د افغانستان غالۍ د نړۍ ۳۷ هېوادونو ته صادرېږي

د ولسي جرګې د پخواني غړي عبدالظاهر قدیر ورور، عبدالقهار قدیر له کینیا څخه امریکا ته د ښاغلي قدیر د انتقال او محاکمه کېدو په اړه سخت غبرګون ښودلی دی.

نوموړي پر خپل فېسبوک پاڼه لیکلي:« د امریکا حکومت دغه پرېکړه د داسې ناحقه تورونو او سیاسي توطیې پر بنسټ کړې ده چې تر اوسه یې د ثبوت او حقیقت په اړه ډېرې پوښتنې شته».

نوموړي زیاته کړې چې عدالت باید د حقایقو، شواهدو او قانون پر بنسټ تامین شي، نه د سیاسي فشارونو او ناسمو معلوماتو له مخې.

د ظاهر قدیر ورور ټینګار کړی چې د یو افغان وګړي پر وړاندې داسې چلند د فردي حقونو نقض او د عدالت له اصولو سره په ټکر کې دی. هغه ویلي چې عبدالظاهر قدیر د خپل ولس او هېواد د خدمت اوږد تاریخ لري او تر محاکمې وړاندې پر هغه هر ډول قضاوت او تور لګول د انصاف له روحیې سره اړخ نه لګوي.

عبدالقهار قدیر له ټولو ملي او نړیوالو بنسټونو، د بشري حقونو له ملاتړو او د عدالت له پلویانو غوښتي چې د دې قضیې څارنه وکړي.

هغه غوښتنه کړې چې ډاډ ترلاسه شي چې د قانون او انصاف اصول په بشپړه توګه رعایت کېږي او پرې نه ښودل شي چې عدالت د سیاست قرباني شي.

د امریکا د عدلیې وزارت د معلوماتو له مخې، د افغانستان د ولسي جرګې پخوانی مرستیال عبدالظاهر قدیر د نشه‌يي توکو د قاچاق او د وسلو د ساتلو په تور له کینیا څخه امریکا ته مسترد شوی او هلته په محکمه کې حاضر شوی دی.

د رپوټونو له مخې، د تورونو د ثابتېدو په صورت کې نوموړی له لږ تر لږه ۱۰ کلونو بند څخه نیولې تر عمر قید پورې سزا سره مخامخ کېدای شي.

د طالبانو د کورنیو چارو وزارت نن شنبه، د جنګاښ پر ۲۰مه په اېکس کې ددغه وزارت د کورنیو چارو وزیر سراج الدین حقاني د میدان وردګ ولایت نرخ ولسوالۍ ته د سفر پخلی کړی دی.

حقاني ویلي، که څه هم ځینو کسانو د دغه په خبره د جمهوري نظام پر مهال «ډېر بد چلند» هم کړی وي، باید د پخوانیو کړنو له امله ونه ګواښل شي.

نوموړي یو ځل بیا د دې ډلې د مشر مولوي هبت الله د عمومي عفوې پر عملي کولو ټینګار وکړ.

حقاني زیاته کړې:«دا اسلامي اخلاق نه دي چې د ټولبښنې وروسته هم پخواني چارواکي وګواښئ».

دا په داسې حال کېده، چې له تېرو نږدې پنځو کلونو راهسې طالب چارواکي د عمومي عفوې په اړه څرګندونې کوي خو لا هم د بشري حقونو نړیوالو سازمانونو د طالبانو له خوا د پخوانيو نظامیانو نیولو د دوام او د هغوی د شکنجه کولو په اړه اندېښنې ښيي.

که څه هم د طالبانو واکمنېدو په درشل کې مولوي هبت الله خپلو مخالفانو ته عمومي عفوه وکړه، خو بیا هم ځینې وختونه د پخواني نظام کارمنان په تېره بیا نظامیان په مرموز ډول وژل کېږي او یا هم د دې ډلې په زندانونو کې شکنجه او ځینې وخت وژل کېږي.

دغه وزارت نن شنبه، د جنګاښ پر ۲۰مه په اېکس کې لیکلي، چې خالد حنفي په پکتیا کې د پکتیکا، خوست، لوګر او د غزني ولایتونو له ګڼو دیني عالمانو او قومي مخورو سره کتلي دي.

حنفي د یادې لیدني پرمهال د سویل ختیخو ولایتونو دیني عالمانو او قومي مشرانو ته په خطاب کې ویلي، چې د طالبانو د نظام ساتنه او دفاع تر هر چا وړاندې د دیني عالمانو او قومي مشرانو مسؤلیت دی، ځکه د ده په وینا، دا یو شرعي نظام دی او په راس کې یې علمانو قرار لري.

نوموړي زیاته کړې، تر څو چې په ټوله جغرافيه کې دین په بشپړ ډول حاکم نه شي، ټول به د خدای پر وړاندې مسول وي.

د طالبانو د امر بالمعروف وزیر همداراز ادعا وکړه چې په تېرو شلو کلونو کې بهرنیو ځواکونو د فزیکي حضور تر څنګ فکري اشغال ته ډېره پاملرنه کوله او د افغانانو د بې لارې کولو او پر دیني ارزښتونو د بدګمانه کولو لپاره یې په بېلابېلو بڼو کار کړی دی.

په دغه ناسته کې ګډونوالو قومي مشرانو او عالمانو هم ژمنه وکړه چې د شرعي قوانینو په پلي کولو کې به له محتسبینو سره همکاري کوي.

د طالبانو د خپره شوې خبرپاڼې له مخې، خالد حنفي تر دې وړاندې د بدخشان، تخار، بغلان، بلخ، سمنګان، جوزجان، فاریاب، کندز او سرپل په ګډون یو شمېر شمالي ولایتونو ته هم سفرونه کړي وو او هلته یې له سیمه ییزو چارواکو او عالمانو سره ناستې کړې وې.

