په پاکستان کې جبري لادرکۍ؛ اختر مېنګل وايي ۴۵ کاله وشول چې د ورور مړی او ژوندی یې ورک دی

د کوټې د ولسوالۍ ادارې یوه چارواکي، چې نه یې غوښتل نوم یې واخیستل شي، افغانستان انټرنشنل پښتو ته ویلي، امنیتي ځواکونه له تېرو څو ورځو راهیسې د اعتراضونو په مدیریت بوخت دي، خو د افغان کډوالو پر ضد د عملیاتو لپاره ټول چمتووالی بشپړ شوی دی.

د هغه په وینا، د افغان وګړو د اوسېدو ځایونه هم په نښه شوي او هر کله چې د ښار امنیتي وضعیت عادي شي، د بې اسنادو افغانانو پر ضد به په منظم ډول عملیات پیل شي.

بلخوا، په کوټه کې مېشت افغان کډوال شیرعلي افغانستان انټرنشنل پښتو ته وویل، اوس اړ شوي چې افغانستان ته ستانه شي، ځکه په پاکستان کې یې ژوند ستونزمن شوی دی.

هغه وویل: «موږ له کورونو نه شو وتلی، ناروغان ډاکټر ته نه شو بیولی، ځکه په لارو کې د پولیسو ګڼې پوستې دي او د خلکو اسناد ګوري. هر څوک چې اسناد ونه لري، نیول کېږي، پرته له دې چې د هغوی ستونزې په پام کې ونیول شي.»

یو بل افغان کډوال رحمت الله، چې په کوټه کې د کورونو کثافات راټولوي، وایي د همدې کار له لارې یې د کورنۍ لګښتونه برابرول، خو اوس ترې دا د عاید یوازینۍ سرچینه هم اخیستل کېږي.

هغه افغانستان انټرنشنل پښتو ته وویل: «موږ د چا څه خراب کړي نه دي. هغه کار کوو چې ډېر خلک یې نه کوي او خپل حلال رزق ګټو، خو اوس راته ویل کېږي چې له پاکستانه ووځئ.»

رحمت الله وایي، له دې مخکې هم ژوند ورسره له ستونزو ډک و، خو اوس یو ځل بیا اړ دی خپل کور او ژوند پرېږدي او افغانستان ته ولاړ شي، په داسې حال کې چې هلته نه ځمکه لري او نه هم د ژوند کومه بله وسیله.

د نوموړي په خبره، دوی په پاکستان کې د چا لپاره ستونزه نه جوړوي او نه پوهېږي چې ولې یې د ده په څېر د ګڼو افغانانو رزق د‌سیاسي پریکړو له امله له دوی اخیستل کېږي.

د لنډي کوتل د حمزه بابا د لنډمهالي کمپ چارواکي وایي، په دې وروستیو ورځو کې هره ورځ له ۱۰ زرو ډېر افغانان د تورخم له لارې افغانستان ته اوړي. د چارواکو په وینا، دا شمېر د مې او جون میاشتو په پرتله نږدې درې برابره زیات شوی او تمه ده چې په راتلونکو ورځو کې به نور هم لوړ شي.

د پاکستان حکومت ټولو افغان وګړو ته چې په دغه هېواد کې مېشت دي، د جولای تر ۱۰مې د بېرته ستنېدو مهلت ورکړی دی.

ملګرو ملتونو د پاکستان له حکومته غوښتي چې هغه افغانان، چې نړیوالې ساتنې ته اړتیا لري، په ځانګړي ډول ښځې، نجونې، خبریالان، د بشري حقونو فعالان، قومي او مذهبي لږکي او نور زیانمن کسان، په جبري ډول افغانستان ته ستانه نه کړل شي او د هغوی ستنېدل دې داوطلبانه، خوندي او باعزته وي.

بلخوا، د لنډي کوتل د مرستیال کمېشنر دفتر ویلي، چې پرون د حمزه بابا مزار ترڅنګ له جوړ شوي لنډمهالي کمپ څخه د ۴۹۵ افغان کورنیو ټول ۲۲۹۶ غړي د تورخم له لارې افغانستان ته ستانه شوي.

