د طالبانو د کلتور وزارت معیین: د واخان د نا امنه کولو هڅې به له سخت غبرګون سره مخ شي

د طالبانو د اطلاعاتو او کلتور وزارت نن شنبه، د چنګاښ پر ۲۷مه ددې راډیو د یو مسوول له قوله ویلي، چې د دغې نوې راډیو ټول کارکوونکي به پوره هڅه وکړي چې په دیني، ښوونیزو، اقتصادي او ټولنیزو برخو کې ولس ته بېلابېلې خپرونې وړاندې کړي.

په هلمند کې د طالبانو د اطلاعاتو امر د دغې نوې خصوصي غږیزې رسنۍ د فعالیت پیل د خوښۍ ځای بللی دی.

د نوموړي د معلوماتو له مخې، اوس مهال په هلمند ولایت کې ۲۴ انځوریزې، غږیزې او چاپي رسنۍ په بېلابېلو برخو کې فعالیت کوي.

یاد طالب چارواکي د ټولو فعالو رسنیو له مسوولینو غوښتنه کړې چې په خپلو خپرونو کې اسلامي ارزښتونه په پام کې ونیسي.

یادې خصوصي راډیو داسې مهال په فعالیت پیل کړی، چې د طالبانو له واکمنېدو راهیسې لسګونه بېلابېلې رسنۍ او په ځانګړي ډول سیمه‌ییزې راډیوګانې، نه یوازې د اقتصادي ستونزو، بلکې د طالبانو د سختو محدودیتونو او پر رسنیو د لګول شوي سانسور له امله له فعالیت څخه پاتې شوې او تړل شوې دي.

یاد سازمان ټینګار کوي چې دا زیاتوالی د ښځو لپاره د نویو فرصتونو نښه نه، بلکې د نورو کاري لارو د تړل کېدو پایله ده.

ملګرو ملتونو د نیویارک ټایمز یوه رپوټ ته اشاره کړې او ددغه سازمان د پرمختیايي پروګرام (UNDP) مرستیالې دیول مکرجي ویلي چې د افغانستان د سوداګرۍ او صنایعو خونې تر ۱۰ زرو ډېر د ښځو د کاروبار رسمي جوازونه ثبت کړي دي، په داسې حال کې چې تر ۱۴۰۰ کال مخکې دغه شمېر د ۶۰۰ او زر ترمنځ و.

هغې زیاته کړې چې د سوداګرۍ او صنایعو خونې د ارزونو له مخې، شاوخوا ۱۲۰زره نورې ښځې هم له رسمي جواز پرته په شخصي کاروبارونو بوختې دي. د هغې په وینا، نړیوال بانک اوس کوچني کاروبارونه د ښځو تر مشرۍ لاندې تر ټولو لوی اقتصادي فعالیت ګڼي.

ملګرو ملتونو ویلي چې د ۲۰۲۴ کال تر پایه له اوه سلنې کمې افغانې ښځې په کار بوختې وې.

د سازمان په وینا، ډېری ښځې چې پخوا یې د انجینرۍ، وکالت او نورو مسلکونو هیله لرله، اوس د غالیو اوبدلو، صابون جوړولو او ورته محدودو فعالیتونو ته مخه کړې، ځکه یوازې د همدومره کارونو اجازه لري.

د راپور له مخې، سوداګرې ښځې لا هم له ګڼو محدودیتونو سره مخ دي؛ د بېلګې په توګه، له محرم پرته اوږده سفرونه، له نارینه مشتریانو، عرضه کوونکو او بانکي کارکوونکو سره مستقیمه اړیکه نه شي نیولای.

ملګرو ملتونو دا هم ویلي چې د ښځینه ښکلا سالونونو تړل کېدو شاوخوا ۶۰زره ښځې له عاید او مالي سرچینو بې برخې کړې. د راپور له مخې، له اوه سلنې کمې افغانې ښځې بانکي حساب لري او ډېری یې په کورنیو سپماوو، غیررسمي مالي شبکو او نړیوالو مرستو متکي شوې دي.

د ملګرو ملتونو د پرمختیايي پروګرام په وینا، له ۱۴۰۰ کال راهیسې یې له خپلو شریکانو سره په ګډه له ۹۰زرو څخه ډېرو کوچنیو او منځنیو کاروبارونو سره مالي او تخنیکي مرسته کړې، چې له امله یې د دغو کاروبارونو عاید په اوسط ډول ۲۵سلنه زیات شوی دی.

په ورته وخت کې، د راپورونو له مخې، طالبانو په تېرو پنځو کلونو کې څو ځله سوداګرو ښځو ته په کورنیو نندارتونونو کې د ګډون اجازه نه ده ورکړې او یو شمېر ښځینه سوداګرو هم مخکې د خپلو تولیداتو د نندارې پر وړاندې د محدودیتونو شکایت کړی و.

