طالبان په بدخشان کې د جګړې پرمخ وړلو لپاره له نړیوالو ترهګرو ډلو مرسته اخلي

سازمان پر خپله اېکس پاڼه ليکلي، د همغږۍ د ډلې د مشر په توګه، د کډوالۍ نړیوال سازمان د سرحدي مرستو چارې همغږي کوي او له خپلو شریکانو سره کار کوي، څو افغان راستنېدونکو کډوالو ته پر وخت، منظم او د خوندیتوب پر بنسټ خدمتونه وړاندې شي.

د سازمان له مخې، په دغو مرستو کې اړینو خدمتونو ته د لاسرسي برابرول او د اړتیا پر مهال اړوندو ادارو ته د راستنېدونکو راجع کول شامل دي.

د کډوالۍ د نړيوال سازمان د افغانستان د دفتر مشر په داسې مهال تورخم ته ورغلی، چې په وروستيو کې طالبانو له دغې سازمان غوښتي چې د افغان کډوالو د ستونزو په حل کې دې ورسره مرسته وکړي.

نزدې اونۍ وړاندې د طالبانو د کډوالو او راستنېدونکو چارو وزارت ويلي و، د دغه وزارت چارواکي د کډوالۍ نړۍوال سازمان له استازي سره د کډوالو د ستونزو د حل او همکاریو پیاوړتیا په اړه غږېدلي او دواړو لوریو له راستنېدونکو سره د مرستو او د همکاریو پر دوام ټینګار کړی دی.

افغانستان په وروستیو میاشتو کې د ګاونډیو هېوادونو، په ځانګړې توګه ایران او پاکستان، له لوري د افغان کډوالو د پراخې بېرته ستنېدنې شاهد دی. د طالبانو حکومت او نړیوالې مرستندویه ادارې وايي، د راستنېدونکو د سرپناه، لومړنیو خدمتونو او بشري مرستو د برابرولو لپاره د همغږۍ او ملاتړ هڅې روانې دي.

دې جبهې، چې مخکې یې د «سپاهیان میهن» په نوم فعالیت کاوه، د سې‌شنبې په ورځ (د زمري ۶مه) په درېیو فصلونو او ۲۰ مادو کې خپله «جګړه‌ییزه تګلاره» خپره کړه او ویې ویل چې دا سند یې د خپلو جګړه‌ییزو کړنو لپاره د معتبر لارښود په توګه ترتیب کړی، څو د انساني کرامت، دیني ارزښتونو، ټولنیز وجدان او نړیوالو اصولو درناوی وکړي.

په دې تګلاره کې راغلي چې جبهه د جګړې پر مهال د ټپیانو، بندیانو او ملکي وګړو په اړه د اسلامي ارزښتونو، بشري حقونو، عدالت او انساني کرامت د ساتنې ژمنه کوي.

د سند له مخې، «سپاهي میهن جبهه» ژمنه کړې چې پر ملکي وګړو به برید نه کوي، د جګړه‌ییزو لورو ملکي خپلوان به نه په نښه کوي او د هغوی پر وړاندې به له هر ډول فشار، ګواښ او یرغمل نیولو څخه ډډه کوي.

جبهې همداراز ویلي چې له جګړه‌ییزو بندیانو سره به د نړیوالو کنوانسیونونو او اسلامي او انساني ارزښتونو له مخې چلند کوي، شکنجه، سپکاوی او ګواښ به نه کاروي او ټپي بندیان به د درملنې په برخه کې لومړیتوب ولري.

په تګلاره کې راغلي چې د جګړه‌ییزو بندیانو تبادله به د هغوی د بشري حقونو په رعایت سره ترسره کېږي او جبهه د بندیانو د وضعیت د څار لپاره د نړیوالو بنسټونو له څار هرکلی کوي او هغوی ته به د معلوماتو او لیدنې زمینه برابروي.

