د پاکستاني طالبانو تحریک (ټي ټي پي) د سوات څانګې ادعا کړې چې د بر سوات ولسوالۍ په مټه سيمه کې یې د پاکستان د پوځ او ترهګرۍ ضد پوليسو (سي ټي ډي) سره نښته شوې او د څلورو پوځيانو د وژلو ادعا یې کړې ده.
ټيټيپي د سه شنبې په مازيګر په يوه بیان کې ادعا کړې، چې د پوځ څخه خپل مړي په ميدان پاتې شوي، د پوځ درې موټرې او د وژل شوو پوځي سرتېرو وسلې هم دوی په ولکه کې اخيستې دي.
بل لورته د یادې پېښې اړوند د سوات پوليسو په يوه خبرپاڼه کې وويل، د بر سوات په شلخو سر سیمه کې د وسله والو پر ضد عملياتو کې د پوليسو يو سرتيری وژل شوی دی.
پوليسو ادعا کړې، وسله وال محاصره کړل شوي او تلفات ورته اړول شوي دي. خو پوليسو د اړول شوو تلفاتو کومه کره شمېره او جزيات یې نه دي ورکړي.
د خيبرپښتونخوا د پېښور سترې محکمې د قايداعظم په نوم د نوښار اوسېدونکي د عريضې په اورېدنه کې امر کړی چې دغه کس دې له هېواده ونه شړل شي او قايداعظم ته یې هم امر کړی چې د خپل هویت د تایید لپاره د پاکستان د ملي معلوماتو او ثبت ادارې «نادرا» ته حاضر شي.
قايداعظم نومې کس د خيبرپښتونخوا د نوښار ولسوالۍ د اکوړه خټک سيمې اوسېدونکی، شپږ ماشومان او مېرمن لري.
د ډان ورځپاڼې د راپور له مخې، د پېښور سترې محکمې د دوو قاضیانو، وقار احمد او انعام الله خان له خوا د دوشنبې په ورځ د یوې عریضې تر اورېدو وروسته دغه پرېکړه کړې ده.
د عریضه کونکي وکیل سیف الله محب کاکاخېل محکمې ته ويلي، چې مؤکل یې په دوبۍ او پاکستان کې سوداګري کوي، د حکومت منظم مالیه ورکوونکی دی او د پاکستان تابعیت لري. د هغه په وینا، د ملي هویت کارت بندېدو د هغه مؤکل ته سختې ستونزې جوړې کړې دي او په دې کار سره هغه بېګناه سزا کیږي.
بل لور ته، د نادرا ادارې د قانوني چارو مرستیال شاهد عمران محکمې ته ويلي چې د دغه کس پېژندپاڼه مشکوکه ګڼل شوې وه او له همدې امله بنده شوې ده.
د عریضه کونکي وکیل ويلي چې اوس له دغه سوداګر څخه غوښتل شوي چې خپل تره د تایید لپاره نادرا ته حاضر کړي، په داسې حال کې چې د هغه د کورنۍ نور غړي هم د پاکستان پېژندپاڼې لري.
محکمې د دواړو خواوو د دلایلو تر اورېدو وروسته قايداعظم ته امر کړی چې د اګست د ۱۱مې نېټې پورې نادرا ته حاضر شي.
سترې محکمې امر کړی چې نادرا دې په ۳۰ ورځو کې په دغه اړوند خپل راپور وړاندې کړي او تر هغې دې قايداعظم او د هغه کورنۍ ونه شړل شي.
د پاکستان په پارلمان کې د اپوزیسیون مشر محمود خان اڅکزي، ویلي چې په ټول پښتون وطن کې ناامني روانه ده او په پنجاب او سند ایالتونو کې له پښتنو سره ناسم چلند کېږي. هغه ویلي، پښتونخوا ملي عوامي ګوند به د اګست په ۲۹مه، ۳۰مه او ۳۱مه په کوېټه کې د پښتنو د ستونزو په اړه جرګه جوړه کړي.
