سټیفن ډاوټي د برېتانیا د بهرنیو چارو وزارت کې د افغانستان لپاره نوی مسوول وټاکل شو

د طالبانو د بهرنیو چارو وزرارت پر خپل ایکس پاڼې لیکلي چې متقی او د ملګرو ملتونو پراختیايي پروګرام استازي د لیدنيی پرمهال په افغانستان کې د پراختیايي فعالیتونو، د راستنېدونکو کډوالو د ادغام، د روغتیا او کرنې په برخو کې د همکاریو، د نشه یي توکو لپاره د بدیل معیشت، د چاپېریال ساتنې، د اقلیم بدلون او طبیعي پېښو ته د رسېدنې په اړه خبرې کړي دي.

امیرخان متقي زیاته کړې چې افغانستان د بشري مرستو ترڅنګ پراختیايي او بنسټیزو پروژو ته هم اړتیا لري او د دغو پروژو پلي کېدل مهم دي. هغه ویلي طالبان به په دې برخه کې له ملګرو ملتونو سره خپلو همکاریو ته دوام ورکړي.

بلخوا د ملګرو متلونو د پراختیايي پروګرام استازي تورهان صالح ویلي چې د دغه سازمان پروګرامونه به د افغانستان له لومړیتوبونو سره همغږي وي او د افغانانو د اړتیاوو پر بنسټ به د پراختیايي پروژو او ظرفیت لوړونې په برخو کې خپلو همکاریو ته دوام ورکړي.

په پنجشیر کې د طالبانو رسنیز دفتر په یوه خبرپاڼه کې ویلي، له کانونو استخراج شوي ۶ زره او ۷۵۵ قیراطه زمرد د ازادې داوطلبۍ له لارې د ۱۴ میلیونه او ۴۵۳ زره افغانیو په ارزښت پر کورنیو سوداګرو پلورل شوي دي.

د خبرپاڼې له مخې، په پنجشېر کې د قیمتي ډبرو د تثبیت شویو سیمو شمېر ۱۵۰۰ ته رسېدلی او په ډېری دغو سیمو کې د استخراج چارې روانې دي.

همدارنګه د کونړ د کانونو او پټرولیم ریاست ویلي چې د اسعداباد د قیمتي او نیمه قیمتي ډبرو د پلور په مرکز کې یې ۱۵۸۵ کیلوګرامه بېروج د ازادې داوطلبۍ له لارې د ۱۱۹ میلیونه او ۳۰۰ زره افغانیو په ارزښت وپلورل.

د یاد ریاست د معلوماتو له مخې، د بېروج د پلور له عوایدو څخه ۱۱ میلیونه او ۹۰۰ زره افغانۍ د طالبانو د سهم په توګه دولتي بودیجې ته لېږدول شوې دي.

د طالبانو د ریاست الوزرا اقتصادي معاونیت د سې‌شنبې په ورځ، زمي پر شپږمه پر خپل اېکس پاڼه لیکلي چې د ملا عبدالغني برادر په مشرۍ د اقتصادي کمېسیون په نوبتي غونډه کې د ترانسپورټ او هوايي چلند وزارت له لوري د شیرخان بندر له لارې له تاجکستان، قرغزستان او چین سره د سوداګرۍ د پراختیا لپاره یو شمېر وړاندیزونه وړاندې شول او تر بحث وروسته تایید شول.

د دغه کمېسیون د پرېکړې له مخې، د مالیې، کورنیو چارو او نورو اړوندو وزارتونو او ادارو ته دنده سپارل شوې چې په شیرخان بندر کې اړینې زیربناوې جوړې او شته اسانتیاوې پراخې کړي.

طالبانو ویلي چې له تاجکستان سره دې په همغږۍ د شیرخان بندر کاري ساعتونه زیات شي، څو د ډېرو باروړونکو موټرو د تګ راتګ زمینه برابره شي.

د طالبانو د اقتصادي کمېسیون د مالیې وزارت ته هم لارښوونه کړې چې په شیرخان بندر کې د ګمرک، زیرمتونونوو، تخلیې او بارګیرۍ د خدماتو لپاره د لوجستیکي مرکز د جوړولو بودیجه ځانګړې او دغه مرکز جوړ کړي.

په دې غونډه کې د ټولګټو وزارت ته هم دنده سپارل شوې چې د کټای دهلیز د فعالولو لپاره، چې د ایکو اقتصادي همکاریو سازمان له خوا د ایران، افغانستان، تاجکستان او قرغزستان ترمنځ رامنځته شوی، د افغانستان په خاوره کې د اړتیا وړ ریل پټلۍ تاسیسات جوړ کړي.

اقتصادي کمېسیون د معیار او کیفیت ادارې له لوري وړاندیز شوي ۳۷ معیارونه او ۱۲ د ازمایښت طریقې هم تایید کړې. دا معیارونه او طریقې د کرنیزو محصولاتو، خوراکي توکو، درملو، ساختماني موادو، مخابراتو او برېښنا، کیمیاوي او پلاستیکي موادو، روغتیايي تجهیزاتو او یو شمېر نورو برخو پورې اړه لري او د هېواد د اوسني وضعیت او نړیوالو معیارونو په پام کې نیولو سره چمتو شوي دي.

