ملګري ملتونه: له یو کال راهیسې په هرات کې د ښځو پر حجاب د طالبانو څارنه ډېره شوې ده

د ملګرو ملتونو محرم اسناد، د امریکا د مرکزي استخباراتو ادارې (سي اې ای) او د نړۍ د بېلابېلو استخباراتي بنسټونو راپورونه د «اسلامي امارت» د واکمنۍ د جوړښت، پټ امنیتي سیستم او د مشرانو د ساتنې لپاره د میلیونونو ډالرو د لګښتونو په اړه مهم معلومات وړاندې کوي.

له ۲۰۲۱ کال د اګست په میاشت کې د کابل له سقوط وروسته، افغانستان د داسې یوه مطلق دیني واکمنۍ د ازموینې پر ډګر بدل شو چې نه اساسي مدني قانون لري او نه هم د ولس له رایو مشروعیت اخلي، بلکې یوازې د دیني فرمانونو له لارې د هېواد پر جغرافیه او د خلکو پر برخلیک واک چلوي.

د ملګرو ملتونو، د امریکا د مرکزي استخباراتو ادارې، د روسیې د ملي امنیت شورا او نړیوالو څېړنیزو مرکزونو رسمي راپورونه ښيي چې د طالبانو د حکومتولۍ بڼه یوه متمرکزه، دیني او پوځي اداره ده.

سیاسي جوړښت او د حکومتولۍ بڼه

د ملګرو ملتونو د امنیت شورا او د نړیوالو ستراتېژیکو مطالعاتو د انسټیټیوټ (IISS) د ارزونو له مخې، د «اسلامي امارت» جوړښت پر یوه مطلق او متمرکز دیني نظام ولاړ دی؛ داسې نظام چې ټول قانوني، دیني او پوځي واکونه د مشر په لاس کې راټول شوي دي.

په کندهار کې د واک تمرکز

د امریکا د دفاعي استخباراتو ادارې (DIA) راپورونه ټینګار کوي چې د عادي حکومتونو خلاف، چې د پرېکړو مرکز یې پلازمېنه وي، د طالبانو سترې ستراتېژیکې پرېکړې په کندهار کې کېږي؛ هغه ښار چې د طالبانو مشر پکې مېشت دی.

د علماوو د شورا رول

په افغانستان کې د ملګرو ملتونو د مرستندوی ماموریت (UNAMA) د شننو له مخې، د لویو پالیسيو په اړه پرېکړې، لکه ټولنیز او تعلیمي محدودیتونه، تر ډېره د طالبانو د مشر له نږدې دیني علماوو سره په مشورتي کړۍ کې نیول کېږي، او په کابل کې د کابینې وزیران یوازې د دغو پرېکړو د عملي کولو مسؤلیت لري.

اداري جوړښت

د ملګرو ملتونو د امنیت شورا د بندیزونو د څار ډلې د راپور له مخې، د طالبانو د مرکزي ادارې لوړپوړي چارواکي، چې وزیران، مرستیالان او د خپلواکو ادارو مشران پکې شامل دي، د ۱۵۰ او ۲۰۰ ترمنځ اټکل شوي دي.

د منځني ختیځ د څېړنیز مرکز او د رسمي فرمانونو د ثبت پر بنسټ، په ټول افغانستان کې د طالبانو د رسمي ګومارنو شمېر نږدې ۱۲۰۰ لوړپوړي او منځني چارواکي رانغاړي، چې والیان، امنیه قوماندانان، قاضیان او پوځي قوماندانان پکې شامل دي.

امنیتي تدابیر، د ساتونکو شمېر او د ساتنې تګلارې

د روسیې د فدرالي امنیتي خدمت (FSB) او د امریکا د استخباراتي ټولنې ارزونې ښيي چې طالبان د خپلو مشرانو د ساتنې لپاره د چریکي پټوالي تاکتیکونه او زغروال پوځي تجهیزات دواړه کاروي.

په کندهار کې د هبت‌الله اخوندزاده د ساتنې کړۍ

لومړۍ کړۍ – نږدې ساتونکي: د استخباراتي راپورونو له مخې، د «امیرالمؤمنین خاص ځواک» په نوم ځانګړې ډله، چې له ۱۰۰ تر ۱۴۰ پورې غوره او باوري ځواکونه لري، د هغه د فزیکي ساتنې مستقیم مسؤلیت پر غاړه لري.