محمود خان اڅکزي د سېشنبې په ورځ په کوټه کې یوې خبري غونډې ته وویل، د پښتنو د سوداګرۍ لارې تړل شوې دي او تر ټولو لویه ستونزه دا ده چې «د پښتنو څېره په پاکستان او نړۍ کې د ترهګرو په توګه وړاندې شوې ده».
هغه زیاته کړه، د پاکستان په بېلابېلو ښارونو کې د پښتنو ژوند له ستونزو سره مخ دی او هغوی نه په سند، نه په کراچۍ او نه هم په پنجاب او نورو سیمو کې په ارامه ژوند کولای شي.
اڅکزي وویل، د سپټمبر یا اکتوبر په میاشت کې به د ټول پښتون ولس یوه بله جرګه هم راوبلل شي. د هغه په وینا، اوسني بحرانونه دومره جدي دي چې یوازې د سیاسي ګوندونو له لارې نه شي حل کېدای، بلکې د قومونو ترمنځ د جرګو له لارې د حل اړتیا لري.
هغه دا هم وویل چې په پاکستان کې «نه حکومت شته، نه عدالت، او رسنۍ هم چوپې کړل شوې دي».
د پاکستان تر ادارې لاندې کشمیر د وضعیت په اړه محمود خان اڅکزي وویل، د کشمیر خلک د خپلو حقونو غوښتنه کوي او اعتراضونه کوي، خو د دوی پر ضد زور کارول کېږي.
هغه ادعا وکړه چې مخکې هم شاوخوا ۲۰ کسان هلته وژل شوي وو او «تېره شپه هم د ۳۵ پورې» کسانو د وژل کېدو راپورونه ورکړل شول. ځینې ویډیوګانې هم خپرې شوې چې پکې پر خلکو مخامخ ډزې کېږي.
اڅکزي زیاته کړه، پښتونخوا ملي عوامي ګوند او د پاکستان د اساسي قانون د ساتنې غورځنګ (تحریک تحفظ آیین پاکستان) د دې پېښو غندنه کوي او له ټولو دیموکراتو ځواکونو غواړي چې د کشمیر د خلکو ملاتړ وکړي.
د خیبر ولسوالۍ د تيراه درې هغو کورنیو چې د ناامنۍ، پوځي عملیاتو او بېځایه کېدو پر مهال یې خپلوان له لاسه ورکړي، له حکومت څخه غوښتي چې د زیانمنو کورنیو لپاره اعلان شوی مالي مرستندویه بستې دې ژر تر ژره عملي او ټولو مستحقو کورنیو ته دې بشپړه مالي مرسته ورکړل شي.
د مرستو دا غوښتنه د دوشنبې په ورځ د «تیراه د زیانمنو تحریک» له لوري د قربانیانو د یاد په مناسب جوړه شوې غونډه کې وشوه، په غونډه کې د وژل شویو کسانو د کورنیو تر څنګ، ټپیانو، معلولینو او سیمهییزو مشرانو هم ګډون کړی و.
د «د تيراه د زیانمنو تحریک» ویاند صحبت خان اپرېدي ادعا وکړه چې ولسوالۍ ادارې د اعلان شوي مرستندویه بستې خلاف د وژل شویو کسانو کورنیو ته یوازې ۱۰ لکه روپۍ او ټپیانو ته له ۳۰ زرو تر ۵۰ زرو روپیو پورې ورکوي، چې د هغه په وینا دا د حکومت له ژمنو ښکاره سرغړونه ده.
هغه وویل، د ۲۰۲۳ کال له پیل څخه د ۲۰۲۶ کال تر جنورۍ پورې په تيراه کې د ناامنۍ، پوځي عملیاتو او بېځایه کېدو پر مهال له ۱۷۰ څخه زیات کسان وژل شوي او تر ۲۰۰ ډېر نور ټپیان شوي دي.