د چارواکو په وینا، دغه کورنۍ تر دې وړاندې د خیبر پښتونخوا په بېلابېلو ولسوالیو او د پاکستان په نورو ښارونو کې مېشتې وې او له خپلو مېنو څخه د راوتلو وروسته لنډمهالي کمپ ته ورغلې.

د ولسوالۍ ادارې ویلي، د ستنېدو بهیر د امنیتي تدابیرو تر سیوري لاندې او په منظم ډول ترسره شوی او په تورخم کې اضافي کارکوونکي هم ګومارل شوي وو، څو د کورنیو د اوښتو بهیر چټک او خوندي شي.

د ملګرو ملتونو د کډوالو عالي کمېشنرۍ د شمېرو له مخې، د ۲۰۲۳ کال د نومبر راهیسې د پاکستان د ناقانونه بهرنیانو د ایستلو د پلان له پیل وروسته، شاوخوا ۲،۵۶ میلیونه افغانان بېرته افغانستان ته ستانه شوي چې له دې ډلې ۲۶۰ زره کسان د قانوني اسنادو د نه لرلو له امله ایستل شوي دي. د یادې ادارې په وینا، اوس هم شاوخوا ۹۰۰ زره افغان کډوال او پناه غوښتونکي په پاکستان کې ژوند کوي.

د راپور له مخې، د سترې محکمې پلاوي د پنجاب د خدماتو محکمې هغه پخوانی حکم لغوه کړی چې د شازیې اقبال جزا یې کمه کړې وه. د پنجاب خدماتو محکمې مخکې د هغې د پنځو کلونو د خدمت د امتیاز د لغوه کېدو سزا یوه کال ته راکمه کړې وه.

د پاکستان سترې محکمې په یوه ۱۲ مخیز حکم کې ټولو ښوونیزو ادارو ته لارښوونه کړې چې د کاري چاپېریال د ځورونې ضد قوانین په جدي ډول عملي کړي.

محکمې ویلي، په هره ښوونیزه اداره کې د نارینه کارکوونکو له خوا د ښځینه ښوونکو جنسي ځورونه «جدي سرغړونه، ناقانونه عمل او د قانون، اخلاقو، کاري درناوي او انساني کرامت خلاف» کړنه ده.

د محکمې په حکم کې ویل شوي، ناوړه جنسي څرګندونې، پیغامونه، ټوکې، بې اجازې فزیکي اړیکه، د نامشروع غوښتنو لپاره د کاري امتیازاتو کارول او د ناامنه کاري چاپېریال رامنځته کول د ښځینه کارکوونکو خوندیتوب او عزت ته زیان رسوي او د ښوونې بهیر هم اغېزمنوي.

د قضیې له مخې، شازیې اقبال هغه مهال د فیصل‌اباد د لیالپور ټاون په دولتي ځانګړي ښوونیز مرکز کې د مدیرې په توګه دنده ترسره کوله. پر نوموړې تور و چې د همدې مرکز د یوه کارکوونکي له خوا د ښځینه ښوونکو د ځورونې په اړه یې د مخنیوي لازم اقدامات نه وو کړي.

د بلوچستان اعلی وزير سرفراز بګټي ادعا کړې، د جولای له ۵مې راهيسې په بلوچستان ایالت کې د «ترهګرو» پر ضد د «شعبان» په نوم په پيل شویو عملياتو کې ۷۵ «ترهګر» وژل شوي دي.

د زيارت د پېښې پر ضد اعتراضي پرلت

د زيارت د پېښې پر ضد پرلت ته د جمعې په شپه ناوخته د بلوچستان ايالت د کورنيو چارو وزير ضيا لانګو ورغلی او له پرلت‌والو سره یې خبرې کړي، خو دغه خبرې کومې پايلې ته نه‌دي رسېدلي.

له پرلت او د بلوچستان له کورنيو چارو وزير سره په خبرو کې شريک د پښتونخوا ملي عوامي ګوند مرکزي عمومي سکرتر عبدالرحیم زيارتوال افغانستان انټرنشنل- پشتو ته وويل، د سياسي ګوندونو د مشرانو او استازو او په زيارت کې د وژل شویو پوليس سرتېرو د کورنيو غړو له کورنيو چارو وزير سره خبرې وشوې او خپلې غوښتنې یې مطرح کړې.