دویمه کړۍ – چاپېریالي امنیت: د نړیوالو ستراتېژیکو مطالعاتو د انسټیټیوټ د ارزونو له مخې، یوه خپلواکه ځانګړې قطعه، چې له ۲۰۰۰ تر ۳۰۰۰پورې وفادار ځواکونه لري، د کندهار ولایت او د مشر د احتمالي استوګنځایونو امنیت تأمینوي.

مخابراتي امنیت: د امریکا د ملي امنیت ادارې (NSA) د راپور له مخې، د هوايي او برېښنايي څار د مخنیوي لپاره د طالبانو د مشر په شاوخوا کې د هوښیار مخابراتي وسایلو کارول منع دي، او ډېری فرمانونه د لیکلي پیغام رسوونکو له لارې لېږدول کېږي.

د مهمو وزیرانو او کابینې د غړو ساتنه

سراج‌الدین حقاني، د کورنیو چارو وزیر: د ملګرو ملتونو د امنیت شورا د راپور له مخې، د هغه شخصي ساتنه د حقاني شبکې له ۱۰۰ تر ۱۵۰ پورې وفادارو ساتونکو کوي او د کابل د پولیسو ځانګړي ځواکونه یې ملاتړ کوي.

ملا یعقوب، د دفاع وزیر: د هغه ساتنه د دفاع وزارت د ځانګړو قطعاتو، لکه د «فاتح» قطعې، له ۵۰ تر ۱۰۰ پورې ځواکونه ترسره کوي.

د طالبانو په جوړښت کې د امر بالمعروف او نهی عن المنکر وزارت، چې مشري یې خالد حنفي کوي، هم له هغو ادارو څخه ده چې تر سخت امنیتي ساتنې لاندې ده.

د کابینې د نورو غړو د ساتونکو شمېر یو شان نه دی او ځینې وزیران لږ شمېر وسله‌وال ساتونکي لري.

د طالبانو د کډوالو چارو وزیر، خلیل‌الرحمن حقاني، د داعش په یوه برید کې ووژل شو.

د عمومي استخباراتو ریاست رول

د بریتانیا د بهرنۍ استخباراتي ادارې د ارزونو له مخې، د طالبانو د چارواکو پر وړاندې تر ټولو لوی امنیتي ګواښ د داعش خراسان ډلې هدفي بریدونه دي.

د طالبانو د استخباراتو اداره، چې شاوخوا ۵۰ زره عملیاتي ځواکونه او پراخه ښاري د مخبرانو شبکه لري، د ترور د احتمالي پلانونو د مخنیوي مسؤلیت پر غاړه لري.

د والیانو ساتنه

د طالبانو د والیانو د ساتنې د څرنګوالي په اړه، د موضوع د حساسیت او محرمیت له امله، کره معلومات نه دي خپاره شوي.

خو د راپورونو او شواهدو له مخې، د کندهار والي، چې د طالبانو د پرېکړو د مرکز استازیتوب کوي، تر ځانګړو امنیتي تدابیرو لاندې ساتل کېږي.

په بلخ کې د طالبانو هغه ځواکمن والي، چې د شمال د څو ولایتونو چارې هم تر خپل مدیریت لاندې لري، د کندهار د مشرتابه وفادارو ځانګړو ځواکونو له خوا ساتل کېږي.

د هغه د شخصي ساتونکو شمېر څو لسګونو کسانو ته رسېږي.

مالي لګښتونه او د بودجې سرچینې

د ملګرو ملتونو او نړیوالو استخباراتي بنسټونو د مالي ارزونو له مخې، د طالبانو د لوړپوړو مشرانو د مستقیمې ساتنې لپاره ټولټال له ۲۵۰۰ تر ۳۵۰۰پورې وسله‌وال امنیتي ځواکونه ګومارل شوي دي.

دغه ځواکونه د هبت‌الله اخوندزاده، مهمو وزیرانو او لوړپوړو والیانو د ساتنې مسؤلیت لري.

د هر ساتونکي میاشتنی معاش او امتیازات د ۱۵۰ او ۲۵۰ ډالرو ترمنځ اټکل شوي، چې په کال کې یې ټول لګښت له ۵ څخه تر ۸ میلیون ډالرو پورې رسېږي.

دغه لګښتونه په مستقیم ډول د دفاع او کورنیو چارو وزارتونو له رسمي بودجې ورکول کېږي.