د طالبانو د دفاع وزارت نن یکشنبه، د چنګاښ پر ۲۷مه ویلي، چې ددغه وزارت رستیزوال مولوي شیراحمد «محمدي» فارغانو ته د وینا پر مهال ټینګار وکړ چې په ترلاسه شویو مسلکي زده کړو بسنه ونه کړي او د عصري ټکنالوژۍ، وسلو او پوځي وسایلو کارول په ښه او مسلکي ډول زده کړي.

د طالبانو د دغې قوماندانۍ چارواکو ویلي چې د دوی هدف د یو قوي او منظم ځواک رامنځته کول دي چې ددوی په وینا، د اسلامي نظام دفاع او ساتنه وکړي.

د طالبانو په خبرپاڼه کې راغلي، چې د مراسمو په پای کې یادو فارغ شویو منسوبینو د هېواد او اسلامي ارزښتونو څخه د دفاع او ساتنې په لاره کې خپل بشپړ چمتووالی وښود.

د طالبانو د دفاع وزارت ادعا کړې ده، چې په وروستیو میاشتو کې یې په بېلابېلو قول اردوګانو او پوځي مرکزونو کې د خپلو ځواکونو د مسلکي کېدو لپاره روزنیز پروګرامونه زیات کړي دي.

دا په داسې حال کې ده، چې د طالبانو تر واک لاندې د کورنیو چارو وزارت اړوند پولیسو اکاډمۍ محصلانو ویلي، چې د ژمنیو رخصتیو له پای ته رسېدو نږدې څلور میاشتې تېریږي، خو لا هم د دغه روزنیز مرکز درسونه نه دي پیل شوي.

د هرات ولایت د طالبانو مطبوعاتي دفتر ویلي چې خلک کولای شي د روانې چنګاښ میاشتې له ۲۷مې نېټې څخه د وېش نږدې مرکزونو ته مراجعه وکړي او خپل اړتیا وړ اوبلن ګاز په ټاکل شوې بیه ترلاسه کړي.

که څه هم د بیې کمول د کورنیو لپاره د مرستې په توګه وړاندې کېږي، خو لا هم پوښتنه دا ده چې ایا دغه ټاکل شوې بیه به په ټول بازار کې عملي شي او که یوازې د دولتي وېش په محدودو مرکزونو پورې به تړلې وي.

د هرات او د افغانستان د نورو ولایتونو اوسېدونکو په تېرو څو ورځو کې د سون‌توکو د بیو له لوړېدو او د بازار د بې ثباتۍ نه شکایتونه کړي دي.

د طالبانو د بلح والي رسنیز دفتر نن یکشنبه، د چنګاښ پر ۲۷ ویلي، چې ددغه ولایت والي یوسف وفا غونډې ته په وینا کې وویل، چې د دغه ډول اونیزو ناستو موخه د امنیتي او ملکي چارو ارزونه، د نظام پیاوړتیا او د بلخ او هېواد په کچه د امنیتي او پرمختیايي کارونو په اړه د معلوماتو شریکول دي.

هغه زیاته کړې چې د طالبانو د ادارې د پیاوړتیا لپاره د ټولو ارګانونو ترمنځ همکاري اړینه ده.

په خبرپاڼه کې راغلي، چې د دې غونډې یو له مهمو بحثونو څخه په دولتي ادارو او اړوندو ارګانونو کې د «نامناسبو او منفورو کسانو» پېژندل او له دندو څخه د هغوی لرې کول وو.

د طالبانو د بلخ والي پر خپلو لاس لاندې چارواکو غږ کړی، چې په ادارو کې د داسې کسانو د لرې کولو لپاره جدي کار وکړي.

طالبانو د نامناسبو او منفورو کسانو تعریف نه دی کړی، خو دا ډله ډیری دا ډول اصطلاحات د جمهوریت د دورې مامورانو ته کاروي.

د خبرپاڼې له مخې، همدارنګه په دې ناسته کې د قاچاق د لا ښه مخنیوي، له ګاونډیو هېوادونو سره د اړیکو د پراختیا او د پولو د امنیت د تامین په اړه هم خبرې شوې دي.

دا ناسته داسې مهال کیږي چې په دې وروستیېو کې د هېواد شمالي سرحدي ګاونډیو هېوادونو د نشه یي توکو د قاچاق د مخنیوي خبرونه ورکړي او ویلي یې دي، چې دغه توکي له افغانستان څخه دغو هېوادونو ته لېږدول کېدل.