د فلسطین روغتیايي چارواکو د پنجشنبې په ورځ وویل چې د اسراییل بریدونو په غزه کې لږ تر لږه پنځه فلسطینیان وژلي او له لسو ډېر ټپیان دي. بل خوا د اسراییلي بریدونو په کچه کې د داسې زیاتوالي راپور ورکول شوی، چې د وروستي اوربند له نافذېدو وروسته ساری نه لري.
د غزې روغتیايي چارواکو ویلي، د توفح سیمې ته نږدې په شمال کې د یوه اسراییلي هوايي برید له امله دوه کسان وژل شوي او درېیم تن د غزې ښار ختیځ کې په زیتون سیمه کې د ټانک په برید کې وژل شوی دی.
د لوېدیځې غزې ښار په خېمهځای کې په بله هوايي حمله کې یو تن وژل شوی او څو تنه ټپیان دي. همداراز په خان یونس کې په یوه موټر د برید له امله یو کس وژل شوی دی.
د اسراییل پوځ تر اوسه د دغو پېښو په اړه تبصره نه ده کړې.
رویټرز د دریو سرچینو له قوله راپور ورکړی چې ایران د یمن له وسله والو غوښتي، که متحده ایالات د ایران د برېښنا پر بنسټونو برید وکړي، په سره سمندګري کې د بابالمندب تنګی دې د کښتیو پر مخ وتړي.
د راپور له مخې، دوو لوړپوړو ایراني سرچینو او یوې سیمهییزې سرچینې، چې د موضوع په اړه معلومات لري، ویلي دا موضوع د ایران د مشرتابه په کچه تر بحث لاندې نیول شوې او اړوند پیغام د تهران حوثي متحدانو ته رسول شوی دی.
سرچینو رویټرز ته ویلي، حوثیان په دې وروستیو کې د ایران له دې غوښتنې خبر کړل شوي، خو نور جزییات یې نه دي ورکړي چې پیغام څنګه او څه وخت لېږدول شوی دی.
د رویټرز په وینا، د ایران د بهرنیو چارو وزارت او د حوثي ډلې ویاند د دې راپور په اړه د تبصرې غوښتنې ته سملاسي ځواب نه دی ورکړی.
راپور د حوثیانو د یوې نږدې سرچینې له قوله زیاتوي چې دې ډلې د بابالمندب تنګي ته نږدې په هغو سیمو کې چې پر حدیده او د عدن پر خلیج برلاسي لري، توغندي او بېپیلوټه الوتکې ځای پر ځای کړې او د بېړیو پر ضد د بریدونو لپاره چمتووالی یې بشپړ کړی دی. د سرچینې په وینا، دوی یوازې د برید د پیل امر ته انتظار باسي.
د راپور له مخې، همدا سرچینه وایي، په یمن کې د ایران د اسلامي انقلاب ساتونکو ځواکونو (سپاه پاسداران) استازي به پرېکړه کوي چې بابالمندب تنګی څه وخت وتړل شي.
رویټرز لیکلي، که د هرمز تنګی له تړل کېدو وروسته بابالمندب هم د بېړیو پر مخ وتړل شي، د منځني ختیځ د تېلو دواړه مهمې صادراتي لارې به په یو وخت کې له خنډ سره مخ شي او دا به د انرژۍ پر رسونې او بازارونو پراخ اغېز ولري.
راپور زیاتوي چې سعودي عربستان د خپلې انرژۍ شاوخوا ۷۰ سلنه صادرات د سره سمندرګي د ینبع بندر له لارې لېږدوي او د سیمې دوو سرچینو ویلي، ریاض د ایران او حوثیانو احتمالي ګواښونه جدي نیولي او باور لري چې حوثیان د سره سمندرګي په اړه له ایران سره نږدې همغږي لري.
رویټرز د امریکا د دریځ په اړه لیکلي چې واشنګټن ایران د حوثیانو په وسلو، مالي ملاتړ او روزنه تورنوي، خو تهران دا ادعا رد کړې ده.
د اوکراین په پلازمېنه کیېف او یو شمېر نورو ښارونو کې سلګونه کسان د ولسمشر ولادیمیر زېلېنسکي د هغې پرېکړې پر ضد سړکونو ته راوتلي چې له مخې یې د دفاع وزیر میخایلو فېدوروف له دندې ګوښه شوی دی. فیدوروف ویلي، چې د ولسمشر د سلاکارۍ وړاندیز یې رد کړی.
