• العربية
  • فارسی
  • English
Brand
  • پروګرامونه
  • افغانستان
  • نړۍ
  • ښځې
  • کلتور او ټولنه
  • معلومات او ټېکنالوژي
  • سپورت
  • پروګرامونه
  • افغانستان
  • نړۍ
  • ښځې
  • کلتور او ټولنه
  • معلومات او ټېکنالوژي
  • سپورت
  • پوښ
  • ژبه
    • العربية
    • فارسی
    • English
  • پروګرامونه
  • افغانستان
  • نړۍ
  • ښځې
  • کلتور او ټولنه
  • معلومات او ټېکنالوژي
  • سپورت
د دې وېبپاڼې ټول قانوني حقونه د وولنټ میډیا دي
volant media logo

بې‌وزلي او جبري ستنول؛ ملګري ملتونه وایي افغانان د انساني قاچاق له ګواښ سره مخ دي

۸ زمری ۱۴۰۵ - ۳۰ جولای ۲۰۲۶، ۰۶:۴۷ GMT+۱تازه شوی: ۸ زمری ۱۴۰۵ - ۳۰ جولای ۲۰۲۶، ۰۷:۴۹ GMT+۱

ملګرو ملتونو ویلي، چې په افغانستان کې پرله‌پسې کړکېچونه، له ګاونډیو هېوادونو د افغانانو د جبري ستنولو پراخې څپې، د کوکنارو پر بنسټ د کلیوالي اقتصاد کمزورتیا، د بشري مرستو سخت کمښت، طبیعي پېښې او پر ښځو او نجونو دوامداره محدودیتونو خلک د انساني قاچاق له ګواښ سره مخامخ کړي دي.

د ملګرو ملتونو د جرمونو او نشه‌يي توکو پر وړاندې د مبارزې دفتر (UNODC) او د کډوالۍ نړۍوال سازمان (IOM) د انساني قاچاق په وړاندې د نړۍوالې ورځې په مناسبت په یوې ګډه اعلامیه کې ټینګار کړی، چې د انساني قاچاق د مخنیوي، د قربانیانو او ژوندي پاتې شویو کسانو د پېژندنې او ملاتړ او د هغو کسانو پر وړاندې د اقداماتو د پیاوړتیا لپاره چې له استثمار څخه ګټه پورته کوي؛ ګډو او همغږو هڅو ته اړتیا ده.

د دوی په خبره؛ د وروستۍ ارزونې له مخې ۵۶ سلنه ستنې شوې کډوالې کورنۍ د خپلو لومړنیو لګښتونو پوره کولو وس نه‌لري. اعلامیه زیاتوي، نږدې نیمایي ستنېدونکې کورنۍ د ژوندي پاتې کېدو لپاره پر پورونو یا مرستو تکیه کوي.
د دوی په خبره؛ دغه اقتصادي فشارونه خلک منفي لارو ته اړ باسي او د انسانانو د قاچاق، استثماري کار، د پورونو په بدل کې جبري کار او د استثمار نورو ډولونو لامل کېږي.

د اعلامیې له مخې؛ قربانیان لاهم ناامنه کارونو، جبري کار، جنسي استثمار، غلامۍ ته ورته شرایطو او ان د هغوی له خوښې پرته د بدن د غړو اېستلو ته اړ اېستل کېږي. د ملګرو ملتونو په راپور کې راغلي، چې ښځې، ماشومان، ستنېدونکي او پوروړې کورنۍ تر ټولو ډېر له دغه ګواښ سره مخ دي.
د یادو نړۍوالو ادارو د معلوماتو له مخې؛ ځینې نور افغانان د جبري سوالګرۍ، جبري ودونو، د ماشومانو د جلب او جذب، جنسي استثمار او ناقانونه فعالیتونو لپاره کارول کېږي.

