اسلام‌اباد کې د ښځو د پیاوړتیا اسلامي کنفرانس پیل شو

د سبۍ پولیسو په وینا، ناپېژاندو وسله‌والو دغه کسان په ډزو وژلي او مړي یې په یوې شاړې سیمه کې غورځولي وو.

پولیس وايي، د پېښې د انګېزې په اړه څېړنې دوام لري.

بل لور ته، د پنجګور ولسوالۍ د جعفر سکیم سیمې ته نږدې د یوه ناپېژانده کس مړی هم موندل شوی، چې د چارواکو په وینا، په ډزو وژل شوی دی.

مړی د هویت د تثبیت لپاره روغتون ته لېږدول شوی دی.

په همدې حال کې، د کوټې ښار د هزارګنجۍ په سیمه کې پر شالکوټ پولیس‌تاڼه وسله‌والو برید کړی دی. د پولیسو په وینا، په دغه برید کې چا ته مرګ‌ژوبله نه ده اوښتې.

بلخوا، پاکستاني امنیتي سرچینې وايي، د «شعبان» په نوم عملیات لا هم روان دي او د دوی په وینا، تر اوسه په دغو عملیاتو کې ۱۰۴ وسله‌وال وژل شوي دي.

د غونډې په تالار کې د افغانستان د جمهوري نظام د بیرغ په ګډون د اسلامي همکاريو د سازمان د ۵۷ غړو هېوادونو بېرغونه لګول شوي خو دا لا روښانه نه‌ده، چې په دې غونډه کې به د افغانستان په استازیتوب څوک ګډون وکړي.

یوې ډيپلوماټيکې سرچینې چې د دې غونډې د تنظیموونکې ډلې غړې هم ده، بیا د ټېلیفون پر لیکه افغانستان انټرنشنل ته تایید کړې، چې طالبانو ته په اسلام‌اباد کې د ښځو په اړه د اسلامي همکاریو د سازمان د وزیرانو په نهم کنفرانس کې د ګډون بلنه ورکړل شوې، خو په وینا یې، ډېر احتمال شته چې طالبان په دې ناسته کې برخه وانه‌خلي.

طالبانو هم تر اوسه په یاده غونډه کې د بلل کېدو او همداراز د ګډون د څرنګوالي په تړاو څه وضاحت نه‌دی ورکړی.

د پاکستان د بشري حقونو وزارت چې دغه غونډه یې تر څارنې لاندې جوړېږي ويلي، چې د اسلامي همکاریو سازمان د وزیرانو په دې دوه ورځني کنفرانس کې د ګډون لپاره د بېلابېلو هېوادونو پلاوي اسلام‌اباد ته رسيږي.

یاد وزارت ویلي، د جولای په ۱۲مه او ۱۳مه (یکشنبه او دوشنبه د چنګاښ ۲۱ او ۲۲مه) کنفرانس ته «په اسلامي هېوادونو کې د ښځو ټولنیزه- اقتصادي او سیاسي پیاوړتیا: ننګونې او د حل لارې» نوم ورکړل شوی دی.

د وزارت د معلوماتو پر بنسټ، د ښځو په اړه د اسلامي همکاریو سازمان د وزیرانو کنفرانس کې به د غړو هېوادونو د ښځو چارو مسوول وزیران، لوړپوړي دولتي چارواکي، د اسلامي همکاریو سازمان د بېلابېلو بنسټونو استازي، نړیوال سازمانونه او پراختیایي شریکان ګډون ولري او په ترڅ کې به یې د اسلامي همکاریو سازمان په غړو هېوادونو کې د ښځو د ټولنیزې- اقتصادي او سیاسي پیاوړتیا او همداراز د پرمختګ په تړاو بحث او خبرې وشي.

له دې سره سم، ویل کېږي د دغې غونډې مشري به د پاکستان پر غاړه وي.

د پاکستان دولتي رسنۍ (راډيو پاکستان) د امنیتي سرچینو له قوله راپور کې ادعا کړې، چې له تېرې یکشنبې ورځې راهیسې د «شعبان» په نوم عملیاتو او نورو استخباراتي عملیاتو کې تر اوسه ټولټال ۱۰۲ وسله‌وال وژل شوي دي.

د پاکستان د پوځ د معلوماتو پر بنسټ، په بلوچستان کې د جولای له ۵مې تر ۸مې پر پوليسو، پوځ او ملکي وګړو د وسله‌والو په بریدونو کې د څلورو ملکي وګړو په ګډون ۴۲ د پوليسو او پوځ سرتيري وژل شوي وو.

په دغو بریدونو کې د دوو مسووليت تحریک طالبان پاکستان او د يوه بريد مسوولیت د بلوڅ بېلتون‌پالو ځواکونو (بي‌اېل‌اې) منلې وه.

له يادو پېښو وروسته په بلوچستان کې د وسله‌والو پر ضد د شعبان په نوم عمليات پيل شوي او د پاکستاني چارواکو په وینا لا هم روان دي.

اختر مېنګل د شنبې په ورځ (د چنګاښ ۲۰مه) په کوېټه کې د زيارت د پېښې پر ضد اعتراضي پرلت ته په وینا کې وويل: «تاسو خو بختور یئ چې د خپلو عزیزانو جسدونه مو ترلاسه کړل، چې يو ورور د خپل ورور جنازې له اوږه خو ورکړي، زه هم په هغو بدنصيو کې يو يم چې له ۴۵ کلونو راهیسې مې د ورور جسد تراوسه پورې ونه ليدو».