د اوکراین د ولسمشر ولادیمیر زېلېنسکي له خوا د دفاع وزیر میخایلو فېدوروف ګوښه کولو په دغه هېواد کې خلک پارولي او لاریونونه یې کړي دي. فېدوروف د پوځ لوی درستیز د داخلي اختلافاتو په پارولو تورن کړی، خو زېلېنسکي د کابینې بدلون د حکومت د «نوي کېدو» لپاره اړین بولي.
دغه بدلون د زېلېنسکي د کابینې د دویم لوی بدلون برخه ده او داسې مهال ترسره کېږي چې اوکراین د روسیې پر ضد جګړه کې له یوه حساس پړاو سره مخ دی.
فېدوروف، چې د ټکنالوژۍ ۳۵ کلن متخصص او د اوکراین د پوځ د ډیجیټلي کولو او د بېپیلوټه الوتکو د پروګرام له مهمو څېرو ګڼل کېږي، د پنجشنبې په ورځ خبریالانو ته وویل چې د ولسمشر د سلاکارۍ وړاندیز یې رد کړی او د پوځ لوی درستیز اولیکساندر سیرسکي یې د دفاع وزارت د اصلاحاتو په مخنیوي تورن کړ.
هغه وویل، « د دې پر ځای چې د روسیې د ماتولو لپاره لارې ولټوي، هېواد یې په داخلي اختلافاتو وېشلی دی».
رویټرز راپور ورکړی چې فېدوروف دغه څرګندونې څو ورځې وروسته له هغې وکړې چې له ولسمشر سره یې په یوه نابریالۍ غونډه کې ګډون کړی و.
د سیرسکي دفتر تر اوسه د دغو تورونو په اړه غبرګون نه دی ښودلی.
د امریکا د بهرنیو چارو وزارت د کونسلي چارو ادارې د افغانستان او ایران په ګډون د نړۍ ۲۳ هېوادونو ته د سفر په تړاو تر ټولو سخت خبرداری اعلان کړی دی. دغې ادارې پر امریکايي وګړو غږ کړی چې په هېڅ توګه دغو هېوادونو ته سفر ونه کړي.
د امریکا د بهرنیو چارو وزارت وايي، د خطر څلورمه کچه په دې مانا ده چې امریکايي وګړي باید دغو هېوادونو ته له سفر کولو په کلکه ډډه وکړي.
د دغې ادارې په وینا، یاد هېوادونه د خرابو امنیتي شرایطو او هلته د امریکايي وګړو د مرستې لپاره د سفارتي امکاناتو د نشتوالي له امله خورا خطرناک دي.
په هغو هېوادونو کې چې امریکا ورته د سفر د بندیز (څلورمه کچه) خبرداری ورکړی، لومړی نوم د افغانستان دی او همدارنګه په ترتیب سره ایران، شمالي کوریا، روسیه، اوکراین، عراق، سوریه، یمن، بېلاروس، برما، هایتي، لیبیا، سومالیا، سوډان او د افریقا د وچې یو شمېر نور هېوادونه لکه مالي، نایجر، بورکینافاسو او د کانګو دیموکراتیک جمهوریت شامل دي.
د سوریې د کورنیو چارو وزارت د بشارالاسد د رانسکور شوي حکومت د کیمیاوي وسلو متخصص ډګروال احمد حبیب علي له نیولو خبر ورکړی دی. دغه وزارت زیاته کړې، دغه کس د بشارالاسد د حکومت پر مهال د سارین ګازو د ډیپوګانو او کیمیاوي وسلو د تولید مسوول وو.
د سوریې کورنیو چارو وزارت د چهارشنبې په ورځ (د چنګاښ ۲۴مه) د یوې خبرپاڼې په خپرولو سره ویلي، د کیمیاوي وسلو دغه متخصص په لاذقیه ولایت کې په یو لړ ځانګړو عملیاتو کې نیول شوی دی.
په خبرپاڼه کې راغلي، احمد حبیب علي د قرداحې ولسوالۍ د «حرف المسیتره» د کلي اوسېدونکی دی، چې د علمي څېړنو او مطالعاتو د مرکز د مشر په توګه یې دنده ترسره کوله او په ۴۱۷ قطعه کې د سارین ګاز د ډیپوګانو او کیمیاوي وسلو د تولید مسوول وو.