غیرمستقیم لګښتونه، لکه د لوېدیځو ځواکونو له پاتې زغروالو موټرو ساتنه، د ملاتړیزو کاروانونو د سون توکو برابرول او استخباراتي عملیات، هم د طالبانو د امنیتي ادارو د بودجې مهمه برخه جوړوي.

د نړیوالو بنسټونو او استخباراتي ادارو ګډې ارزونې ښيي چې طالبانو د یوه متمرکز جوړښت، د لوړپوړو چارواکو د ساتنې لپاره د څو میلیون ډالرو بودجې، د مخکیني استخباراتي شبکې او سخت دیني ـ پوځي انضباط په مټ توانېدلي چې پر افغانستان خپله واکمني وساتي.

خپلواک له افغان خبریال سعید شینواري سره په ځانګړې مرکه کې وویل، په دوخه کې بین‌الافغاني مذاکرات د دغو هوکړو یوه مهمه برخه وه، خو دغه خبرې کومې پایلې ته ونه رسېدې.

د هغه په وینا، د یوه نوي اسلامي حکومت جوړول هم د هوکړو برخه وه، خو عملي نه شول. نوموړي وویل، په هوکړو کې نه د اسلامي امارت او نه هم د جمهوریت یادونه شوې وه، بلکې د یوه نوي اسلامي حکومت پر جوړېدو بحث کېده.

خپلواک زیاته کړه چې د ښځو د زده‌کړو موضوع د بشري حقونو مساله ده، خو په اوسني نظام کې دغه حق نه لیدل کېږي.

هغه د جمهوریت د سقوط په اړه وویل:« پخوانی نظام له دننه سقوط وکړ، خو افغان ولس د هغه د بقا لپاره، په ځانګړي ډول د اردو او پولیسو په لیکو کې، درنې قربانۍ ورکړې دي». د هغه په خبره، د پخوانیو امنیتي ځواکونو یو شمېر غړي اوس هم له ستونزو سره مخ دي.

خپلواک د دې پوښتنې په ځواب کې چې ځینې افغانان د جمهوریت پر سقوط خوښي څرګندوي، وویل: «نه سوله زموږ وه او نه جګړه زموږ؛ نړیوال اړخونه پکې ښکېل وو.»

نوموړي وویل، د جمهوریت سقوط نه نمانځي او هیله یې دا وه چې پخوانی نظام نه وای نسکور شوی، بلکې طالبان د یوه سیاسي جوړجاړي له لارې د نظام برخه ګرځېدلي وای.

خپلواک د طالبانو هغه ادعا هم تر پوښتنې لاندې راوسته چې وایي، د دوی تر واک لاندې د ټکنالوژۍ په برخه کې پرمختګ شوی دی. هغه وویل: که د پوهنتونونو وضعیت وکتل شي، ګڼ استادان او محصلان له هېواده وتلي او یو شمېر نور د وتلو لارې لټوي».

د پخواني حکومت دغه چارواکي وویل، افغانستان په تېرو شلو کلونو کې د زده‌کړو، روښانفکرۍ او ټکنالوژۍ په برخو کې «د پېړیو مزل» کړی دی.

هغه زیاته کړه، طالبانو د پخواني جمهوریت پر مهال پیل شویو پروژو ته دوام ورکړی او یو شمېر هغه چارې چې اوس د پرمختګ په توګه وړاندې کېږي، نوې پروژې نه دي.

خپلواک د بېلګې په توګه د کابل ښار ماسټر پلان یاد کړ او ویې ویل:« دغه پلان د محمد داوود خان د واکمنۍ پر مهال جوړ شوی و، خو د جمهوریت پر مهال د ځینو ستونزو او خنډونو له امله بشپړ نه شو او طالبانو یې چارو ته دوام ورکړ».

هغه په دې مرکه کې د ځینو سیاستوالو پر بدلېدونکو دریځونو هم نیوکه وکړه. خپلواک وویل، ځینې کسان د خپلو شخصي ګټو لپاره دریځونه بدلوي؛ هغه کسان چې پرون یې د پخواني ولسمشر اشرف غني ملاتړ کاوه، نن د بل چا ملاتړ کوي.

نوموړي ټینګار وکړ چې اصولي سیاسي دریځونه باید د اشخاصو او شخصي ګټو پر بنسټ بدل نه شي.

