د افغانستان لپاره د ملګرو ملتونو مرستندویه پلاوي (یوناما) ویلي، چې په ټوله نړۍ کې خبریالي له مخ پر زیاتېدونکو فشارونو سره مخ ده او د خبریالانو او خپلواکو رسنیو پر وړاندې ګواښونه ورځ تر بلې ډېرېږي.
یوناما د دوشنبې په ورځ، د چنګاښ په ۲۹مه، په یوه خبرپاڼه کې ویلي چې د ناسم او ګمراه کوونکي معلوماتو خپرېدل، سانسور، پر خبریالانو بریدونه او له خپلواکو رسنیو څخه د ملاتړ کمېدل د نړۍ په کچه د خبریالۍ پر وړاندې تر ټولو سترې ننګونې دي.
دغه دفتر د یونسکو د وروستي راپور په حواله ویلي، ازادې او خپلواکې رسنۍ د حکومتونو د حسابورکونې، د خلکو د معلوماتو د لاسرسي او د عامه باور د پیاوړتیا لپاره بنسټیز رول لري.
یوناما ټینګار کړی چې خپلواکه او بېپرې خبریالي یوازې د معلوماتو د رسولو لپاره نه، بلکې د روڼتیا د پیاوړتیا، د فساد پر ضد د مبارزې او د کړکېچونو د اغېزمن مدیریت لپاره هم اړینه ده.
دغه خبرداری په داسې حال کې خپرېږي چې په افغانستان کې خبریالان لا هم له پراخو محدودیتونو سره مخ دي.
د ۱۴۰۰ کال په اسد میاشت کې د طالبانو له بیا واکمنېدو وروسته، لسګونه خبریالان نیول شوي یا زنداني شوي دي. همدارنګه، ګڼو رسنیو د نویو محدودیتونو، اقتصادي فشارونو او د خبریالانو د پراخې کډوالۍ له امله خپل فعالیتونه درولي دي.
په ورته وخت کې، د رسنیو د ازادۍ ملاتړو بنسټونو هم په وار وار په افغانستان کې د خبریالانو د نیولو، سانسور، معلوماتو ته د لاسرسي د محدودولو او د خپلواکو رسنیو د کمزوري کېدو په اړه اندېښنه څرګنده کړې او د رسنیو د ازادۍ او د خبریالانو د خوندیتوب د تضمین غوښتنه یې کړې ده.
