اروپایي ټولنه :د افغانستان د راتلونکې لپاره د ځوانانو ملاتړ کوو

د طالبانو دبهرنیو چارو وزرات د خبرپاڼې له مخې د دې سفر په لړ کې متقي د قطر دولت د بهرنیو چارو له وزیر شیخ محمد بن عبدالرحمن ال ثاني، د دفاع له وزیر، شیخ سعود بن عبدالرحمن بن حسن ال ثاني، او همدارنګه د قطر د بهرنیو چارو وزارت د دولت له وزیر ډاکټر محمد بن عبدالعزیز الخليفي، سره لیدلي دي.

د طالبانو د بهرنیو چارو وزرات ویلي دغو لیدنو پر مهال نوموړي یادو قطري چارواکو ته د قطر د پخواني امیر د مړینې له امله د طالبانو د مشرتابه له لوري د خواخوږۍ، تسلیت او ډاډګېرنې مراتب وړاندې کړي دي.

خو د قطر د پخواني امیر د خاورو سپارلو او جنازې په مراسمو کې هېڅ طالب چارواکي شتون نه درلود.

قطر د ۲۰۲۱ کال د اګست له بدلون وروسته د طالبانو له مهمو سیمه‌ییزو شریکانو څخه ګڼل کېږي او ددغې ډلې سیاسي دفتر له ۲۰۱۳ کال راهیسې په دوحه کې فعالیت لري همدارنګه د امریکا او طالبانو ترمنځ د ۲۰۲۰ کال د دوحې هوکړه هم په همدې هېواد کې لاسلیک شوه.

په کراچۍ کې د طالبانو قنسول عبدالجبار تخاري د چهارشنبې په ورځ په یوه ویډیویي پیغام کې وویل، په سند ایالت کې د افغان محصلینو د ویزو موده پای ته رسېدلې خو تر اوسه له کومې جدي ستونزې سره نه دي مخ شوي. خو نوموړي زیاته کړه چې د پاکستان په نورو ایالتونو کې افغان محصلین د قانوني ویزو د نشتوالي له امله د نیول کېدو او ایستل کېدو له ګواښ سره مخ دي ځکه د پاکستان حکومت د هغوی ویزې نه دي تمدید کړې.

د دغه وضعیت په دوام، په پاکستان کې سرچینو افغانستان انټرنشنل ته تایید کړې چې پولیسو په پنجاب ایالت کې ۱۳ افغان ډاکټران او یو د طب پوهنځي محصل نیولي او د ایستلو مرکز ته یې لېږدولي دي. د معلوماتو له مخې، دغو کسانو شاوخوا یو کال وړاندې د خپلو ویزو د تمدید غوښتنه کړې وه، خو د پاکستاني چارواکو له لوري ورته هېڅ ځواب نه و ورکړل شوی. د طالبانو د کډوالو وزارت هم تېره اونۍ ویلي و چې پاکستان یو شمېر افغان ډاکټران تر بند وروسته افغانستان ته شړلي دي.

دا په داسې حال کې ده چې د ملګرو ملتونو د کډوالو عالي کمېشنرۍ د پاکستان د کورنیو چارو وزارت له پرېکړې وروسته له دغه هېواده غوښتي چې له خطر سره د مخ افغانانو له شړلو ډډه وکړي. نړیوالو سازمانونو په وار وار خبرداری ورکړی چې افغانستان ته د پخواني حکومت د سرتېرو، خبریالانو، فعالانو او هغو خلکو ستنول خوندي نه دي چې ژوند یې تر ګواښ لاندې دی.

ځايي سرچینو د چهارشنبې په ورځ افغانستان انټرنشنل ته وویل، چې د طالبانو استخباراتي ځواکونو په پوځي موټرو کې د فیروزکوه ښار په اتوس سفلا کلي کې پر کورونو او د خلکو پر کارځایونو چاپه وهلي او شاوخوا ۱۳ تنه یې له ځان سره بیولي دي. د سرچینو په وینا، په نیول شویو کسانو کې لږ تر لږه درې تنه د تېر جمهوري نظام مامورین دي چې د کرنې، کار او ټولنیزو چارو او ملي بانک په ریاستونو کې یې دندې لرلې او له خپلو کارځایونو څخه نیول شوي دي.

