پاکستان] له حکومتي چارواکو سره په کتنو کې دا زور راوړو چې دغو خلکو ته پکار ده چې سهولت برابر شي او د ستنېدنې بهیر باید په رضا، باعزته او په خپله خوښه وي».
هغه خبرداری ورکړ، چې په افغانستان کې له ګواښ سره مخ افغانان د اېستنې په صورت کې به بیاځلي پاکستان ته راشي، ځکه هلته د دوی په وینا، ژوند یې له ګواښ سره مخ دی. نوموړي همداراز څرګنده کړه: «موږ دا وایو دغه وخت چې دغه خلک [افغانان] په زوره لیږلی کېږي، نو کېدای شي هغوی بیا راشي او بیا به همدا ستونزې وي. د واپسۍ پروسه باید رضاکارانه وي».
په پاکستان کې مېشت یو شمېر افغانان د ملګرو ملتونو د کډوالو پر عالي کمېشنرۍ هم نیوکې لري، چې درېیمو هېوادونو ته یې د دوسیو بهیر ډېر ټکنی دی او دوی له کلونو راهیسې په تمه دي، خو لا تر اوسه درېیمو امنو هېوادونو ته نهدي استول شوي.
په اسلاماباد کې د ملګرو ملتونو د کډوالو د عالي کمېشنرۍ ویاند قیصر اپریدي په دې تړاو وايي، په ۲۰۲۲، ۲۳ او ۲۴ کلونو کې د کډوالو منونکو له لوري دغې کمېشنرۍ ته ډېره سهمیه ورکول کېده خو اوس یاد هېوادونه هم ډېر کم کډوال منلو ته زړه ښه کوي. نوموړی زیاتوي: «په ۲۰۲۲، ۲۳، او ۲۴ کلونو کې د کډوالو منونکو هېوادونو سهمیه زرګونه وو، خو اوس ډېر کم دی او دغه شمېر سلګونو ته راټيټ شوی دی. موږ هم جدي کېسونو ته لومړیتوب ورکوو».
له دې ټولو سره سره، ښايي سر له سبا (جمعه د چنګاښ ۱۹مه د جولای ۱۰مه) په ټول پاکستان کې د بېاسنادو افغانانو د نیونې بهیر پیل شي او د صادر شوي امر پر بنسټ به هر بېاسناده افغان سملاسي نیول کېږي او په چټکۍ سره به افغانستان ته لیږدول کېږي.
د یادونې وړ ده، چې د طالبانو د رییسالوزرا اداري مرستیال عبدالسلام حنفي وړمه ورځ د ملګرو ملتونو د کډوالو په چارو کې عالي کمېشنرۍ (UNHCR) او د یاد سازمان د پراختیایي پروګرام (UNDP) مسوولینو سره په کتنه کې وویل، د طالبانو له بیا واکمنېدو راهیسې له ګاونډیو هېوادونو څه باندې ۸ میلیونه افغان کډوال بېرته خپل هېواد ته ستانه کړای شوي دي.
د «نشنل انټرسټ» په تازه تحلیلي راپور کې راغلي، قزاقستان د افغانستان د منزوي کولو پر ځای اقتصادي همکارۍ او سیمهییزې نښلونې ته لومړیتوب ورکوي او د جمهوري نظام له سقوط نږدې پنځه کاله وروسته، د انزوا سیاست نه یوازې اغېزناک نه و، بلکې بشري او امنیتي ستونزې یې لا ژورې کړې.
امریکایي خپرونې «نشنل انټرسټ» په یوه مقاله کې چې د یرکین توکوموف او الدنیز ګوسینوف له خوا لیکل شوې، راغلي چې افغانستان به د یوریشیا د راتلونکې په جوړولو کې مهم رول ولري، خو اصلي پوښتنه دا ده چې دغه راتلونکی به د جیوپولیټیکو سیالیو له لارې ټاکل کېږي او که د اقتصادي همکاریو له لارې.
لیکوالان لیکي چې د نړیوال نظم د بدلون او د نړیوالو بنسټونو د کمزوري کېدو په شرایطو کې، قزاقستان د یوې منځنۍ کچې ځواک په توګه باور لري چې سیمه ییز ثبات باید د سیمې د هېوادونو له لارې رامنځته شي، نه د بهرنیو قدرتونو په وسیله.
د مقالې له مخې، د قزاقستان ولسمشر قاسم جومارت توکایف د افغانستان په اړه د «سترې لوبې» پر ځای د «سترې ګټې» د تګلارې غوښتنه کړې ده.
مقاله زیاتوي چې د ۲۰۲۱ کال په اګست کې د افغانستان د جمهوري نظام له سقوط وروسته د دغه هېواد د منزوي کولو سیاست هغه پایله نه ده ورکړې چې ملاتړو یې تمه لرله.
په لیکنه کې راغلي: «دې سیاست د افغانستان بشري بحران لا ژور کړی، چې اغېزې یې د نشهيي توکو په قاچاق او کډوالۍ کې تر افغانستان بهر، ایران، منځنۍ اسیا او اروپا پورې رسېدلې دي.»
لیکوالان ټینګار کوي چې د تېرو لسیزو تجربه ښيي، «په افغانستان کې هر ډول تشه، که اقتصادي وي، بشري وي یا بنسټیزه، د ویجاړوونکو ځواکونو له خوا ډکېږي.»
د قزاقستان د عملي تعامل تګلاره
د مقالې له مخې، قزاقستان له افغانستان سره د رسمي پېژندنې پرته د عملي تعامل تګلاره غوره کړې ده.