د ښځو او نجونو پر زده کړو او کار د طالبانو له بندیز وروسته، په کندهار کې یو شمېر لوستو او د لوړو زده کړو لرونکو ښځو، چې پخوا یې په دولتي او خدماتي ادارو کې دندې درلودې، اوس یې د عاید د برابرولو لپاره د خامک کار ته مخه کړې ده.

نجلا الهام چې مخکې د یوې دولتي ادارې کارمنده وه افغانستان انټرنشنل ته ویلي، د طالبانو له واکمنېدو څخه وړاندې یې د ژوند اړتیاوې د خپل معاش له لارې پوره کولې، خو اوس چې د ښځو کار منع شوی، په کور کې د لاسي غاړو ګنډلو ته اړ شوې ده. د هغې په وینا، په پیل کې د دې هنر زده کړه ورته سخته وه، خو اوس د همدې کار له لارې د خپلې کورنۍ اړتیاوې برابروي.

فریبا اسلم چې د کندهار پوهنتون د عامه ادارې پوهنځي فارغه ده او د طالبانو له بندیز مخکې یې د بشري مرستو د وېش په برخه کې دنده ترسره کوله، وايي دا مهال له خپلو هغو خویندو سره یو ځای لاسي غاړې ګنډي چې زده کړې یې نیمګړې پاتې شوې دي.

100%

هغې وویل، د لوړو زده کړو له بشپړولو وروسته اوس د یوې غاړې پر ګنډلو درې میاشتې تېروي، خو لس زره افغانۍ هم نه ترې ترلاسه کېږي. نوموړې هیله ښودلې چې یوه ورځ بېرته خپلې دندې ته ستنه شي او د خپل مسلک له لارې هېوادوالو ته خدمت وکړي.

سره له دې چې د لاسي خامکي غاړو ګنډنه د ډېرو بې‌سرپرسته ښځو او کورنیو د عاید یوازینۍ سرچینه ده، خو اقتصادي ځوړ د دې لاسي صنعت پر تقاضا هم منفي اغېز کړی دی.

په کندهار کې د لاسي غاړو دوکاندار محمد اشرف افغانستان انټرنیشنل ته ویلي، د لاسي خامکي غاړو بازار سوړ شوی دی. د هغه په وینا، خلک لا هم دا غاړې خوښوي، خو د پېرلو اقتصادي توان نه لري.

بي بي صاحبه چې له تېرو لسو کلونو راهیسې لاسي غاړې ګنډي او بازار ته یې وړاندې کوي وايي: په میاشتو میاشتو پر یوه غاړه کار کوک، خو دوکانداران یې د بازار د خرابوالي په پلمه په ټیټه بیه غواړي». د هغې په خبره، پخوا به یې ډېر فرمایشونه لرل، خو اوس خپله غاړې جوړوي او بازار ته یې وړي، خو د پخوا په څېر پېرېدونکي نه لري.

100%

کندهاري لاسي خامکي غاړې د افغانستان له پخوانیو دودیزو لاسي صنایعو څخه شمېرل کېږي او له لسیزو راهیسې د کندهار ۍ د ښځو په لاس ګنډل کېږي. وړاندې به دغه غاړې نه یوازې د کندهار او د افغانستان په نورو ولایتونو کې پلورل کیدي، بلکې د سوداګرو له لارې پاکستان، متحده عربي اماراتو، سعودي عربستان، قطر، جرمني، بریتانیا، کاناډا او امریکا ته هم صادریدي او هلته مېشت افغانانو به د دودیزو جامو او د اخترونو، ودونو او نورو مراسمو پېرلي.

خو په وروستیو کلونو کې د اقتصادي ستونزو، د ماشیني تولیداتو د زیاتوالي او د صادراتو د کمېدو له امله د لاسي خامکي غاړو بازار پیکه شوی دی. خو سره له دې د دې غاړو ځانګړی کیفیت، ښکلا او هنري ارزښت لا هم د کورنیو او بهرنیو افغانانو ترمنځ خپل ځانګړی ځای ساتلی دی.

ډاوټي د دوشنبې په ورځ، د زمري پنځمه پر اېکس اېکس‌پاڼه لیکلي ویاړي چې دغه مسوولیتونه یې منلي او ژمنه یې وکړه چې له هغو بریتانیايي وګړو ملاتړ به هم وکړي چې له هېواده بهر مرستو ته اړتیا لري.