د اقتصادي کمېسیون د اعلامیې له مخې، د غونډې ټولې پرېکړې د وروستي تصمیم نیولو لپاره د طالبانو د مشر ته لیږل شوي.

یوناما د سې‌شنبې په ورځ، د زمري په شپږمه په افغانستان کې د بشري حقونو د وضعیت په اړه خپل درې‌میاشتنی راپور خپور کړ. د راپور له مخې، یوناما د روان میلادي کال د اپرېل له لومړۍ څخه د جون تر ۳۰مې پورې داسې پېښې ثبت کړې چې ښيي د طالبانو محکمو پر څه باندې سلو افغانانو د بدني سزا حکم عملي کړی دی.

د راپور په یوه برخه کې راغلي چې دا سزاوې ډېری وخت د طالبانو د ځايي چارواکو او د سیمې د یو شمېر اوسېدونکو په حضور کې عملي شوې دي.

طالبانو د اپرېل له ۲۲مې راهیسې په خپلو رسمي ټولنیزو پاڼو او وېب‌پاڼو کې د بدني سزاوو د عملي کېدو د خبرونو خپرول بند کړي دي. خو د راپور له مخې، دې ډلې د خبرونو له نه خپرولو سره سره، د بېلابېلو تورونو پر بنسټ د خلکو په دورو وهلو ته دوام ورکړی دی.

د راپور له مخې، دغه کسانو ته د روژې په میاشت کې د روژې خوړلو او د نامشروع اړیکو په څېر تورونو له امله سزا ورکړې ده.

یوناما همداراز مستند کړي چې د طالبانو د امر بالمعروف محتسبانو افغان وګړي د طالبانو په خوښه حجاب څخه د سرغړونې، د سټایلي وېښتانو د جوړولو او د موسیقۍ د غږولو یا اورېدو له امله هم سزاوې ور کړي دي.

د راپور پر بنسټ، په همدې درې‌میاشتنۍ موده کې د طالبانو د امر بالمعروف مامورانو له خوا د ۳۸۹ خپل‌سرو نیونو او توقیفونو او د وګړو پر وړاندې د ناسم چلند ۶۵ پېښې هم ثبت او مستند شوې دي.

د افغانستان انټرنشنل د موندنو له مخې، د ۲۰۲۱ کال د اګست میاشتې راهیسې، بیا د ۲۰۲۶ کال د مارچ تر پایه لږ تر لږه ۲۷۳۷تر ۲۷۵۷ کسانو پورې په عام محضر کې په دورو وهل شوي دي. د دغو سزاوو ټولیز شمېر د ۱۰۶۷۴۳تر ۱۰۷۵۲۳ دُرو ترمنځ اټکل شوی، چې په اوسط ډول هره ورځ له ۶۰ څخه ډېرې دُرې کېږي.

یوازې په ۲۰۲۵ کال کې لږ تر لږه ۱۱۱۰ کسان په دې سزا محکوم شوي، او د ثبت شویو دُرو شمېر ۴۳۲۹۰ ته رسېدلی دی. دا شمېر د ۲۰۲۴ کال د ورته مودې په پرتله نږدې دوه برابره زیات دی.

خو څېړونکي ټینګار کوي چې دا شمېرې ښايي د واقعیت یوازې یوه برخه وي، ځکه د قربانیانو وېره، پر رسنیو سخت محدودیتونه، د رسمي معلوماتو نشتوالی او جوړښتي سانسور د ډېرو پېښو د نه ثبتېدو لامل شوي دي.

د ایران دسویلي خراسان ولایت د اقتصادي چارو مرستیال مجتبی شریعتي فر ویلي، له افغانستان سره د یزدان پولې له لاري د سوداګرۍ پراختیا او د سرحدي اسانتیاوو ښه کول یې له لومړیتوبونو څخه دي.

نوموړي د یزدان پولې د لیدنې پر مهال وویل، د پانګونې د هڅونې او د سرحدي بازار د بنسټیزو اسانتیاوو د پراختیا لپاره به یو هر اړخیز پلان جوړ شي او له کارپوهانو سره تر بحث وروسته به د وروستۍ پرېکړې لپاره د ولایت د سرحدي راکړې ورکړې شورا ته وسپارل شي.

د نوموړي په وینا، په دغه پلان کې به د پانګه والو لپاره د هڅونې اسانتیاوې، د ګمرک د خدماتو پراختیا، د مسافرو د ترمینل جوړول، د سرحدي خدمتونو ښه کول او د بازار د اړتیاوو پوره کولو لپاره نور عملي اقدامات شامل وي.

شریعتي فر ویلي د یزدان پوله د افغانستان له هرات ولایت سره نښلول شوې او ایران غواړي د شینډنډ ولسوالۍ له سوداګرو او خصوصي سکتور سره خپلې سوداګریزې اړیکې نورې هم پراخې کړي.

هغه زیاته کړې، د ایران د بهرنیو چارو وزارت او په هرات کې د دغه هېواد کنسولګري به د افغانستان له اړخ سره د سوداګریزو اړیکو د پیاوړتیا لپاره همکاري وکړي، څو د دواړو خواوو د خصوصي سکتور ترمنځ اړیکې زیاتې شي.