د دغه وزارت په وینا، د هېواد بېلابېلو ولایتونو ته د وزیر د سفرونو دغه لړۍ به لا هم دوام ولري.

په جلال‌اباد کې د پاکستاني محصلانو استازي محمد نعمان نن شنبه، د جنګاښ پر ۲۰مه افغانستان انټرنشنل ته وویل چې تر ۱۰۰۰ ډېر پاکستاني محصلان، چې ډېری یې د خیبر پښتونخوا او پخوانیو قبایلي سیمو اوسېدونکي دي، په ننګرهار کې په زده‌کړو بوخت دي.

هغه زیاته کړه چې د تورخم دروازې د تړل کېدو له امله دغه محصلان په افغانستان کې بند پاتې وو، خو تازه د ۶۸ محصلانو ډلې ته له تورخم څخه د تېریدو اجازه ورکړل شوې ده.

سرچینو ویلي چې د پاکستان د لومړي وزیر مرستیال او د بهرنیو چارو وزیر اسحاق ډار په دې برخه کې همکاري کړې ده. دا همکاري وروسته له هغې وشوه چې په جلال‌اباد کې د پاکستان قونسلګرۍ د زده‌کوونکو غوښتنلیک د پاکستان د بهرنیو چارو وزارت ته واستاوه.

د پاکستان قونسلګرۍ د جمعې په ماښام د ۶۸ کسانو نوملړ طالبانو ته سپارلی و او یاد محصلان د تورخم له لارې خپل هېواد ته ستانه شول.

د پاکستاني محصلانو استازی محمد نعمان وايي چې په کابل او ننګرهار کې له ازموینو وروسته اوس هم ګڼ پاکستاني محصلین پاتې دي او غوښتنه کوي چې د رخصتیو تېرولو لپاره خپل هېواد ته ستانه شي.

دا په داسې حال کې ده چې د طالبانو او پاکستان ترمنځ په سرحدي سیمو کې د کړکېچ له زیاتېدو سره د تېرو څو میاشتو راهیسې د دواړو هېوادونو ترمنځ د تګ راتګ او سوداګرۍ ټولې لارې تړل شوي دي.

د اسنادو څېړنه ښيي چې له ایران او پاکستان څخه د افغان کډوالو پراخ بېرته راستنېدل د نفوسو د دې ناڅاپي زیاتوالي اصلي لامل دی او اوس دا اټکل د مرستندویه بنسټونو د پروګرامونو اساس ګرځېدلی دی.

د ملګرو ملتونو د راپورونو له مخې، د ۲۰۲۳ کال له وروستیو راهیسې تر اوسه له ۵ میلیونو زیات افغانان له ایران او پاکستان څخه په جبري او داوطلبانه توګه هېواد ته ستانه شوي دي، چې دې چارې د افغانستان د نفوسو جوړښت او بشري اړتیاوې بدلې کړې دي. د نفوسو دا ارقام په بېلابېلو بنسټونو کې توپیر لري؛ د ملګرو ملتونو د نفوسو د برخې سټنډرډ وړاندوینه په ۲۰۲۶ کال کې د افغانستان نفوس شاوخوا ۴۵ میلیونه ښيي، په داسې حال کې چې د طالبانو د احصایې او معلوماتو ملي ادارې تر دې وړاندې د هېواد نفوس ۳۷،۲ میلیونه اټکل کړی و، چې ۵۱ سلنه یې نارینه او ۴۹ سلنه یې ښځې دي.

کارپوهان وايي دا توپیر د محاسبې په کړنلارو او د ارقامو په کارولو کې دی؛ اوچا د مرستو لپاره د هېواد دننه شته نفوس او راستانه شوي کسان حسابوي، خو د ملګرو ملتونو عمومي اټکلونه پر اوږدمهاله ډیموګرافیکي جریانونو (زېږون، مړینې او کډوالۍ) ولاړ دي. بلخوا په افغانستان کې د وګړو د ثبت د جامع سېسټم نشتوالی او د پولو په اوږدو کې تګ‌راتګ کورني ارقام هم له ننګونو سره مخ کړي دي.

اوچا خبرداری ورکړی چې د کډوالو پراخ راستنېدل د وچکالۍ، بېوزلۍ، بېکارۍ او اقتصادي بحران ترڅنګ پر شته محدودو سرچینو فشار زیات کړی دی. د «افغانستان د بشري اړتیاوو او غبرګون د ۲۰۲۶ کال پلان» پر بنسټ، له دغه ۴۸،۶ میلیونه وګړو څخه ۲۱و۹ میلیونه کسان نږدې ۴۵ سلنه بېړنیو بشري مرستو ته اړتیا لري. اوچا دغه راز ویلي چې په ۲۰۲۶ کال کې به ۱۷،۵ میلیونه کسان د بشري مرستو په ترلاسه کولو کې په لومړیتوب کې وي.
د ارقامو تحلیل ښيي چې دا توپیرونه د تناقض له امله نه، بلکې د بنسټونو د تګلارو پایله ده. د بشري کړکېچ په برخه کې د اوچا ارقام د هغو خلکو پراخ انځور وړاندې کوي چې اوس په هېواد کې دننه دي او ملاتړ ته اړتیا لري؛ هغه هېواد چې نږدې نیمایي وګړي یې د لومړنیو اړتیاوو د پوره کولو لپاره پر بشري مرستو تکیه دی. د یادولو وړ ده چې په افغانستان کې له نږدې نیمې پېړۍ راهیسې هېڅ رسمي او علمي سرشمېرنه نه ده شوې، ځکه نو اوسني ټول ارقام یوازې اټکلونه دي.