هغه وويل: «د کورنيو چارو وزير موږ ته وويل، چې د اعلی وزير کور ته راشئ د نورو خبرو لپاره، خو موږ ورته وويل، چې تاسو ورشئ خپلې خبرې وکړئ او بېرته موږ ته د ځواب لپاره پرلت ته راشئ، خو نورې خبرې د شنبې ورځې تر مازديګره وځنډېدې».

هغه وويل، دمګړۍ څو جسدونه هم د پرلت په ځای کې اېښودل شوي، څو چې د دوی د انصاف ترلاسه کولو ترڅنګ د امنيت ډاډ نه‌وي ترلاسه شوی، پرلت به دوام لري.

د هنه اوړک د پېښې پر ضد اعتراضي پرلت

د هنه اوړک د پېښې پر ضد په کوټه کې اعتراضي پرلت ته د جمعې په ورځ د بلوچستان اعلی وزير سرفراز بګټي ورغلی او له پرلت والو سره یې خبرې کړي او همداراز یې ادعا کړې، چې بلوچستان ایالت به امن شي او د ببرې په سيمه کې د وژل شویو کسانو له کورنيو سره به مالي مرستې وشي، د دغو کورنيو غړي به په دولتي دندو وګومارل شي او د بلوچستان ايالتي حکومت به یې د کورنيو د ماشومانو د زده کړو مسوول وي. له دغې وروسته بیا پرلت پای ته رسېدلی دی.

په بلوچستان کې د وسله‌والو وروستۍ تازه پېښې

د پاکستان د پوځ وياند احمد شریف چودري د تېرې چهارشنبې په ورځ په یوه خبري کنفرانس کې په بلوچستان کې د رامنځته شویو پېښو په اړه وويل، د جولای د ۵مې او ۶مې په شپه کې د هنه اوړک په ببرۍ سيمه کې د «هند نيابتي فتنه الخوارج د ترهګرو» په بريد کې څلور ملکي وګړي وژل شوي او شپږ نور ټپيان شوي وو.

هغه زياته کړه: «بله پېښه د جولای په ۶مه د زيارت په مانګي سيمه کې رامنځته شوه. د فتنه الخوارج وسله‌والو د پوليسو پر پوستې بريد وکړ. ۹ پوليس سرتيري يې وژلي او په نښته کې ‍۱۵ ترهګر هم وژل شوي وو، خو چې سيمې ته نور ځواکونه رسېدل، وسله‌والو له ځان سره ۱۸ پوليس سرتيري هم تښتولي وو او چې د وسله والو پر ضد کړۍ تنګه کړل شوه، نو دوی پوه شول چې کلابند کړای شوي نو دوی بيا هغه پوليس سرتيري هم ووژل».

د پوځ وياند ادعا وکړه، چې د زيارت په غرونو کې د وسله‌والو پر ضد دغو عملياتو کې نږدې ۱۱ «ترهګر» هم ووژل شول.

د دغو دواړو بريدونو مسووليت د پاکستاني طالبانو تحریک په غاړه اخېستی وو.

شريف چودري وويل، درېيمه پېښه د جولای په ۸مه د بېلې په سيمه کې د پوځ پر کاروان د «بلوڅ لبرېشن ارمي، بي‌اېل‌اې» له‌خوا د برید له امله رامنځته شوې او په‌کې، ۱۱ پوځي سرتيري وژل شوي او په ځوابي ډزو کې د بي‌اېل‌اې ۱۴ وسله‌وال وژل شوي دي.

هغه زياته کړه، د جولای له ۵مې تر ۸مې پورې په درېیو وسله‌والو بريدونو کې ټول ۴۲ کسان وژل شوي چې څلور په‌کې ملکي وګړي او نور د پوليس او پوځ سرتيري شامل وو او ۵۴ وسله‌وال وژل شوي وو.

له پېښو وروسته پيل شوي د «شعبان» په نوم عمليات

د بلوچستان اعلی وزير سرفراز بګټي د جمعې په ماښام (د چنګاښ ۱۹مه) په خپله اېکس‌پاڼه ادعا وکړه، چې د مانګي بند د پولیسو پر پوستې له «ترهګریز» برید وروسته پیل شوي د «شعبان» عملیات په بریالیتوب سره پرمخ روان دي.

