له اعدامونو سره مخالفت؛ د ایران په قزلحصار زندان کې د نه‌خوړلو اعتصاب ۶مې ورځې ته وغځېد

نصیر احمد فایق د شنبې په ورځ (د چنګاښ ۲۷مه) په خپلې اېکس‌پاڼې لیکلي، چې په بېلابېلو ولایتونو، په ځانګړې توګه په هرات کې، د طالبانو د ځواکونو له‌خوا له واکونو څخه د ناوړه استفادې ګڼ مستند او ټکان ورکوونکي راپورونه خپاره شوي، چې په ژوره توګه د اندېښنې وړ دي.

د فایق د معلوماتو له‌مخې، په دغو راپورونو کې ویل شوي، چې یو شمېر ښځې او نجونې د «بدحجابۍ» په پلمه د طالبانو له‌خوا نیول شوي او په بندخونو کې له «جسمي او جنسي» تاوتریخوالي سره مخ شوې دي. هغه زیاته کړې، چې پر دغو ښځو او د هغوی پر کورنیو د طالبانو له‌خوا سخت فشارونه راوړل شوي، څو په زوره ودونو ته غاړه کېږدي.

نصیر احمد فایق د طالبانو د مشرتابه پر ادعاوو نیوکه کړې او د پوښتنې په توګه یې مطرح کړې، ایا د طالبانو مشران چې د امنیت او عدالت د ټینګښت ادعا کوي، د خپلو ځواکونو له دغو کړنو خبر دي او که دا کارونه د دوی په لارښوونه او خوښه ترسره کېږي.

د هغه په وینا، د طالبانو د غړو لپاره د مجازاتو نشتوالی او یوازې پر عامو خلکو د سزاګانو پلي کول په دغه نظام کې د عدالت د نشتوالي ښکاره نښه ده.

په ملګرو ملتونو کې د افغانستان د استازولۍ سرپرست خبرداری ورکړی، چې د طالبانو دا ډول چلند به د دوی پر وړاندې د عامو خلکو بې‌اعتمادي او غوسه لا زیاته کړي. هغه ټینګار کړی، چې نن ورځ د طالبانو په کړنو کې د عدالت، د قانون د حاکمیت او هغو ارزښتونو ترمنځ چې دوی یې د پلي کولو ادعا کوي، ښکاره واټن لیدل کېږي.
طالبانو لا تر اوسه د نصیر احمد فایق د دغو ادعاوو په تړاو څه سپیناوی نه‌دی کړی.

د سپینې ماڼۍ ویاندې کارولین لیویټ وویل، چې د ټرمپ ګډون به د هغو سیالیو پای وي، چې د هغې په وینا، «د امریکا په تاریخ کې تر ټولو ډېرې لیدل شوې، تر ټولو خوندي او تر ټولو بریالۍ نړیوالې سیالۍ» وې.

لیویټ همدارنګه وویل، چې ټرمپ به د جمعې په ورځ د فیفا په رسمي مراسمو کې هم ګډون وکړي. ټاکل شوې، دغه مراسم د نیویارک ښار په ټرمپ ټاور کې ترسره شي.

هغې د دې پوښتنې په ځواب کې چې ولسمشر ټرمپ به په پایلوبه کې د کومې لوبډلې ملاتړ وکړي، څه ونه ویل او زیاته یې کړه، چې خبریالان کولای شي دا پوښتنه په مستقیم ډول له هغه څخه وکړي.

مجتبی خامنه‌يي په خپل پیغام کې واشنګټن د ايران او امریکا د ولسمشرانو ترمنځ د لاسلیک شوي تفاهم‌لیک د ژمنو پر نقضولو تورن کړ.

هغه پر امریکا د «زورویلو، ټولواکۍ او جګړه غوښتنې» تورونه پورې کړل او د علي خامنه‌يی د جنازې په مراسمو کې د ملاتړو پراخ ګډون یې د وفادارۍ او د اسلامي هویت د پیاوړتیا نښه وبلله.

د ايران مشر د واشنګټن د اقداماتو پر وړاندې د خلکو او چارواکو ترمنځ د یووالي پر ساتلو ټینګار وکړ او زیاته یې کړه، چې له تفرقې، کورنیو شخړو او سیاسي اختلافاتو ډډه کول د هر چا دنده ده، څو د هغه په وینا، د «امریکایي دښمن» پر وړاندې کورنی یووالی وساتل شي.

هغه همدارنګه زیاته کړه، چې د چارواکو پر کړنو رغنده نیوکې تر هغه حده چې د تفرقې لامل نه‌شي، یوه ارزښتناکه پانګه ده.

مجتبی خامنه‌يي دا څرګندونې په داسې حال کې کړي، چې د ايران او امریکا ترمنځ په سیمه کې کړکېچ ډېر زیات شوی دی.

د ایران ولسمشر مسعود پزشکيان د مجتبی خامنه‌يي له خوا دغه پيغام «حکيمانه او يووالي رامنځته کوونکی» وباله او په خپله اېکس‌پاڼه یې وليکل: «د اسلامي جمهوريت د رهبر پيغام او د درې واړو قواوو له مشرانو او د هېواد له چارواکو څخه د هغه ملاتړ د ملي ګټو د ساتنې او د اسلامي ايران د سرلوړۍ په لاره کې تر ټولو مهمه ملاتړیزه پانګه ده».

