بلوچستان کې د بېلابېلو پېښو له امله څلور کسان وژل شوي او ۳۲ نور ټپیان دي

ټرمپ دغه څرګندونې د یکشنبې په ورځ له وال سټریټ ژورنال سره په مرکه کې کړې. دغه څرګندونې داسې مهال کېږي، چې ځینو راپورونو کې ویل شوي له ایران سره د جګړې پرمهال د امریکا د ځینو مهمو مهماتو او توغندیو د زېرمو د کمښت په اړه د امریکايي پوځي چارواکو اندېښنې زیاتې شوې دي.

سي‌بي‌اېس نیوز د زمري په دویمه د امریکايي پوځي او استخباراتي سرچینو په حواله راپور ورکړی و، چې د تهران او واشنګټن ترمنځ د کړکېچ له زیاتېدو سره په منځني ختیځ کې د امریکا د هوايي دفاع د پرمختللو هوايي دفاع مداخلې توغندیو او کره هدایت کېدونکو مهماتو چټک لګښت د سپینې ماڼۍ اندېښنې راپارولې دي.

د راپور له مخې؛ د دغه وسلو د زېرمو کمښت د دې لامل شوي، چې د هند ـ ارام سمندر په سیمه کې د هر ډول احتمالي شخړې لپاره د امریکا د پوځي چمتووالي په اړه اندېښنې زیاتې شي.

که څه هم د امریکا د دفاع وزیر پېټ هېګسېت تېره میاشت د دغه هېواد د وسلو د زېرمو د هر ډول ناورین راپورونه رد کړی و، خو منلې یې وه چې د ځینو ډولونو مهماتو تولید د نورو وسلو پرتله ډېر وخت ته اړتیا لري.

رویټرز خبري اژانس د دوشنبې په ورځ راپور ورکړی، چې د برنېټ خامو تېلو بیه ۵.۷۷ سلنه، یا ۵.۵۸ ډالره راټیټه شوې او د هر بېرل بیه ۹۱.۲۰ ډالرو ته رسېدلې ده. همدارنګه د امریکا د لوېدیځ ټېکساس انټرمیډیټ (WTI) خامو تېلو بیه هم ۵.۵۰ سلنه، یا ۴.۹۱ ډالره راکمه شوې او د هر بېرل بیه ۸۴.۴۰ ډالرو ته ښکته شوې ده.

دغه کمښت په داسې حال کې رامنځته شوی، چې د تېرو دوو اوونیو په اوږدو کې د ایران او امریکا ترمنځ د پوځي نښتو له زیاتېدو او له منځني ختیځ څخه د تېلو د صادراتو د احتمالي ګډوډۍ په اړه د اندېښنو له امله د تېلو بیې پرله‌پسې لوړېدې.

د رویټرز د راپور له مخې؛ که د امریکا د بریدونو درېدو او د ایراني چارواکو له‌خوا د متقابلو عملیاتو د ځنډولو اعلان همداسې دوام وکړي، نو د کړکېچ د کمېدو او د ډیپلوماټیکو هڅو د بیا پیلېدو هیلې به پیاوړې کړي. دغه پرمختګ د تېلو د عرضې د امنیت په اړه د سوداګرو اندېښنې کمې کړې او په پایله کې یې د نړۍ په بازارونو کې د تېلو بیې راټیټې کړې.

شنونکي وایي، له سیمې څخه د تېلو د عرضې د ګډوډېدو ګواښ کمښت د تېلو د بیو د وروستي کمښت تر ټولو مهم لامل دی. منځنی ختیځ د نړۍ شاوخوا یو پر درېیمه برخه تېل تولیدوي او د خامو تېلو د صادراتو ډېره برخه هم د هرمز تنګي له لارې ترسره کېږي.
هرمز تنګی یوه ستراتیژیکه سمندري لاره ده، چې هر ډول پوځي کړکېچ په‌کې کولی شي د نړۍ د انرژۍ بازارونه په جدي ډول اغېزمن کړي. دغه پرمختګ وروسته له هغې رامنځته شو، چې امریکا او ایران د بریدونو د درولو اعلان وکړ او د دواړو هېوادونو ترمنځ د ډیپلوماټیکو هڅو د دوام په اړه هیلې زیاتې شوې.

