د پاکستان سترې محکمې د اډیاله زندان له ادارې د عمران خان د ملاقات په اړه بشپړ راپور غوښتی

د ملګرو ملتونو د کډوالو عالي کمېشنرۍ د معلوماتو له مخې؛ د ۲۰۲۳کال له سپټمبر میاشتې راهیسې چې پاکستان د افغان کډوالو د بېرته ستنېدو بهیر پیل کړی، تراوسه تر ۲.۵ مېلیونه ډېر افغان کډوال افغانستان ته ستانه شوي دي.

د ملګرو ملتونو د کډوالو عالي کمېشنرۍ ویاند قیصر اپریدی ویلي، په وروستیو ورځو کې افغانستان ته د ستنېدونکو افغان کډوالو په شمېر کې د پام وړ زیاتوالی راغلی.
په پېښور کې د کډوالو چارو ادارې چارواکي فضل ربي ویلي، د پاکستان حکومت له‌خوا د جولای له ۱۰مې نېټې د بې‌اسناده افغان کډوالو د نیولو تر اعلان وروسته په خپله خوښه د بېرته ستنېدونکو کسانو شمېر نږدې دوه برابره زیات شوی دی.
د هغه په وینا؛ تر دې وړاندې هره ورځ شاوخوا زر افغانان د تورخم له لارې افغانستان ته تلل، خو اوس دغه شمېر نږدې ۲۵۰۰ کسانو ته رسېدلی دی. بل لور ته د بلوچستان د چمن له لارې هم د افغان کډوالو د بېرته ستنېدو بهیر چټک شوی دی.
د کډوالو چارو ادارې چارواکی ذاکر درانی وایي، د چمن له لارې هره ورځ تر زرو ډېر افغانان افغانستان ته ستنېږي چې دغه شمېر د پخوا پرتله نږدې دوه برابره زیاتوالی ښیي.

د پاکستان د رسمي شمېرو له مخې؛ د ۱۹۷۰مې لسیزې له وروستیو راهیسې په بېلابېلو پړاوونو کې له درې مېلیونه ډېر افغان کډوال په پاکستان کې مېشت دي. په ۲۰۲۱کال کې د طالبانو له بیا واکمنېدو وروسته نږدې یو مېلیون نور افغانان هم پاکستان ته تللي دي.

د پاکستان د بهرنیو چارو وزارت د دوشنبې په ورځ په یوه ګډه خبرپاڼه کې ویلي، د کاناډا د بهرنیو چارو وزیرې انیتا اناند او د پاکستان د بهرنیو چارو وزیر اسحاق ډار د ترهګرۍ او له کرښې هاخوا د سازمان‌یافته جرمونو پر ضد د امنیتي همکاریو پر پراخولو هوکړه کړې ده.

په خبرپاڼه کې راغلي چې دواړو لورو د افغانستان وروستي وضعیت او د هغو امنیتي اندېښنو په اړه هم خبرې کړې چې د ترهګرو ډلو له فعالیتونو سره تړاو لري، خو د دغو خبرو نور جزییات نه دي خپاره شوي.

پاکستان په وروستیو کلونو کې څو ځله طالبان تورن کړي چې د تحریک طالبان پاکستان (ټي ټي پي) وسله‌وال د افغانستان له خاورې په پاکستان کې د بریدونو د تنظیم لپاره کار اخلي. طالبانو بیا دا ادعاوې رد کړې دي.

انیتا اناند د خپل یو ورځني سفر پر مهال د پاکستان له لومړي وزیر شهباز شریف، د بهرنیو چارو وزیر اسحاق ډار او د پوځ له لوی درستیز عاصم منیر سره هم لیدلي دي.

د پاکستان پوځ ویلي، اناند او عاصم منیر په راولپنډۍ کې د پوځ په عمومي قوماندانۍ کې د دفاعي همکاریو، د ترهګرۍ ضد مبارزې او د سیمې د وروستیو تحولاتو په اړه خبرې کړې او د امنیتي او دفاعي همکاریو پر پراخولو یې ټینګار کړی دی.

اقتصادي او سوداګریزې اړیکې هم د دواړو هېوادونو د خبرو مهمه برخه وه. د شهباز شریف په حضور کې کاناډا او پاکستان له کاناډا څخه پاکستان ته د کنولا د صادراتو تړون لاسلیک کړ.

دواړو لورو همدارنګه د بهرنیو پانګونو د ملاتړ د هوکړې د وروستي کولو پر اړتیا ټینګار وکړ. د کاناډا د بهرنیو چارو وزیرې وویل، تېر کال پاکستان ته د کاناډا صادرات ۶۵سلنه زیات شوي او د دواړو هېوادونو ترمنځ د سوداګرۍ ارزښت ۱.۲میلیارد ډالرو ته رسېدلی دی.

اناند زیاته کړه، کاناډا په پاکستان کې د کرنې، کانونو، انرژۍ، معلوماتي ټکنالوژۍ او موټرو جوړونې په برخو کې د پانګونې له پراخولو سره لېوالتیا لري.