د افغانستان لپاره د ملګرو ملتونو د جرمونو او نشه‌یي توکو د دفتر استازي پولیک اوک سري ویلي: «پر افغانانو اوسني فشارونه لکه ډله‌ییزې ستنېدنې، د بدیل معیشتونو له برابرولو پرته د کوکنارو له‌منځه وړل، د بشري مرستو کمښت، طبیعي پېښې او پر ښځو محدودیتونه نارینه، ښځې او ماشومان د انساني قاچاق او استثمار پر وړاندې لا ډېر زیان‌من کړي دي».‌
د افغانستان لپاره د کډوالۍ نړۍوال سازمان مشرې میهیونګ پاړک ویلي: «د راستنېدونکو اوسنی شمېر تر هغه لوړ دی، چې افغان ټولنې یې له پراخ نړۍوال ملاتړ پرته جذب کړای شي. ډېری راستنېدونکي له محدودو امکاناتو سره هېواد ته راګرځي او د کار، سرپناه او لومړنیو خدمتونو په ترلاسه کولو کې له ستونزو سره مخ وي. که په هېواد کې د ژوند مناسب فرصتونه موجود نه‌وي، خلک اړ کېږي چې بیا خطرناکې او ناقانونه لارې غوره کړي، چې دا کار یې د انسانانو د قاچاق، د انساني قاچاق کوونکو، استثمار او ناوړه چلند له ګواښ سره مخامخ کوي. له راستنېدونکو او کوربه ټولنو ملاتړ یوازې بشري اړتیا نه؛ بلکې د افغانستان د ثبات لپاره هم مهمه پانګونه ده».

دواړه ادارو ټینګار کړی، چې د انسانانو د قاچاق پر وړاندې مبارزه همغږو، عملي او د شواهدو پر بنسټ اقداماتو ته اړتیا لري. اعلامیه زیاتوي، چې د دغه هڅو د ملاتړ لپاره یادو ادارو په ګډه په افغانستان کې د انساني قاچاق او د کډوالو د قاچاق په اړه ستراتیژیکه ارزونه ترسره کوي.
د دوی په وینا؛ دغه ارزونه به د نوو ګواښونو په اړه شواهد پیاوړي کړي، د قربانیانو د پېژندنې او ساتنې لپاره به عملي لارې چارې په ګوته کړي او د انسانانو د قاچاق پر ضد به د ګډو اقداماتو په پیاوړتیا کې مرسته وکړي.

ډېر لیدل شوي

د طالبانو ویاند د داعـ.ـش ډلې سره د خپل وژل شوي مشر د مذاکراتو له هڅې پرده پورته کړه
۱

د طالبانو ویاند د داعـ.ـش ډلې سره د خپل وژل شوي مشر د مذاکراتو له هڅې پرده پورته کړه

۲
روغتیا او ژوند

د ښځو نامعلومه ونډه؛ طالبان د نږدې ۵۰۰۰ روغتیايي او اداري بستونو د ګومارنې بهیر پیلوي

۳

سي‌ای‌اې: ملا عمر هغه طالب قومندان اعدام کړی و چې افغانستان کې د اسامه له حضور سره مخالف و

۴

حمدالله محب متحده عربي امارات کې د سپوږمکۍ د لېږد یو میلیارد ډالري پروژې مسوول دی

۵

احمد مسعود: د افغانستان د راتلونکي نظام د ټاکلو حق باید له خلکو سره وي

•
•
•

نور خبرونه

ایراني چارواکي: شمتیغ دې د افغانستان فعاله او ستراتیژیکه سوداګریزه پوله شي

۸ زمری ۱۴۰۵ - ۳۰ جولای ۲۰۲۶، ۰۴:۵۲ GMT+۱
100%

د ایران د خراسان رضوي والي غلام حسین مظفري د دغه هېواد د ختیځو پولو د ظرفیتونو د ګټې اخیستنې پر اړتیا ټینګار کړی او ویلي یې دي، باید هڅه وشي چې شمتیغ د یوه ځانګړي او مسلکي پروګرام په پلي کولو او د نوې ټېکنالوژۍ په کارولو سره د رېل‌ پټلۍ‌ په فعالې پولې بدله شي.

د هغه په وینا؛ شمتیغ دې له افغانستان سره د سیمه‌ییزې سوداګرۍ اسانتیا او د سیمې د رېلي ټرانزیټ په مهم مرکز بدل شي. نوموړي د چهارشنبې په ورځ افغانستان ته د رېلي صادراتو په اړه د همغږۍ په غونډه کې د ختیځو پولو د سوداګرۍ لوړې کچې ته په اشارې ویلي، د شمتیغ پولې د پراختیا پر وړاندې شته خنډونه باید لرې او د رېلي تګ‌راتګ له شته ظرفیتونو باید ښه ګټه واخیستل شي.

