برېټانیا د نورستان سېلاب‌ځپلو سره خواخوږي وښوده او د ژغورونکو اقدامات یې وستایل

دغه سازمان د سې‌شنبې په ورځ، د چنګاښ په ۳۰مه، په خپل راپور کې ویلي چې په ټول افغانستان کې د روغتیايي ظرفیتونو د پیاوړتیا لپاره د پام وړ پانګونه شوې او د روغتیايي کارکوونکو روزنه د هېواد د درملیزو خدماتو د ښه‌والي لپاره د ترسره شویو هڅو مهمه برخه ده.

د راپور له مخې، د روغتیا نړیوال سازمان تر ملاتړ لاندې روغتیايي مرکزونو ۶۴زره او ۱۴۶ سرپايي مشورې وړاندې کړې او له درې زرو څخه ډېرو هغو ماشومانو ته چې عمرونه یې تر پنځو کلونو کم وو، واکسین تطبیق شوی دی.

راپور زیاتوي چې د افغانستان په لرې پرتو سیمو کې هم له ۴۷زرو څخه ډېرو کسانو د روغتیايي زده‌کړو او عامه پوهاوي له پروګرامونو څخه ګټه اخیستې ده.

د روغتیا نړیوال سازمان ټینګار کړی چې، سره له دې پرمختګونو، په افغانستان کې روغتیايي خدمتونو ته لاسرسی لا هم له ګڼو ستونزو سره مخ دی او د روغتیايي نظام د پیاوړتیا او په ځانګړې توګه لرې پرتو سیمو کې خلکو ته د خدماتو د رسولو لپاره د نړیوال ملاتړ دوام اړین دی.

د ترکیې د چارواکو د معلوماتو له مخې، نیول شوي افغان کډوال د کرکلارلي ښار د جبري ستنولو مرکز ته لېږدول شوي دي، څو د قانوني بهیر له بشپړېدو وروسته پرې لازم اقدامات وشي.

چارواکو همدارنګه د موټر چلوونکی او یو بهرنی وګړی د کډوالو د قاچاق په تور نیولي او ویلي یې دي چې د دوسیو د څېړنې لپاره یې عدلي او قضايي ارګانونو ته سپارلي دي.

ترکیې په وروستیو کلونو کې، په ځانګړي ډول اروپا ته د تلونکو لارو په اوږدو کې، د خپلو پولو امنیتي تدابیر سخت کړي او د ناقانونه کډوالو د نیولو او ایستلو لپاره یې پراخ عملیات ترسره کړي دي.

د ترکیې د کډوالۍ ادارې تر دې وړاندې ویلي وو چې د روان میلادي کال په لومړیو شپږو میاشتو کې په ټول هېواد کې ۱۹زره او ۵۷۴ افغان کډوال نیول شوي دي.

د دغې ادارې د شمېرو له مخې، افغانان په ترکیه کې د نیول شویو ناقانونه کډوالو تر ټولو لویه ډله جوړوي.

حشمت الله شهیدي په خپل استعفا لیک کې چې په خواله رسنیو کې یې خپور کړی، ویلي چې د ده د کپتانۍ په موده کې د مسؤلینو، روزونکو او لوبغاړو په ګډو هڅو ګڼې بریاوې ترلاسه شوې، مهمې سیالۍ یې وګټلې او د نړۍ لوی ټیمونه یې مات کړل. هغه ټینګار وکړ چې دا ټولې لاسته راوړنې د ټولې لوبډلې د ګډ کار، قربانیو او همغږۍ پایله ده.

نوموړي د خپلې لوبډلې له ټولو لوبغاړو مننه کړې چې په هره بریا او ننګونه کې ورسره اوږه په اوږه ودرېدل او د لوبډلې له مسؤلینو او ادارې یې هم د باور او ملاتړ له امله مننه وکړه. شهیدي په خپل لیک کې زیاته کړې که د کپتان په توګه په دنده کې ترې کومه نیمګړتیا پاتې شوې وي، له ټولو بښنه غواړي ځکه تل یې هڅه کړې چې د لوبډلې ګټو ته لومړیتوب ورکړي.

شهیدي څرګنده کړې چې که څه هم د کپتانۍ مسؤلیت پرېږدي، خو د خپلې لوبډلې د یوه ژمن لوبغاړي په توګه به تل د افغانستان د کرېکټ ملي لوبډلې د بریا، پرمختګ او ویاړ لپاره خپلو هڅو ته دوام ورکړي. هغه ډاډ ښودلی چې ملي لوبډله به د نوي کپتان تر مشرۍ لاندې لا زیاتې بریاوې ترلاسه کړي.

په دې وروستیو کې د کرېکټ لوبې مینه‌والو د لوبډلې له پرله‌پسې ماتو ناخوښه وه او غوښتنه یې کوله چې کپتان باید استعفاه ورکړي. حشمت شهیدي د شل اوریزو لوبو کپتاني پرمخ وړله.