سټیفن ډاوټي د ۲۰۱۲ کال راهیسې د ویلز د کارډیف سوېل او پینارت د ټاکنیزې حوزې استازی دی. هغه له سیاست ته تر ننوتو مخکې د ورلډ ویژن او اکسفام په ګډون په بشري او پراختیايي ادارو کې دنده ترسره کړې او د اروپا د امنیت او همکارۍ سازمان له پارلماني مجمع سره یې هم کار کړی دی.

د افغانستان دوسیه له ډاوټي سره تر سپارل کېدو وروسته، هغه به د افغانستان په اړه د بریتانیا د سیاست د همغږۍ او تعقیب مسوول وي. په دې دنده کې د طالبانو په اړه د لندن د دریځ څارنه، د سیمې له هېوادونو او د بریتانیا له متحدانو سره ډیپلوماټیکې اړیکې، د افغانستان د تحولاتو په اړه پارلمان ته ځواب ویلو او د افغانستان لپاره د بریتانیا د بشري مرستو او پراختیايي پروګرامونو څارنه شامله ده.

د طالبانو پر اړوندو اشخاصو او بنسټونو د بندیزونو دوسیه هم د هغه د مسوولیت برخه ده. همداراز، په افغانستان کې د بریتانیايي وګړو د قونسلي چارو او له افغانستان سره د تړلو احتمالي کړکېچونو سیاسي مدیریت به هم د هغه له دندو څخه وي.

په همدې حال کې، د افغانستان د پخواني حکومت یوه چارواکي مجیب‌الرحمان رحیمي له ډاوټي غوښتي چې د طالبانو په اړه د بریتانیا سیاست د بشري حقونو، د قانون د حاکمیت او د افغانانو، په ځانګړي ډول د ښځو او نجونو، د ازادیو پر بنسټ پرمخ یوسي.

افغان خبریال لطف‌الله نجفي‌زاده هم د ډاوټي ټاکنه مهمه بللې او ویلي یې دي چې د طالبانو د واکمنۍ د پنځم کال او د سپټمبر د یوولسمې د بریدونو د پنځه ویشتمې کلیزې په درشل کې د افغانستان په اړه د نړیوالې ټولنې د تګلارې د بیا ارزونې وخت رارسېدلی دی.

د ولسي جرګې پخوانۍ غړې فوزیه کوفي هم ویلي، د ډاوټي ټاکنه په داسې وخت کې شوې چې افغانستان او سیمه له ګڼو امنیتي او سیاسي ننګونو سره مخ دي.

سره له دې، د بریتانیا حکومت ټینګار کوي چې د افغانستان په اړه وروستۍ پرېکړې یوازې د ډاوټي له لوري نه کېږي، بلکې د بهرنیو چارو له وزیر، کابینې او نورو اړوندو دولتي ادارو سره په همغږۍ ترسره کېږي. همداراز، د افغانانو د پناه غوښتنې، ویزو، استوګنې او اېستلو اړوند موضوعات تر ډېره د بریتانیا د کورنیو چارو وزارت په واک کې دي.

افتخارخان چې په پېښور کې زېږېدلی وایي، پلار یې د افغانستان د جګړو پرمهال پاکستان ته کډه شوی و. نوموړی له ماشومتوبه په پېښور کې د کباړ په راټولولو د خپلې کورنۍ نفقه برابره کړې؛ خو شاوخوا ۲۵کاله وروسته په سرطان ناروغۍ اخته شو او اوس د پخوا په څېر سخت کار نه شي کولای.

د هغه دوه زامن چې یو یې په پنځم او بل یې په دویم ټولګي کې زده‌کړې کولې د بې‌وزلۍ له امله له ښوونځي پاتې شول. اوس دواړه هره ورځ کباړ راټولوي او نږدې له ۱۰۰۰ تر ۱۲۰۰ روپیو پورې عاید ترلاسه کوي، چې د اووه کسیزې کورنۍ یوازینۍ د عاید سرچینه ده.

افتخار خان وایي: « زموږ هیله دا وه، چې ماشومان مو زده‌کړې وکړي؛ خو بې‌وزلۍ اړ کړي چې د کتابونو پر ځای کباړ ټول کړي. که افغانستان ته ستانه شو دومره وس هم نه‌لرو چې د سفر لګښت پرې ورکړو».