هغه وویل، د دغه لارې د سوداګرۍ حجم ښيي چې جدي پرېکړو او عملي اقداماتو ته اړتیا ده او زیاته یې کړه: «د یادې لارې د نه پراختیا لپاره هېڅ د منلو وړ دلیل نه‌شته؛ ځکه شته ظرفیتونه او د لېږدېدونکو توکو اندازه د یادې سیمې ستراتیژیک اهمیت څرګندوي. باید د هېواد د ختیځو پولو له هغه لویو ظرفیتونو چې تراوسه ورته کمه پاملرنه شوې، د اقتصادي ودې لپاره ګټه واخیستل شي».

مظفري د شمتیغ پولې د علمي او مسلکي تنظیم پر اړتیا هم ټینګار وکړ او وړاندیز یې وکړ، چې د پروژو د کره تعریف او د اړینو فزیکي تاسیساتو د جوړولو لپاره له متخصصو سلاکارانو څخه کار واخیستل شي.

د خراسان رضوي والي وویل، د امنیتي ملاحظاتو په پام کې نیولو سره شمتیغ باید یوه خوندي او په ورته وخت کې د نړۍوالې سوداګرۍ د اسانتیا برابروونکې لاره وبلل شي. هغه دارنګه د طالبانو له اړوندو ادارو غوښتي، چې د ګډو بهیرونو په مدیریت په ځانګړي ډول د کاني توکو او نورو توکو د لېږد کنټرول په برخه کې همکاري وکړي.

هغه ټینګار وکړ، چې د رېلي لېږد رالېږد په برخه کې باید انحصار موجود نه‌وي او خصوصي سکټور هم باید د زېربناوو په جوړولو او د پروژو په عملي کولو کې ونډه واخلي. د خراسان رضوي والي اعلان وکړ، چې شاوخوا یوه میاشت وروسته به د شمتیغ په پوله کې یوه تخصصي غونډه جوړه شي او تر هغې وړاندې به اقتصادي، امنیتي او د اورګاډي ادارو اړوندې کمېټې د ستونزو د څېړلو او د هرې موضوع لپاره د عملي حل لارو وړاندې کولو په موخه غونډه وکړي.

د شمتیغ د لومړي پړاو پراختیا لپاره زر مېلیارد تومانه ځانګړي شوي

د خراسان رضوي مرستیال والي امیرالله شمقدري د شمتیغ پولې د ستونزو د بشپړ نوملړ او د منظم پلان جوړولو پر اړتیا ټینګار وکړ او ویې ویل، د دوی په باور د پولې شاوخوا ۸۰ سلنه ستونزې د اړوندو ادارو په ګډې همکارۍ حل کېدای شي. هغه وویل، د پولې ستونزې باید په روښانه ډول ثبت، لومړیتوب ورکړل شي او د هرې موضوع لپاره مشخص مسوول وټاکل شي.

د نوموړي په وینا؛ د سرحدي فعالیتونو له اقتصادي ګټو څخه باید د شمتیغ پولې د پراختیا لپاره ګټه واخیستل شي. هغه زیاته کړه، د سرحدي امنیت په برخه کې باید د هرې ادارې دنده روښانه وي؛ څو د ستونزو د رامنځته کېدو پر مهال ګډوډي رامنځته نه‌شي.

شمقدري ټینګار وکړ، چې د سرحدي فعالیتونو د پراختیا له امله باید اړینې زېربناوې لکه ځیرک کنټرولي تجهیزات، د اورګاډي واګونونو د اېکس‌رې سیستم او ګمرک خدمتونه په خپله سیمه کې جوړ شي. هغه وویل، دا مناسبه نه‌ده چې ګمرک له پولې ۶۰ یا ۷۰ کیلومتره لرې وي؛ بلکې ټولې اړونده ادارې باید په هماغه ځای کې مېشتې وي، څو سرحدي چارې په اغېزمن ډول ترسره شي.

په ناروې کې یو افغان د خپلې ملګرې د وژنې په تور نیول شوی

۸ زمری ۱۴۰۵ - ۳۰ جولای ۲۰۲۶، ۰۰:۱۹ GMT+۱
100%

د ناروې پولیسو یو ۳۴ کلن افغان د خپلې ناروېژۍ ملګرې د وژنې په تور نیولی دی. دغه ښځه تر سختو ټپونو وروسته روغتون ته ولېږدول شوه، خو هلته یې ساه ورکړه. تورن کس تر دې وړاندې هم د یوې بلې ښځې پر وړاندې د تاوتریخوالي له امله په یو کال او دوو میاشتو بند محکوم شوی و.