د تېرې اونۍ د دوشنبې په ورځ (د چنګاښ ۱۵مه) د بلوچستان د زيارت په مانګي سيمه کې وسله‌والو د پوليسو پر یوې پوستې په بريد کې ۹ پوليس وژلي او ۱۸ برمته کړي پولیس یې بیا له تښتونې وروسته وژلي وو. تحریک طالبان پاکستان د بريد مسوولیت منلی وو.

د يادې پېښې پر ضد د کوېټې په کوله پاټک سيمه کې د وژل شویو پوليس سرتېرو د کورنيو، سياسي ګوندونو او مدني فعالو له‌خوا اعتراضي پرلت پیل شو او لا هم دوام لري.

په پاکستان او په ځانګړي ډول بلوچستان او خيبرپښتونخوا کې وخت په وخت د جبري لادرکيو راپورونه خپرېږي.

د بښنې نړيوال سازمان تېر کال په جبري توګه د لادرکه شویو قربانيانو په نړيواله ورځ د پښتون ژغورنې غورځنګ، پاکستان کې د بشري حقونو کمېسيون، بلوڅ يووالي کمېټې او نورو سره په ګډه په یوې اعلامیه کې ويلي وو، چې پاکستان د جبري لادرکه کولو د پېښو په مخنيوي کې پاتې راغلی او د قربانیانو پر وړاندې بې عدالتي دوامداره پاتې شوې ده.

په یاده اعلامیه کې ويل شوي وو، چې پاکستانۍ ادارې له صحنې څخه د خپلو مخالفینو او همداراز د بشري حقونو د مدافعینو د لرې کولو لپاره له جبري ورکولو د یوې وسیلې په توګه کار اخلي. په دې تړاو د ځایي مدني ټولنو او سازمانونو له‌خوا زرګونه قضیې مستندې شوې دي.

پاکستان کې د بشري حقونو فعالې ډلې وايي، زرګونه کسان په جبري توګه لادرکه کړای شوي او د ځينو بيا په داسې حال کې جسدونه موندل شوي، چې پېژندګلوي یې نه‌کيږي. په پاکستان کې مدني او بشري فعالان د دغو جبري لادرکه کېدو په تړاو د دغه هېواد دولتي امنیتي او استخباراتي ادارې تورنوي، خو حکومت او ادارو تل دغه تورونه رد کړي دي.

په پاکستان کې په جبري توګه د لادرکه کړای شویو د پېښو د پلټنې کمېسیون د ۲۰۲۵ کال په سپټمبر مياشت کې ويلي وو، چې د ۲۰۱۱م کال له مارچ څخه د ۲۰۲۵م کال تر سپټمبر پورې د ادعا شویو جبري لادرکیو د دوسیې د ترلاسه کولو او حل کولو احصایوي ارقام ښيي، چې کمېسیون ۱۰۶۳۶ دوسیې ترلاسه کړې دي چې له هغې جملې څخه ۸۹۸۶ دوسیې حل شوي، په داسې حال کې چې ۱۶۵۰ دوسیې لا هم تر څېړنې لاندې دي.

د کوټې د ولسوالۍ ادارې یوه چارواکي، چې نه یې غوښتل نوم یې واخیستل شي، افغانستان انټرنشنل پښتو ته ویلي، امنیتي ځواکونه له تېرو څو ورځو راهیسې د اعتراضونو په مدیریت بوخت دي، خو د افغان کډوالو پر ضد د عملیاتو لپاره ټول چمتووالی بشپړ شوی دی.

د هغه په وینا، د افغان وګړو د اوسېدو ځایونه هم په نښه شوي او هر کله چې د ښار امنیتي وضعیت عادي شي، د بې اسنادو افغانانو پر ضد به په منظم ډول عملیات پیل شي.

بلخوا، په کوټه کې مېشت افغان کډوال شیرعلي افغانستان انټرنشنل پښتو ته وویل، اوس اړ شوي چې افغانستان ته ستانه شي، ځکه په پاکستان کې یې ژوند ستونزمن شوی دی.

هغه وویل: «موږ له کورونو نه شو وتلی، ناروغان ډاکټر ته نه شو بیولی، ځکه په لارو کې د پولیسو ګڼې پوستې دي او د خلکو اسناد ګوري. هر څوک چې اسناد ونه لري، نیول کېږي، پرته له دې چې د هغوی ستونزې په پام کې ونیول شي.»

یو بل افغان کډوال رحمت الله، چې په کوټه کې د کورونو کثافات راټولوي، وایي د همدې کار له لارې یې د کورنۍ لګښتونه برابرول، خو اوس ترې دا د عاید یوازینۍ سرچینه هم اخیستل کېږي.

هغه افغانستان انټرنشنل پښتو ته وویل: «موږ د چا څه خراب کړي نه دي. هغه کار کوو چې ډېر خلک یې نه کوي او خپل حلال رزق ګټو، خو اوس راته ویل کېږي چې له پاکستانه ووځئ.»

رحمت الله وایي، له دې مخکې هم ژوند ورسره له ستونزو ډک و، خو اوس یو ځل بیا اړ دی خپل کور او ژوند پرېږدي او افغانستان ته ولاړ شي، په داسې حال کې چې هلته نه ځمکه لري او نه هم د ژوند کومه بله وسیله.

د نوموړي په خبره، دوی په پاکستان کې د چا لپاره ستونزه نه جوړوي او نه پوهېږي چې ولې یې د ده په څېر د ګڼو افغانانو رزق د‌سیاسي پریکړو له امله له دوی اخیستل کېږي.