وزارت زیاته کړې، د لومړنیو تحقیقاتو د پایلو پر بنسټ، تورن شخص یو له هغو افسرانو څخه ګڼل کیږي، چې په سارین ګاز د بار شاوخوا شلو بمونو د جوړولو نظارت یې کاوه، چې د هر یوه وزن ۲۵۰ کیلوګرامه وو او په ۲۰۱۳ او ۲۰۱۷ کلونو کې پر سوري ښارونو او ښارګوټو په بریدونو کې کارول شوي وو.
وزارت په ډاګه کړې، چې له نیول شوي کس څخه لا هم پوښتنې روانې دي او د پوښتنو او ګروېږنو له بشپړېدو وروسته به قضايي ارګانونو ته وسپارل شي.
د اروپايي ټولنې د کډوالۍ کمېشنر مګنوس برونر د طالبانو د یوه پلاوي او د اروپايي کمېسیون د چارواکو ترمنځ د لیدنې د برابرولو له امله د اروپايي پارلمان لهخوا د وضاحت ورکولو لپاره وربلل شوی دی.
فرانسوي خپرونې مډیاپارټ د چهارشنبې په ورځ، د چنګاښ په ۲۴مه، راپور ورکړی چې برونر د اروپايي پارلمان د مدني ازادیو کمېټې په یوه تړلې غونډه کې د دغې لیدنې په اړه معلومات وړاندې کړي، خو د غونډې جزییات نه دي خپاره شوي.
دغه غونډه وروسته له هغې جوړه شوه چې د ۱۴۰۵ کال د چنګاښ په دویمه، د طالبانو یوه پنځه کسیز پلاوي په بروکسل کې د اروپايي کمېسیون له چارواکو سره ولیدل. د دې غونډې ګډه مشري د اروپايي کمېسیون او سویډن پر غاړه وه او د اروپايي ټولنې د ۱۵ غړو هېوادونو استازو هم پکې ګډون کړی و.
راپورونه وایي، دا لیدنه د اروپايي ټولنې له رسمي ودانیو بهر ترسره شوې وه.
اروپايي کمېسیون ویلي، د دغو خبرو موخه د هغو افغان وګړو د بېرته ستنولو پر څرنګوالي بحث و چې د اروپايي ټولنې په غړو هېوادونو کې د استوګنې قانوني حق نه لري. د کمېسیون په وینا، تمرکز پر هغو کسانو و چې په درنو جرمونو محکوم شوي یا امنیتي ګواښ بلل کېږي.
خو یو شمېر اروپايي رسنیو راپور ورکړی چې طالبانو ته په لېږل شوې بلنه کې یوازې د هغو افغانانو د بېرته ستنولو موضوع یاده شوې وه چې د استوګنې قانوني حق نه لري او د جرمي سابقې یا امنیتي ګواښ په اړه هېڅ یادونه نه وه شوې.
د طالبانو د بهرنیو چارو وزارت ویاند عبدالقهار بلخي د دغه پلاوي مشري کوله. نوموړي دا سفر «تاریخي» بللی او ویلي یې دي چې دواړو لوریو په اروپا کې د طالبانو د ډیپلوماټیک حضور، د قونسلي خدمتونو د بیا پیل، د باور جوړونې او د افغان وګړو د بېرته ستنولو په اړه خبرې کړې دي. بلجیم هم د دې پلاوي غړو ته د یوې ورځې ویزې صادرې کړې وې.
دا د ۲۰۲۱ کال په اګست کې د طالبانو له بیا واکمنېدو وروسته لومړی ځل و چې اروپايي ټولنې په بروکسل کې د طالبانو د یوه رسمي پلاوي کوربهتوب وکړ. اروپايي کمېسیون ټینګار کړی چې دا لیدنه یوازې تخنیکي بڼه لرله او د طالبانو د رسمیت پېژندنې معنا نه لري.
په همدې حال کې، د اروپايي پارلمان جرمنې غړې هانا نیومن د برونر له څرګندونو وروسته ویلي، له طالبانو سره د «تخنیکي اړیکو» په نوم هېڅ شی شتون نه لري. هغې خبرداری ورکړی چې دا ډول خبرې اترې ښایي په اروپايي هېوادونو کې د افغانستان د قونسلیو استازولۍ د طالبانو استازو ته د سپارلو لامل شي.
نیومن له اروپايي کمېسیون غوښتي چې روښانه کړي کوم افغانان به افغانستان ته ستنېږي، په اروپا کې مېشت افغانان به د طالبانو له احتمالي فشارونو څنګه خوندي کېږي، او طالبان د کډوالو د بېرته ایستلو په بدل کې له اروپايي ټولنې څه امتیازات غواړي.