په ورته مهال د زرغون بهیر سیاسي غورځنګ په یوه اعلامیه کې ویلي چې طالبانو په غور کې لسګونه ځوانان د دغه بهیر په «شنه قطعه" کې د غړیتوب په تور نیولي دي. خو زرغون بهیر په رسمي ډول د دغو نیول شویو کسانو غړیتوب نه دی تایید کړی او ویلي یې دي چې د طالبانو دا جنایت تر څار لاندې لري. بل خوا، د غور شاوخوا ۲۰ تنو قومي مشرانو د طالبانو له والي سره لیدلي او د دغو کسانو د خوشې کولو غوښتنه یې کړې، خو د طالبانو ځايي چارواکو د هغوی له نیول کېدو بې‌خبري ښودلې ده.

د ځايي سرچینو د معلوماتو له مخې،زرغون بهیر څه موده وړاندې د غور په دولت‌یار ولسوالۍ کې د طالبانو پر یوې پوستې راکټي برید کړی و چې په پایله کې یې بریدګر وتښتېدل او طالبانو اوس د غبرګون په توګه د دغه بهیر د پخوانیو غړو پر نیولو لاس پورې کړی دی. زرغون بهیر د چنګاښ په ۱۷مه په یوې ویډیو کې د دغه برید د مسوولیت اخیستو خبر ورکړی و. طالبانو تر اوسه په رسمي ډول د دغو نیونو په اړه څه نه دي ویلي او د نیول شویو کسانو کورنۍ د هغوی د برخلیک په اړه سختې اندېښمنې دي.

د طالبانو د معیار او کیفیت ادارې د یوې خبرپاڼې په خپرولو سره ویلي، عبدالله بشیر د صادراتو او وارداتو معیاري کول د معیار او کیفیت ادارې له اساسي مسولیتونو څخه وبلل او د دواړو هېوادونو د سوداګرو له لوري د معیارونو پر مراعات او د توکو د کیفیت په لوړولو یې ټینګار کړی دی.

د یادې لیدني پرمهال د ایران سفیر علیرضا بیکدلي ویلي، چې د ایران د سټنډرډ اداره چمتو ده چې د معیارونو، معیاري کولو او د تخنیکي تجربو د لېږد په برخو کې د طالبانو د معیار او کیفیت ادارې سره همکاري پراخه کړي. همدارنګه بیکدلي د طالبانو د معیار او کیفیت ادارې رییس ته رسمي بلنه ورکړه چې ایران ته سفر وکړي او د هغه هېواد د سټنډرډ ادارې او اړوندو برخو څخه لیدنه وکړي.

په خبرپاڼه کې راغلي چې دواړو لورو د رغنده تعاملاتو پر دوام، د تخصصي همکاریو پر پراختیا او د شته ظرفیتونو د اغېزمنې استفادې له لارې د افغانستان او ایران ترمنځ د سوداګریزو اړیکو پر لا پیاوړتیا ټینګار وکړ.

دا لیدنه پرداسې مهال ترسره شوې، چې طالبان نږدې هره اوونۍ د تېلو او نورو ایراني توکو بار یو شمېر موټرونه د ټیټ کیفیت له امله بېرته ایران ته ورګرځوي.

حامد کرزي د چهارشنبې په ورځ پر اېکس خواله رسنۍ د نړۍوالو بنسټونو په ځانګړې ټوګه د ملګرو ملتونو د ماشومانو ملاتړ صندوق (یونېسف) وروستي راپورته په اشارې کاږلي، چې په افغانستان کې شاوخوا ۳.۷ مېلیونه تر پنځو کلونو کم عمره ماشومان د خوارځواکۍ له ګواښ سره مخ دي.

نوموړي د ماشومانو د روغتیا ساتنه د هېواد د راتلونکي هیله او بشري ځواک ګڼلی او له اړوندو کورنیو او بهرنیو بنسټونو یې غوښتي، چې د دغه ګواښ د زیاتېدو مخنیوي او د ماشومانو د روغتیا خوندي کولو لپاره جدي او هر اړخیزې هڅې وکړي.

کرزي د یاد ګواښ د مخنيوي لپاره د نجونو او هلکانو لپاره زده‌کړې مهمې ګڼلې او ټینګار یې کړی، چې باید ټولو ته د عمومي زده‌کړو زمینه برابره شي. هغه لیکلي: «د عامه پوهاوي په زیاتېدو او د مسلکي بشري ځواک په روزنې سره به د بې‌سوادۍ له امله رامنځته شوې ستونزې کمې شي، د هېواد اقتصادي وضعیت به ښه شي او د ټولنې ستونزې او اړتیاوې به له بهرنیو مرستو پرته هم حل شي».