د دې سند د ۱۳مې مادې له مخې، که پر کوم کس د جبهې پر ضد د جاسوسۍ تور د کره اسنادو او شواهدو پر بنسټ ثابت شي، هغه به په یوې علني، شفافې او د رسنیو په حضور کې ولسي محکمه کې محاکمه کېږي او د جرم د ثبوت په صورت کې به په درنه، خو د اعدام پرته سزا محکومېږي.

جبهې دا هم ویلي چې پر روغتونونو، ښوونیزو مرکزونو، د اوبو او برېښنا پر شبکو او نورو عامه تأسیساتو به برید نه کوي او د افغانستان د فرهنګي میراثونو د ساتنې ژمنه کوي.

په تګلاره کې د جبهې د غړو د سرغړونو لپاره هم ځانګړې مادې شاملې دي. د ۱۸مې مادې له مخې، که د جبهې کوم غړی د خلکو د مال غصب، زورونې، ګواښ، جنسي تېري، شکنجې یا د انساني کرامت ضد هر ډول عمل ترسره کړي، په یوې خپلواکې، شفافې او ولسي محکمه کې به محاکمه او د تګلارې له مخې به سزا ورکول کېږي.

دغه جبهې ټینګار کړی چې ځان د خلکو او د بشري حقونو د څارونکو عدلي بنسټونو پر وړاندې ځواب‌ویونکی ګڼي.

سپاهي میهن جبهه د روان کال د چنګاښ په ۲۶مه هغه مهال د لومړي ځل لپاره په پراخه کچه مطرح شوه، کله چې یې ادعا وکړه د بدخشان ولایت د یفتل ولسوالۍ مرکز یې د څو ساعتونو لپاره د طالبانو له ولکې ایستلی و. د محلي سرچینو په وینا، په هغه برید کې د طالبانو د امنیې قوماندانۍ او استخباراتو ودانۍ هم د لنډ وخت لپاره د جبهې تر کنټرول لاندې راغلې.

د طالبانو د پېښو پر وړاندې چمتووالي او مبارزې ادارې مرستيال وياند تاج محمد همت د طالبانو تر کنټرول لاندې ملي ټلويزون ته ويلي، دغو طبيعي پېښو پراخ مالي زيانونه هم اړولي او له ۲۰۰۰ څخه زيات کورونه یې په بشپړ ډول وېجاړ کړي دي.

همداراز هغه ويلي، له ۸۰۰۰ څخه زیات کورونه په قسمي ډول وېجاړ شوې او د سوونو په شمېره کې هټۍ، ساه ګانې او ۶۴۴ کيلومتره سړک هم وېجاړ شوې دي.

هغه زياته کړه، د ۲۸۰۰ څخه زیات څاروي، د ۳۵زره جرېبه څخه زیاتې کرغيزې ځمکې حاصلات او ۴۵۰۰ جرېبه څخه زیاتو باغونو حاصلات له منځه تللي دي.

د طالبانو د ادارې وياند ويلي، د اغېزمنو کورنيو سره مرستې او سروې هم روانې دي

د دغې جبهې په خپره شوې خبرپاڼه کې راغلي، برید تېره شپه شاوخوا لس بجې د «آنتن پوسته» په نوم د طالبانو پر یوې پوستې ترسره شوی دی. جبهې همداراز ادعا کړې چې ځواکونو یې د طالبانو څلور میله وسلې هم ترلاسه کړې دي.

ځايي سرچینو افغانستان انټرنشنل ته د فرسي ولسوالۍ په یاده سیمه کې د شپې د برید او نښتې رامنځته کېدل تایید کړي دي. د سرچینو په وینا، د مقاومت جبهې ځواکونو هڅه کړې وه چې د طالبانو دغه پوسته ونیسي، خو په بشپړ ډول د هغې په نیولو نه دي بریالي شوي.

طالبانو تر اوسه د دغې حملې او د ادعا شویو مرګ‌ژوبلو په اړه څه نه دي ویلي.

دا په داسې حال کې ده چې په تېرو دوو اوونیو کې د طالبانو د مخالفو وسله‌والو ډلو بریدونه د هېواد په یو شمېر ولایتونو، په ځانګړي ډول بدخشان کې، زیات شوي دي.