غونډې ته د وینا پر مهال اول بادشاه وویل، د ۲۰۲۶ کال د جنورۍ په اوومه، کله چې دوی د تيراه له سیمې د دویم ځل لپاره بېځایه کېدل، د سختې واورې او اوږده ترافیکي بندښت له امله یې موټر له پېښې سره مخ شو. د هغه په وینا، په دې پېښه کې یې زوی محمد شاه او دوه لمسیان، قاري عنایتالله او اسرافیل، ووژل شول او بل زوی، انس خان، سخت ټپي شو.
هغه زیاته کړه چې محمد شاه شپږ ماشومان او یوه کونډه مېرمن پرې ایښې ده چې اوس له سختو اقتصادي ستونزو سره مخ دي.
اول بادشاه وویل:«د خیبر پښتونخوا اعلی وزیر د وژل شویو کسانو د کورنیو لپاره د یو کروړ روپیو او د ټپیانو لپاره د ۲۵ لکو روپیو د مرستې اعلان کړی و، خو د څو میاشتو له تېرېدو سره سره لا هم ګڼې اغېزمنې کورنۍ له دغو مرستو بېبرخې دي».
پر همدغه مهال د باړې د سیاسي اتحاد مشر هاشم خان اپرېدي غونډې ته وویل، د بېځایه شویو کورنیو د بېرته ستنېدو لپاره د ۳۵ مادو په تړون کې د ډېری ژمنو عملي کېدل لا هم پاتې دي. د هغه په خبره، اغېزمنې کورنۍ یوازې هغه مهال خپلو سیمو ته ستنېدو ته چمتو دي چې تلپاتې امنیت، بنسټیزې اسانتیاوې او پرمختیایي پروژې په عملي ډول تضمین شي.
د تيراه د بېځایه شویو کورنیو د بېرته ستنېدو بهیر، چې ټاکل شوې وه په اپرېل میاشت کې پیل شي، اوس د سیمهییزو مشرانو، د ولسوالۍ د ادارې او امنیتي چارواکو د وروستۍ پرېکړې له مخې به د اکتوبر له ۱۰مې نېټې په پړاوونو کې پیل شي.
د ولسوالۍ ادارې ویلي چې په لومړي پړاو کې د ۳۴ زره بېځایه شویو کورنیو نوملیکنه شوې، چې له هغې ډلې د ۱۹ زره کورنیو تصدیق بشپړ شوی دی.
د چارواکو په وینا، دغو کورنیو ته د لېږد رالېږد لګښتونو لپاره ۲ لکه او ۴۰ زره روپۍ او د دوو میاشتو لپاره هره میاشت ۷۰ زره روپۍ مالي مرسته ورکړل شوې، او د نورو کورنیو د تصدیق او مرستو بهیر هم روان دی.
د خيبرپښتونخوا ایالت د پوليسو مشر ذوالفقار حميد ويلي، چې پولیس د ترهګرۍ ضد مبارزې په لومړۍ کرښه کې قرار لري او د هغوی د برلاسۍ لپاره به د پرمختللو وسلو، ډرون څرخکو، د ډرون ضد سیسټمونو او څارونکو وسایلو چمتو کولو ته دوام ورکړل شي.
هغه ويلي، چې پولیس به د خلکو د سر او مال د ساتنې او د قانون د پلي کولو لپاره له خپلو ټولو امکاناتو کار واخلي.
د خیبرپښتونخوا پوليسو د خپرپاڼې له مخې، د پولیسو مشر ذوالفقار حمید په پېښور کې د پولیسو په مرکزي دفتر کې د یوې ځانګړې غونډې پر مهال د ټانک ولسوالۍ د پولیسو مشر ته د یوه نوي او پرمختللي زغرهوال موټر کیلي وسپارله.