پزشکيان زياته کړه: «د سپېڅلي اتحاد لوازمو ته ژمنتيا او له اختلاف او تفرقې څخه ډډه کول په دې تاريخي پړاو کې د بريا رمز دی».

د ایران سپاه پاسداران د شنبې په ورځ (د چنګاښ ۲۷مه) د یوې خبرپاڼې په خپرولو سره ویلي، په دغو هدفونو کې د بحرين سلمان بندر، په بحرين کې د امريکا د پنځم سمندري ځواک قرارګاه او په کوېټ کې د علي السالم هوايي اډه هم شامله ده.

سپاه پاسداران همدارنګه ادعا کړې، چې د امريکا يوه MQ-9 بې‌پيلوټه الوتکه يې هم راغورځولې ده. د خبرپاڼې له مخې، دغې الوتکې غوښتل په روانو عملياتو کې د ایران د بریدونو پر وړاندې خنډ جوړ کړي.

تر اوسه امريکا او يا هم خپلواکو سرچينو د سپاه پاسداران دغه ادعاوې نه دي تاييد کړې.

د طالبانو د عامې روغتيا وزارت وياند شرافت زمان امرخېل د طالبانو تر کنټرول لاندې له ملي ټلويزیون سره په خبرو کې وويل: «نسبت وړاندې ته پر وقایوي تابیاوو زیات کار شوی دی. په تېر کال کې هم موږ په ختیځ زون کې په زیاته اندازه پشه‌خانې ووېشلې او موخه مو دا وه، چې د ملاریا له واقعاتو څخه مخنیوی وکړو».

هغه زياته کړه: «د دوا پاشۍ مراحل ترسره کړل شوي او د عامه پوهاوي کچه مو هم لوړه کړې ده».

هغه وويل، د روان ۲۰۲۶م کال له پيل راهيسې په ټول هيواد کې له پنځو کلو څخه کم عمره ۶۴۴ زره ماشومان پر موسمي ناروغيو اخته شوي دي.

په کابل کې د اندراګاندي روغتون ډاکټران وايي، د هوا له ګرمېدو سره سم هره ورځ د موسمي ناروغیو له امله شاوخوا ۲۰۰ ماشومان روغتيايي مرکزونو ته ور وړل کيږي.

د دغه روغتون یوه ډاکټر محمد عارف حسنزي د طالبانو تر کنټرول لاندې له ملي ټلويزیون سره مرکه کې وويل: «یو شمېر موسمي ناروغانو ته چې خفیف واقعات دي نسخې ورکول کېږي. د ځينو نورو د معایناتو له بشپړېدو وروسته پرېکړه کوو او یو شمېر موسمي ناروغان چې شدت یې ډېر وي، هغوی بیا عاجلې څانګې ته معرفي کوو».

خو د کابل په يوه شخصي روغتون کې د ماشومانو ډاکټر سعيدالله افغانستان انټرنشنل ته وويل، «دولتي روغتونونه له سخت بحران سره مخامخ دي، هېڅ ډول اسانتياوې نه‌لري څوک له ويرې څه ويلی نه‌شي».

هغه زیاته کړه، د هوا له ګرمېدو سره عام ولس ته د څکلو پاکې اوبه نه برابرېږي، برېښنا نه‌وي او په وینا یې، په ماشومانو کې د اسهالاتو یا نس ناستې ناروغۍ زياتې شوې دي.

هغه همداراز څرګنده کړه: «په دولتي روغتونونو کې د درملنې لپاره د لازمو تدابیرو د نشتوالي له امله خلک د سختو اقتصادي ستونزو باوجود شخصي شفاخانو ته زیاته مراجعه کوي».

په افغانستان کې د هوا له ګرمېدو سره سم د روغتيا نړيوال سازمان، د طالبانو له پېښو سره د مبارزې او چمتو والي ادارې او ډاکټرانو پر کورنيو غږ کړی، چې وقايوي تدابير په پام کې ونيسي او ماشومانو ته ډېره پاملرنه وکړي.

ډاکټران وايي، چې ماشومانو ته باید پاکې اوبه او مناسب خواړه ورکړل شي او له غرمو څخه په ډډه وساتل شي.

پوهانو پر خلکو غږ کړی، چې د غرمې پر وخت په لمر کې له ګرځېدو څخه ډډه وکړي، ډېرې اوبه وڅښي او ارتې جامې واغوندي.

د طالبانو له پېښو سره د مبارزې د چمتووالي ادارې، د نړیوالو بنسټونو د معلوماتو پر بنسټ ویلي، چې د هېواد په شمالي برخو کې به د اعظمي تودوخې درجه له ۴۵ درجې سانتي‌ګراډ څخه لوړه شي.

د پېښو پر وړاندې د مبارزې ادارې د ورښتونو او سېلابونو په اړه ویلي، چې د وړاندوینې په موده کې به په سوېل‌ختیځو، ختیځو او شمال‌ختیځو سیمو کې له ۵ تر ۵۰ ملي‌مترو پورې سپک او منځنی ورښت وشي، چې له امله یې په ځینو محدودو سیمو کې د سېلابونو د راوتلو احتمال شته.