هغه ادعا وکړه، په سختو غرنیو سیمو کې د پاکستان د پوځ، ملېشه ځواکونو (اېف‌سي) او د بلوچستان د پولیسو د ګډو ځمکنیو او هوايي عملیاتو په پایله کې په «شعبان» عملیاتو کې ۳۹ او د جولای له ۵مې راهیسې په بېلابېلو استخباراتي عملیاتو کې په ټولیزه توګه ۷۵ ترهګر وژل شوي دي».

هغه وويل، د جمعې په ورځ د خضدار په زېدي سیمه کې پر یوې امنیتي پوستې برید هم شنډ کړای شوی او په باور یې، په بلوچستان کې به د حکومت واکمني په هر قیمت ساتل کېږي.

افراسیاب خټک د جمعې په ورځ (د چنګاښ ۱۹مه) له افغانستان انټرنشنل سره د پاکستان د امنیتي او سیاسي کړکېچ، د افغانستان او طالبانو په اړه د اسلام‌اباد د سیاست او همدارنګه د تحریک طالبان پاکستان او د بلوچستان د ازادۍ پوځ د بریدونو د زیاتېدو په اړه خبرې وکړې.

دغه ملت‌پال سیاستوال وویل، اسلام‌اباد باید د امنیتي ګواښونو د مهارولو لپاره د افغانستان په اړه خپله تګلاره بدله کړي. هغه زیاته کړه، چې پاکستان د طالبانو د مخالفو ډلو او شخصیتونو په را بللو سره د یوه نوي اېتلاف د جوړولو هڅه کوي، خو د دې هڅو موخه د طالبانو د نظام نسکورول نه‌دي.د هغه په باور، اسلام‌اباد غواړي په افغانستان کې د رهبرۍ او د واک په معادلو کې بدلون راولي.

هغه خبرداری ورکړ: «که پاکستان هماغه تګلاره روانه وساتي چې په تېرو ۵۰ کلونو کې څو ځله ازمویل شوې او ناکامه شوې ده، نو د افغانستان له غبرګون سره به مخ شي».

هغه همدارنګه، په تېرو کلونو کې د پاکستان له لوري د طالبانو د ملاتړ د څرنګوالي په یادولو سره وویل، چې پاکستان د افغانستان په اړه روښانه پالیسي نه‌لري او ډېری وخت د سترو قدرتونو د سیاستونو په چوکاټ کې عمل کوي.

افراسیاب خټک باور لري، چې پاکستان له ژور سیاسي او اقتصادي کړکېچ سره مخ دی او د دغه هېواد مشران هڅه کوي، د خپلو ډیپلوماټیکو بریاوو په لوی ښودلو سره د خلکو پام له کورنیو ستونزو واړوي.

د هغه په وینا، د بلوچستان ایالت امنیتي وضعیت داسې پړاو ته رسېدلی چې د جګړې نوم پرې اېښودل کېدای شي. هغه وویل، چې د بېلابېلو وسله‌والو ډلو فعالیتونو د بلوچستان په ډېرو سیمو کې ناامني زیاته کړې ده.

افراسیاب خټک د بریدونو د زیاتېدو لامل د اسلام‌اباد د پخوانیو سیاستونو دوام وباله او ویې ویل، چې د پاکستان پوځ طالبان خپل اصلي ګواښ نه‌ګڼي، بلکې «بلوڅ او پښتون ملتپالنه» تر ټولو ستر خطر بولي او د دغو خوځښتونو د ځپلو لپاره له طالبانو ګټه اخلي.

د افغان طالبانو او پاکستان اړیکې په وروستیو کلونو کې، د تحریک طالبان پاکستان د بریدونو د زیاتېدو او د ډیورند کرښې په اوږدو کې د کړکېچونو له امله له جدي ترینګلتیاوو سره ملې وې.

اسلام‌اباد په دې موده کې څو ځلي د طالبانو د مخالفو څېرو کوربه هم پاتې شوی دی.

پاکستاني چارواکو څو ځله طالبان تورن کړي، چې د تحریک طالبان پاکستان غړو ته پناه ورکړې، خو طالبانو دا تورونه په کلکه رد کړي دي.