اشرف غني د سې شنبې په ورځ پر خپلې فېسبوک پاڼې لیکلي، خلک حق لري وپوښتي چې د کونړ له پخوانیو طبیعي پېښو څخه څه درسونه اخیستل شوي او د نورستان د غمیزې د مخنیوي او مدیریت لپاره ولې لازم چمتووالی نه و.

نوموړي زیاته کړې: «ملت حق لري له هغوی نه چې واک چلوي وپوښتي چې د کونړ پېښو نه څه درسونه اخیستل شوي او د نورستان غمیزې ته ولې چمتووالی نه و».

اشرف غني ویلي، ښايي هغه کسان چې د ده په وینا «ولس ته د ملت پر ځای د رعیت په سترګه ګوري»، دا ډول پوښتنې د خلکو له واکه پورته وبولي، خو ټینګار یې کړی چې دا پوښتنې شته او باید ځواب ورته وویل شي.

پخواني ولسمشر د خپلو تجربو یادونه هم کړې او ویلي یې دي، د ۱۳۹۵ کال په دلوه میاشت کې چې د پارون او شاوخوا سیمې د سختو واورو له امله ځپل شوې وې، دی د پېښې سیمې ته ورغلی و، خو د هوا د خرابوالي له امله هلیکوپتر د کېناستو خوندي ځای نه شو موندلی. هغه زیاته کړې: «له ملت سره تعهد یوازې د امتیازونو او ښادیو لپاره نه وي، بلکې په درد او غم کې باید تر ټولو روښانه څرګند شي».

غني د نورستان ستراتیژیک اهمیت ته هم اشاره کړې او ویلي یې دي، پارون یوازې ملي پارک نه دی او نورستان یوازې د سېلانیانو سیمه نه ده، بلکې له کونړ او بدخشان سره یو ځای د لیتیمو پر مهمو زیرمو پروت دی. د هغه په وینا، د خپلې واکمنۍ پر مهال یې پلان درلود چې نورستان له کونړ، بدخشان او وروسته د چین له پولې سره ونښلوي، څو دا د سوداګرۍ په یوې مهمې لارې بدل شي او د سیمې اقتصادي ودې سره د طبیعي پېښو پر وړاندې د خلکو د مقاومت وړتیا هم لوړه شي.

پخواني ولسمشر پر شتمنو او وسمنو افغانانو غږ کړی چې له زیانمنو کورنیو سره بېړنۍ مرستې وکړي.

همدا راز هغه د اقلیم بدلون او د کونړ او نورستان د ځنګلونو پرې کېدل د طبیعي پېښو د زیاتېدو له مهمو لاملونو بللي ، چې په وینا یې، د ځنګلونو ساتنې او د نویو ونو کرلو ته باید جدي پاملرنه وشي.

د نورستان ولایت د مرکز پارون کې دوه ورځې وړاندې د سختو بارانونو له امله ویجاړوونکي سېلابونه راوتلي وو چې د طالبانو د پېښو پر وړاندې د چمتووالي ادارې په وینا، په دې پېښه کې د مړو شمېر ۲۳ ته رسېدلی، د ۱۵ کسانو جسدونه موندل شوي او له ۱۰۰ څخه ډېر کسان لا هم ورک دي او د ژغورنې او لټون عملیات لا هم روان دي.

د طالبانو د کندهار والي رسنیز دفتر نن سې شنبه، د چنګاښ پر ۳۰مه په اېکس کې لیکلي، چې په دې لیدنه کې د نړیوال بانک ګروپ مشر فاریس هداد زیروس په افغانستان کې د دغه بانک او د ملګرو ملتونو د خوړو او کرنې سازمان د فعالیتونو په اړه معلومات شریک کړل.

هغه ویلي، چې نړیوال بانک د طالبانو تر واکمنۍ لاندې په هېواد کې خپلو چارو ته دوام ورکړی او د خوړو او کرنې سازمان ټولې مالي چارې هم د دغه بانک له لوري تمویلېږي، چې د روغتیا، بشري مرستو، پوهنې، پاکو اوبو او زراعت په برخو کې فعالیت کوي.

طالبانو د نړیوال بانک د افغانستان د برخې د مشر له قوله ویلي، چې دوی له سیمه‌ييزو چارواکو سره په ګډه هڅې پیل کړې دي څو د خصوصي سکتور د پیاوړتیا او خلکو ته د کاري زمینو برابرولو په برخو کې ځانګړې پروژې پلې کړي.

د طالبانو د کندهار والي د نړیوال بانک او د خوړو او کرنې سازمان د مرستو د ستاینې ترڅنګ غوښتي، چې د دهلې بند د دېوالونو لوړولو، د میرویس حوزوي روغتون د دوامداره ملاتړ او د سړو خونو د جوړولو په برخو کې اساسي پروژې پلي شي.

د طالبانو کندهار والي همدارنګه د چیک‌ډېمونو جوړولو، د وچې او تازه مېوې لپاره د بازار موندنې او د نشه‌يي توکو د بدیل کښت په برخه کې د مرستو غوښتنه کړې ده.

ملا محمد شیرین اخند زیاته کړې چې افغانان له کلونو سختیو وروسته اوس په داسې حالت کې دي چې باید ورته اساسي او معیاري خدمات وړاندې شي.