د طالبانو ویاند ذبیح‌الله مجاهد د دوشنبې په ورځ په بدخشان کې د وروستیو نښتو راپورونه «رسنیزې تبلیغات» وبلل. هغه ویلي، هېواد د «فدایانو» په قربانیو ازاد شوی او د ساتنې لپاره به یې «دوه برابره زیاتې قربانۍ» ورکړي. طالبان خپلو ځانمرګو بریدګرو ته د «فدایانو» نوم کاروي.

بلخوا، د افغانستان پخواني د کورنیو چارو وزیر علي احمد جلالي وروستي امنیتي پرمختګونه د طالبانو د سیاستونو پر وړاندې د خلکو د تدریجي غبرګون نښه بللې ده. هغه افغانستان انټرنشنل ته ویلي، هر استبدادي نظام په پای کې د خلکو له غبرګون سره مخ کېږي، خو د هغه په وینا، د طالبانو د مخالفو ډلو اوسني پراکنده بریدونه لا هم د طالبانو واکمنۍ ته جدي ګواښ نه ګڼل کېږي.

نظري د طالبانو اړوند حریت راډیو سره په مرکه کې وویل، په داسې حال کې چې منځنی ختیځ، ایران او پاکستان له امنیتي او سیاسي کړکېچونو سره مخ دي، افغانستان اوس په ټول هېواد کې له ثبات څخه برخمن دی او د بیارغونې او پراختیا لپاره روښانه راتلونکی لري.

هغه وویل: «افغانستان په سیمه کې یو جلا ټاپو دی. په ټول هېواد کې ثبات ټینګ شوی او د هېواد د بیا رغونې او نوي کېدو لپاره روښانه لیدلوری موجود دی».

د طالبانو د اقتصاد وزارت مرستیال د امنیت، اقتصاد، سوداګرۍ او ترانزیټ له پلوه د افغانستان وضعیت «تر ایران او پاکستان ډېر ښه» وباله. د هغه په وینا، ایران او پاکستان یا له کورنیو ستونزو سره مخ دي او یا هم د نړیوالو قدرتونو د سیالیو تر اغېز لاندې دي، خو افغانستان له داسې وضعیت سره نه دی مخامخ.

ښاغلي نظري زیاته کړه، د سیمې هېوادونه نه غواړي افغانستان بې‌ثباته شي، ځکه د ده په خبره، د افغانستان ثبات په طبیعي ډول د ټولې سیمې له ثبات سره تړاو لري.

خو هغه ادعا وکړه چې ځینې ګاونډي هېوادونه د «پیاوړي، متحد، یو موټي او پرمختللي افغانستان» د زغملو توان نه لري.

لطیف نظري د طالبانو سیمه‌ییزه تګلاره بریالۍ وبلله او کابل ته د ازبکستان، ترکمنستان او قزاقستان د رسمي پلاوو سفرونه یې د سیاسي اړیکو او اقتصادي همکاریو د پراخېدو نښه وبلله. خو هغه دا روښانه نه کړه چې ولې د سیمې هېڅ هېواد تر اوسه د طالبانو اداره په رسمیت نه ده پېژندلې.

د طالبانو د اقتصاد وزارت مرستیال همداراز وویل چې د طالبانو او تاجکستان ترمنځ پخواني کړکېچونه پای ته رسېدلي دي. د هغه په وینا، طالبانو د سیمې د هېوادونو باور ترلاسه کړی او په خپلې بهرنۍ تګلارې کې له ګاونډیو سره امنیتي چلند نه کوي.

دا څرګندونې په داسې وخت کې کېږي چې د سیمې هېوادونو څو ځله په افغانستان کې د وسلوالو ډلو د فعالیتونو او له دغه هېواده د ناامنۍ د خپرېدو په اړه اندېښنه څرګنده کړې ده. د منځنۍ اسیا هېوادونه، ایران او پاکستان په افغانستان کې د داعش خراسان او تحریک طالبان پاکستان (TTP) په څېر د ډلو شتون د خپل امنیت لپاره جدي ګواښ ګڼي.