د ملګرو ملتونو په سازمان کې د امریکا سفیر مایک والټز ویلي، ولسمشر ډونالډ ټرمپ پرېکړه کړې چې د امریکا له‌خوا بریدونه ودروي؛ څو د ډیپلوماسۍ د پرمختګ لپاره لا ډېر فرصت برابر شي. والټز دغه څرګندونې له امریکایي رسنیو سره په خبرو کې کړې دي.

په ورته وخت کې د ایران د بهرنیو چارو وزارت ویاند اسماعیل بقايي اعلان وکړ، چې د تهران او واشنګټن ترمنځ د پیغامونو تبادله لاهم روانه ده او د دواړو هېوادونو ترمنځ د ډیپلوماټیک بهیر د پرمخ وړلو لپاره د منځګړو هڅې هم دوام لري.

د ایران د پوځ ویاند محمد اکرمي‌نیا هم وویل، له هغه راهیسې چې امریکا په تېرو دوو شپو کې خپل بریدونه درولي د ایران متقابل پوځي عملیات هم درېدلي دي.

د امریکا جګړې وزارت د امریکايي نظامیانو د تلفاتو په نوي ډېټابېس کې د یوې نوې کټګورۍ په جوړولو سره، په جولای میاشت کې د بریدونو له پیلیدو وروسته د نښتو تلفات د جګړې له لومړي پړاو څخه جلا ثبت کړي دي.

د امریکا د جګړې وزارت دا اقدام د یو شمیر قانون جوړونکو له نیوکو سره مخ شوی دی. دوی وايي، د ولسمشر ډونالډ ټرمپ اداره، پر دوو پړاوونو د جګړې په وېشلو سره هڅه کوي، د جګړې د واکونو د قانون محدودیتونه له پامه وغورځوي.

د راپورونو له‌مخې، دغو امریکايي نظامیانو ته له ایران سره په مخامخ جګړه کې نه، بلکې د سیمې په هېوادونو کې د ایران له لوري د امریکايي نظامي اډو د په نښه کولو سره مرګ‌ژوبله اوښتې ده.

د یادې ادارې په وېب پاڼه د خپرو کړل شوو معلوماتو له مخې، د پېښو له امله په ۱۰۷ مړه شویو کسانو کې، يوازې په خېبرپښتونخوا کې ۵۵ کسان مړه شوې دي. او د مړينو نورې زياتې پېښې په پنجاب ايالت کې رامنځته شوې او په دغه ایالت کې ۳۶ کسان مړه شوې دي.

په مړه شويو کې زياته شمېره، ۴۷ ماشومان، ۳۷ سړي او ۲۳ ښځې شاملې دي.

د اېن ډي اېم اې د شمېرو له مخې، د مړينو زياتې پېښې د کورونو د راپرېوتو له امله رامنځته شوي چې ۵۷ سلنه جوړېږي او ۱۸ سلنه د مړينو پېښې د سېلابونو له امله رامنځته شوې دي.

ویل شوي په يادو پېښو کې ۲۴۷ کسان په پنجاب ایالت او ۷۸ په پښتونخوا ایالت کې ټپيان شوې دي.

د پاکستان د هوا پېژندنې ادارې د یکشنبې په ورځ په خپله تازه وړاندوینه کې ویلي، چې د جولای له ۲۹مې نېټې څخه د دغه هېواد په ځینو سیمو کې د موسمي بارانونو نوې لړۍ پیلېږي. د دغې وړاندوینې له مخې، په دې موده کې به په خيبرپښتونخوا، اسلام‌اباد، او د پنجاب په ځينو برخو کې سخت اورښتونه وشي.

چارواکو له خلکو غوښتي چې په دې موده کې لازم احتیاطي تدابیر ونیسي.