په لیکنه کې ویل شوي چې استانې د ۲۰۲۳ کال په ډسمبر کې طالبان له خپلې ممنوعه ډلو له نوملړ څخه لرې کړل او په پلازمېنه کې یې د افغانستان سفارت فعال وساته. همداراز د ۲۰۲۵ کال په جون کې ولسمشر توکایف د افغانستان لپاره ځانګړی استازی وټاکه، څو د دغه هېواد په اړه د قزاقستان تګلاره لا منسجمه کړي.
د مقالې له مخې، د قزاقستان هدف دا دی چې افغانستان له یوه مرستندویه هېواد څخه پر تولیدي او ترانزیټي مرکز بدل شي.
لیکوالان د ۲۰۲۶ کال د جون په میاشت کې کابل ته د قزاقستان د لوړپوړي پلاوي سفر د دې تګلارې د عملي کېدو نښه بولي. دغه پلاوی د قزاقستان د لومړي وزیر مرستیال او د ملي اقتصاد وزیر سرییک ژومانګارین په مشرۍ کابل ته تللی و.
د لیکنې له مخې، ژومانګارین د طالبانو له لومړي وزیر محمد حسن اخوند، د هغه له مرستیال عبدالغني برادر، د کورنیو چارو وزیر سراجالدین حقاني او د هرات او کندوز له والیانو سره لیدلي دي.
مقاله وايي، افغان چارواکو د قزاقستان له ملاتړ څخه مننه کړې او د دواړو هېوادونو اړیکې یې مهمې بللې دي.
سوداګري او اقتصادي همکاري
د «نشنل انټرسټ» په لیکنه کې راغلي چې د قزاقستان او افغانستان ترمنځ سوداګري په ۲۰۲۵ کال کې ۵۴۱،۸ میلیونه ډالرو ته رسېدلې او دواړو هېوادونو د ۲۰۲۴ کال د هوکړې له مخې هدف ټاکلی چې دا کچه تر درې میلیاردو ډالرو ورسوي.
خو لیکوالان وايي، د سوداګرۍ انډول لا هم یوه مهمه ستونزه ده، ځکه د قزاقستان صادرات افغانستان ته له ۵۰۰ میلیونو ډالرو ډېر وو، خو د افغانستان صادرات قزاقستان ته شاوخوا ۲۳ میلیونه ډالر پاتې شوي دي.
قزاقستان د افغانستان کرنیزو محصولاتو ته د خپل بازار د پرانیستلو هڅه هم کړې او په کابل کې یې د سوداګرۍ مرکز جوړ کړی دی.
مقاله زیاتوي چې د اقتصادي همکاریو تمرکز یوازې پر کرنیزو محصولاتو نه دی، بلکې صنعتي برخې ته هم غځېدلی دی.
د لیکنې له مخې، د قزاقستان شرکت «شالکیا زینک» او یوه افغان-جرمني شریک شرکت د بامیانو د کانونو له سیمې څخه د کال ۳۰ زره ټنه جست ډبرې د انتقال تړون لاسلیک کړی چې ارزښت یې ۱۸،۸۸ میلیونه ډالره دی.
همداراز د قزاقستان د «یوریشین ریسورسز ګروپ» شرکت د افغانستان د کرومایټ کانونو په برخه کې د پانګونې یا ګډ کار امکان ارزوي.
د ترانسپورټي دهلېزونو پراختیا
مقاله لیکي چې د قزاقستان لپاره د افغانستان له لارې د ترانسپورټي دهلېزونو جوړول ستراتیژیک اهمیت لري، ځکه دغه هېواد سمندر ته مستقیمه لار نه لري او غواړي د هند سمندر بندرونو ته د رسېدو لارې پراخې کړي.
لیکوالان وايي، قزاقستان لا له وړاندې په افغانستان کې د رېل پټلۍ جوړولو تجربه لري او د «خواف-هرات» رېل پټلۍ د افغان برخې د جوړولو قرارداد یې د «انټیګرا بیا رغونې» شرکت له لارې ترلاسه کړی دی.
د مقالې له مخې، د سیمې هېوادونه باید د نفوذ پر سیالیو تمرکز ونه کړي، بلکې د رېل پټلیو، سوداګریزو معیارونو، ګمرکي اصولو او تعرفو په همغږۍ کار وکړي.
د لوېدیځ او قزاقستان ګډې ګټې
لیکوالان استدلال کوي چې په افغانستان کې ثبات یوازې په اعلامیو نه، بلکې د سوداګرۍ، طبیعي سرچینو، اوبو مدیریت او ترانسپورټ له لارې رامنځته کېدای شي.
په مقاله کې راغلي چې اروپايي ټولنه د افغانستان تر پولې پورې د نښلونې په برخه کې له لویو پانګهوالو څخه ده او قزاقستان او اروپايي ټولنه کولای شي د افغانستان د روغتیا او زدهکړو په برخو کې ګډ کار وکړي.
د لیکنې له مخې، له ۲۰۲۳ کال راهیسې له ایران او پاکستان څخه له شپږ میلیونو ډېر افغانان بېرته افغانستان ته ستانه شوي، چې د کډوالۍ موضوع لا هم د سیمې لپاره یوه مهمه اندېښنه ده.
مقاله په پای کې لیکي چې د قزاقستان د افغانستان تګلاره پر دې اصل ولاړه ده چې له واقعیتونو سره تعامل وشي، نه له تصوراتو سره.
لیکوالان زیاتوي: «آستانه هڅه کوي چې ستره لوبه بېرته راژوندۍ نه کړي، بلکې د یوریشیا په زړه کې ستره ګټه په واقعیت بدله کړي.»