د دغه موټر د ورکړې موخه په ټانک ولسوالۍ کې د ترهګرۍ ضد عملیاتو کې د پولیسو د دفاعي او عملیاتي وړتیاوو لوړول او د ځواکونو د خوندیتوب پیاوړی کول ښودل شوي دي.
د خیبرپښتونخوا د پولیسو مشر د ياد موټر په اړوند وویل، چې دغه پرمختللی زغرهوال موټر د «بې۷» کچې له امنیتي خوندیتوب، ریموټ کنټرول وسلهوال سیسټم او پرمختللي جېمر سره سمبال دی.
د ذوالفقار حمید په وینا، دغه زغرهوال موټر به د ترهګرو پر وړاندې د کشفي عملیاتو، د حساسو مرکزونو او کاروانونو د امنیت د تامین او په سختو سیمو کې د ترهګرو د تعقیب لپاره خورا ګټور ثابت شي.
ټانک د خيبرپښتونخوا په سويل کې پرته ولسوالي ده چې پولې یې د ډېره اسماعيل خان، سويلي وزيرستان او لکي مروت ولسواليو سره لګېدلې دي. د خيبرپښتونخوا په سویلي او قبايلي ولسواليو کې په وروستيو کې د ناامنۍ پېښو زور اخيستی دی.
د خیبر پښتونخوا د تیرا ولسوالۍ د لوړ پوړو ملکي او پوځي چارواکو ۲۴ کسیزې مشورتي کمېټې ترمنځ په ترسره شوې جرګه کې پرېکړه شوې، چې له تیراه درې څخه د بېځایه شویو کورنیو بېرته ستنول به د اکتوبر په ۱۰مه نېټه په څو پړاوونو کې پیل شي.
خو د تیراه مشرانو په دې اړه د حکومت لهخوا د رسمي اعلامیې د نه خپرېدو له امله اندېښنه ښودلې او د ژر تر ژره رسمي اعلان غوښتنه یې کړې ده. د سرچینو له مخې؛ په جرګه کې د ۲۴ کسیزې کمېټې مشران، پوځي چارواکي او اړوندو ادارو استازو ګډون کړی و.
په غونډه کې پرېکړه شوې، چې په تیراه کې د امنیتي وضعیت د بشپړ ټینګښت وروسته به د بېرته ستنېدو بهیر پیل شي او د اغېزمنو د غوښتنو د عملي کولو ډاډ ورکړل شوی دی.
ځایي چارواکو ویلي، چې په تیراه کې روانې پرمختیايي پروژې به دوام وکړي او د بېځایه شویو خلکو ستونزې به حل شي. په غونډه کې د ځینو اغېزمن شویو کسانو ستونزې هم تر بحث لاندې راغلې او د حل لپاره یې د سملاسي اقدام ژمنه شوې ده.
بل لور ته د باړې حاجي مارکېټ په نادرا مرکز کې د تیراه د اغېزمنو خلکو د نوم لیکنې بهیر روان دی. د ځایي ادارې د معلوماتو له مخې؛ تر ۲۰زره زیاتو اغېزمنو کسانو ته مالي مرسته ورکړل شوې او د نورو اړمنو کسانو د مرستې لړۍ هم روانه ده.
د تیراه د اغېزمنو خلکو د تحریک ویاند صحبت خان اپریدي ویلي، چې اغېزمن شوي له تېرو ۱۷۰ ورځو راهیسې په پرلهپسې توګه د باړې پرېس کلب مخې ته احتجاجي ناسته کوي. هغه وویل، چې د ستنېدو لپاره د اکتوبر ۱۰مه نېټه یاده شوې؛ خو تر اوسه حکومت رسمي اعلان نهدی کړی چې له امله یې اغېزمنې کورنۍ له بېباورۍ سره مخ شوې دي.
هغه زیاته کړه، چې د ژمي په پیل سره په تیراه کې واورې ورېږي؛ نو ځکه باید د بېرته ستنېدو لړۍ ژر بشپړه شي.