احمد الشرع د یکشنبې په ورځ (د زمري ۴مه) له الجزیرې ټلوېزیون سره په مرکه کې وویل، حکومت یې هڅه کوي د یو شمېر هېوادونو په ملاتړ اسراییل وهڅوي چې د سوریې په اړه «متوازنه تګلاره» خپله کړي.

هغه زیاته کړه: «موږ د هر ډول پوځي مخامخ کېدو څخه ډډه کوو».

د الشرع څرګندونې داسې مهال کېږي چې اسراییل د ۲۰۲۴ کال په ډسمبر کې د بشارالاسد د حکومت له نسکورېدو او د احمد الشرع په مشرۍ د نوي حکومت له رامنځته کېدو وروسته، د سوریې په ځینو سیمو کې خپل پوځي حضور پراخ کړی دی.

اسراییلي ځواکونو د اسد د حکومت له سقوط وروسته د سوریې د بې‌وسلې شوې حایل سیمې، د حرمون غره د سوریې برخې په ګډون، ته ننوتل. اسراییل په وروستیو میاشتو کې څو ځله د سوریې دننه بېلابېل هدفونه هم په نښه کړي او ویلي یې دي چې د سوریې په سوېل لوېدیځ کې د دروزي لږکي د ساتنې لپاره یې هم مداخله کړې ده.

د سوریې دولتي خبري اژانس (سانا) هم د یکشنبې په ورځ راپور ورکړی چې د اسراییلي ځواکونو د توپچي برید له امله د معریه کلي د برېښنا یو ټرانسفارمر ویجاړ شوی او د سیمې د اوسېدونکو برېښنا پرې شوې ده.

ګوترېش د اسراییل له لوري د ۱۹۷۴ کال د هوکړې د نقض د درېدو غوښتنه وکړه

د سوریې د ولسمشر څرګندونې په داسې حال کې شوې چې د ملګرو ملتونو سرمنشي انتونیو ګوترېش دمشق ته سفر کړی دی. دا له ۲۰۰۹ کال راهیسې سوریې ته د ملګرو ملتونو د یوه سرمنشي لومړنی سفر بلل کېږي.

ګوترېش په اېکس کې په خپور کړي پیغام کې د سوریې د حاکمیت، خپلواکۍ، ملي یووالي او ځمکنۍ بشپړتیا پر درناوي ټینګار کړی او ویلي یې دي:«د ۱۹۷۴ کال د ځواکونو د بېلتون د هوکړې د اسراییل له لوري نقض د منلو وړ نه دی او باید ودرول شي».

د ځواکونو د بېلتون هوکړه په ۱۹۷۴ کال کې د عربو او اسراییل تر جګړې وروسته د ملګرو ملتونو په منځګړیتوب د سوریې او اسراییل ترمنځ لاسلیک شوه او د دواړو لوریو ترمنځ یې حایل سیمه رامنځته کړه چې د ملګرو ملتونو سوله ساتي ځواکونه پرې څارنه کوي.

د سوریې د بهرنیو اړیکو د عادي کېدو هڅې

احمد الشرع، چې هڅه کوي د سوریې بهرنۍ اړیکې عادي کړي، تېر کال د ۱۹۶۷ کال راهیسې لومړنی سوری ولسمشر شو چې د ملګرو ملتونو په عمومي اسامبله کې یې وینا وکړه.

د هغه حکومت هڅه کوي چې له نږدې ۱۴ کلنې کورنۍ جګړې او د نړیوالې انزوا له اوږدې مودې وروسته، د سوریې بهرنۍ اړیکې او اقتصاد بېرته ورغوي.

الشرع همداراز وویل، حکومت یې په لبنان کې د پوځي مداخلې هېڅ پلان نه لري. دا په داسې حال کې ده چې نوموړی او د لبنان حزب‌الله د سوریې د کورنۍ جګړې پر مهال د جګړې په مخالفو اړخونو کې ولاړ وو.