اشرف ګل چې د افغانستان د ننګرهار ولایت اوسېدونکی دی وایي، څو کاله مخکې د کار او روزګار په لټه له خپلې کورنۍ سره پاکستان ته راغلی او په پېښور کې یې د مزدورۍ له لارې د خپلې کورنۍ لګښتونه برابرول. هغه وایي، د افغان کډوالو د بېرته ستنېدو له امله اوس له سختو ستونزو سره مخ دی؛ ځکه نه یې ثابت کار پاتې دی او نه هم دومره مالي توان لري چې په اسانۍ افغانستان ته ولاړ شي.

اشرف ګل وایي:« موږ کلونه مزدوري وکړه او د خپلو ماشومانو نفقه مو برابره کړه؛ خو ټولې سپماوې مو د ورځنیو اړتیاوو په پوره کولو ولګېدې. اوس که بېرته ولاړ شو نه د سفر کرایه لرو نه د خپلو وسایلو د لېږد توان او نه هم دومره امکانات چې په افغانستان کې نوی ژوند پیل کړو. په افغانستان کې شخصي کور هم نه‌لرو». د هغه په وینا؛ که ستانه شي لومړی باید د اوسېدو ځای پیدا کړي، بیا د ماشومانو د خوړو، زده‌کړو او د کار روزګار غم وخوري.

اشرف ګل وایي: «زما ماشومان هره ورځ پوښتنه کوي، چې ایا رښتیا هم افغانستان ته ځو؟ هلته به زموږ کور چېرته وي؟ او په کوم ښوونځي کې به زده‌کړې کوو؟ خو زه د دوی دغه پوښتنو ته هېڅ ځواب نه‌لرم».

د ځایي چارواکو د معلوماتو له مخې په وروستیو میاشتو کې هره ورځ د تورخم او نورو لارو زرګونه افغانان خپل هېواد ته ستنېږي. په دغه ستنېدونکو کې ګڼې هغه کورنۍ هم شاملې دي، چې له کلونو راهیسې په پاکستان کې اوسېدې او ماشومان یې یا هلته زېږېدلي او یا یې هم خپلې زده‌کړې همالته ترسره کړې دي.
کوټه، نوښار، هري پور، پېښور، چارسده، کوهاټ، اټک، اسلام‌اباد او راولپنډۍ هغه مهم ښارونه دي چې له هغو څخه تر ټولو زیات افغانان خپل هېواد ته ستانه شوي دي. شفیع الله وایي، په اټک کې یې یو ګودام درلود چې هلته یې کارتن، اوسپنه او کاغذ اخیستل او پلورل. د هغه په خبره؛ کاروبار یې ښه روان و او د خپلو ماشومانو د روښانه راتلونکي خوبونه یې لیدل.

شفیع الله وایي: «دلته مې ګودام و، روزګار مې و او ژوند مو ښه تېرېده؛ خو اوس هر څه پای ته ورسېدل. خپل کور، کاروبار او د کلونو خواري شا ته پرېږدو او افغانستان ته روان یو. یو ماشوم یې د اټک په ښوونځي کې زده‌کړې کولې او هیله یې دا وه، چې لوړې زده‌کړې وکړي؛ خو د اوسنیو شرایطو له امله دا خوب هم نیمګړی پاتې شو».

شفیع الله وایي، پولیسو ونیوه یوه شپه یې په توقیف کې وساته او له خوشې کېدو وروسته ورته وویل شول چې له خپلې کورنۍ سره دې افغانستان ته ستون شي. هغه وایي: «له نیول کېدو وروسته بله لار نه وه. مجبور شوم خپل ګودام او ټول سامان په نیمه بیه وپلورم؛ ځکه په بېړه باید افغانستان ته تللی وای».

شفیع‌الله اوس د تورخم له لارې افغانستان ته روان دی. د هغه په وینا؛ تر ټولو ستر درد دا دی چې هغه ژوند کاروبار او د کلونو زحمت چې په پاکستان کې یې جوړ کړی و، په څو ورځو کې له لاسه ورکړ.

د ملګرو ملتونو د کډوالو ادارې ویاند قیصر اپریدی وایي، د ۲۰۲۳کال له پیل راهیسې تراوسه شاوخوا ۲۵ لکه افغان کډوال له پاکستان نه افغانستان ته ستانه شوي دي چې له دې ډلې نږدې دوه نیم لکه کسان د جبري اېستلو د پالیسۍ له مخې افغانستان ته لېږدول شوي دي چې له دې ډلې شاوخوا ۲۵۰زره کسان د جبري اېستلو د تګلارې له مخې بېرته افغانستان ته لېږدول شوي دي.