نوموړې په اېکس خواله رسنۍ کې هم لیکلي چې د دواړو هېوادونو ترمنځ نږدې ولسي اړیکې د همکاریو له مهمو بنسټونو څخه دي. د هغې په وینا، په کاناډا کې له ۳۰۰زرو ډېر پاکستاني الاصله کاناډایان ژوند کوي او کولای شي د اقتصادي همکاریو او دوه اړخیزو اړیکو په پیاوړتیا کې مهم رول ولوبوي.

دا نږدې په تېرو شلو کلونو کې پاکستان ته د کاناډا د بهرنیو چارو د وزیر لومړنی سفر بلل کېږي. دواړو هېوادونو هوکړه کړې چې د امنیتي، سیاسي او اقتصادي همکاریو د تعقیب لپاره به هر کال منظمې مشورتي غونډې ترسره کوي.

لېنډسي ویلي، له رباب فاطمه سره د نږدې همکارۍ هیله لري، څو په افغانستان کې د یوناما مهم او بنسټیز ماموریت لا پیاوړی او پرمخ یووړل شي.

هغه ټینګار کړی چې د یوناما ماموریت د افغانستان د روانو ننګونو په مدیریت او له افغانانو سره د نړیوالې ټولنې د تعامل په برخه کې مهم رول لري.

رباب فاطمه، چې د بنګله‌دېش تجربه لرونکې ډیپلوماته ده، د ملګرو ملتونو د سرمنشي انتونیو ګوترېش له لوري د افغانستان لپاره د ځانګړې استازې او د یوناما د نوې مشرې په توګه ټاکل شوې ده.

نوموړې تر دې وړاندې هم د ملګرو ملتونو په بېلابېلو لوړو ډیپلوماتیکو دندو کې کار کړی او د نړیوالې ډیپلوماسۍ په برخه کې پراخه تجربه لري.

بربوک د ایکس په یوه پیغام کې ویلي، د سړکونو د خوندیتوب په اړه د لوړې کچې په غونډه کې د ملګرو ملتونو غړو هېوادونو د پرمختګ یوه نوې اعلامیه تصویب کړې چې موخه یې د خوندي سړکونو لپاره د اقداماتو چټکول او تر ۲۰۳۰ کال پورې د ترافیکي مړینو او جدي ټپونو ۵۰ سلنه کمول دي.

هغې ویلي: «د دې اعلامیې د ۴۸ سپارښتنو عملي کول کولی شي رښتینی بدلون راولي. خوندي سړکونه او خوندي وسایط هغه څه دي چې موږ ټول پرې موافق کېدای شو او ټول ترې ګټه اخیستلای شو.»

په افغانستان کې هم د رووستیو ارقامو له مخې لږ تر لږه ۱۲۰ ترافیکي پېښې ثبت شوې چې په کې د ۱۴ ماشومانو په ګډون ۱۰۱ کسان وژل شوي او ۱۹۸ نور ټپیان شوي دي.

په افغانستان کې خراب سړکونه، د موټرچلوونکو بې‌احتیاطي، تېز رفتار، د ترافیکي قوانینو کمزوری پلي کېدل او د بیړنیو روغتیايي خدمتونو محدود امکانات د مرګونو ترافیکي پېښو له مهمو عواملو څخه دي.

د ملګرو ملتونو د عمومي اسمبلۍ د مشرې څرګندونې په داسې حال کې دي چې د نړۍ په کچه د ترافیکي پېښو د قربانیانو د کمولو لپاره تر ۲۰۳۰ کال پورې د مړینو او جدي ټپونو د نیمایي کمولو هدف ټاکل شوی، خو په افغانستان کې د سړکونو د خوندیتوب د کمزورو معیارونو او د دقیقو او منظم ملي ارقامو د نشتوالي له امله د دې هدف د عملي کېدو په اړه لا هم جدي اندېښنې شته.

د امریکا د بهرنیو چارو وزارت د ایران د امنیتي وضعیت په اړه په یوه تازه خبرداري کې ویلي، په سیمه کې امنیتي وضعیت لا هم پېچلی دی او د ترینګلتیاوو د ناڅاپي زیاتېدو احتمال شته. دغه وزارت په سیمه کې له مېشتو امریکايي اتباعو غوښتي چې احتیاط ته دوام ورکړي او د وروستیو بدلونونو لپاره خبرونه په دوامداره توګه تعقیب کړي.

د امریکا حکومت هغو امریکايي وګړو ته چې منځني ختیځ ته سفر کوي یا له دې سیمې تېرېږي، سپارښتنه کړې چې له خپلو هوايي شرکتونو سره اړیکه ونیسي او د الوتنو د دوام په اړه ډاډ ترلاسه کړي.

د امریکا د بهرنیو چارو وزارت ویلي: «امریکايي وګړي باید ایران ته سفر ونه کړي او منځني ختیځ ته د سفر یا له دې سیمې څخه د تېرېدو په اړه له سره غور وکړي.»

دغه وزارت له هغو امریکايي اتباعو چې لا هم په ایران کې دي، غوښتي چې «هرڅومره ژر چې امکان لري» له دغه هېواده ووځي او د احتمالي شخړې په صورت کې د نږدې پناه‌ځای له موقعیت څخه ځان خبر کړي.