دې پېښې یو ځل بیا په ناروې کې د کورني تاوتریخوالي د شکایتونو د څېړنې، د پولیسو د چلند او د ورته جرمونو د مخنیوي په اړه بحثونه راپارولي دي.

د ناروې پولیسو د یکشنبې په ماښام، د زمري میاشتې په څلورمه، د یوې ټپي شوې ښځې د راپور تر ترلاسه کولو وروسته د هېواد په سوېل لوېدیځ کې د یرن سیمې یوه کور ته ورغلل.

پولیسو هلته مارن سومه له سختو ټپونو سره وموندله. هغه روغتون ته د لېږد پر مهال ژوندۍ وه، خو د دوشنبې په ورځ، د اسد په پنځمه، یې ساه ورکړه.

د هغې ۳۴ کلن ملګری، چې د افغانستان تبعه دی، هماغه ورځ ونیول شو. پولیسو لومړی هغه د وژنې د هڅې په تور تورن کړی و، خو د مارن سومه تر مړینې وروسته دا تور په وژنه بدل شو.

د پولیسو په وینا، دواړو له یو بل سره عاطفي اړیکه لرله.

محکمې د سې‌شنبې په ورځ، د اسد په شپږمه، پرېکړه وکړه چې تورن به د څلورو اوونیو لپاره په موقتي توقیف کې پاتې شي او د هغه لیدنې او اړیکې به هم محدودې وي.

د نوموړي مدافع وکیل د محکمې پر پرېکړې اعتراض کړی او ویلي یې دي چې محکمې د دوسیې شواهد په سمه توګه نه دي ارزولي.

پولیسو د چهارشنبې په ورځ د عدلي طب لومړني راپور ترلاسه کړ، خو د روانو څېړنو له امله یې د هغه جزئیات خپاره نه کړل. پولیسو همدارنګه ویلي چې د پېښې له ځایه یې ځینې توکي ضبط کړي، خو د هغو د ډول په اړه یې څه نه دي ویلي.

تورن کس د وژنې تور رد کړی دی.

د هغه مدافع وکیل، آروید شویدین، ویلي چې موکل یې ادعا کوي مارن سومه ناڅاپه له روغتیايي ستونزې سره مخ شوه او ساه یې بنده شوه. د هغه په وینا، تورن د مرستې لپاره چیغې وهلې او له ګاونډي یې غوښتي وو چې امبولانس ته زنګ ووهي.

وکیل دا ادعا هم کړې چې د مارن سومه پخواني کبود د زینو څخه د لوېدو له امله رامنځته شوي وو، خو پولیسو دا ادعا نه ده تایید کړې.

د پولیسو په وینا، تورن د لومړنۍ نیونې پر مهال ځینې څرګندونې کړې وې، خو کله چې تور یې په وژنه بدل شو، بیا یې له ځواب ویلو ډډه وکړه.

له وژنې مخکې د کورني تاوتریخوالي دوسیه

د مړینې څخه څو ورځې مخکې، مارن سومه پر خپل بدن د کبودو نښو له امله روغتیايي مرکزونو ته مراجعه کړې وه.

له دې وروسته، پولیسو د سرطان په ۲۶مه د کورني تاوتریخوالي دوسیه پرانیسته او د هغې ملګری یې ونیو.

د پولیسو څارنوال، فریدریک سوما، وویل چې په دې دوسیه کې له دواړو کسانو څخه پوښتنې شوې وې، خو تورن لږ وخت وروسته خوشې شو، ځکه د پولیسو په وینا، د هغه د دوامداره توقیف لپاره قانوني شرایط نه وو برابر.

د دې دوسیې څېړنې لا روانې وې چې مارن سومه په سختو ټپونو سره وموندل شوه. پولیس وايي، اوس د دواړو د اړیکو مخینه او د تاوتریخوالي پخوانۍ دوسیه د وژنې د څېړنو برخه ده.

د مارن سومه د کورنۍ وکیل، براګه نوردګورد، دا پېښه «د اټکل وړ غمیزه» بللې او ویلي یې دي چې قربانۍ له دې پېښې مخکې اړینه مرسته نه وه ترلاسه کړې.

د تورن د محکومیت مخینه

تورن د ۲۰۰۰مې لسیزې په لومړیو کې له خپلې کورنۍ سره ناروې ته کډه شوی او د خپل ژوند ډېره برخه یې د یرن په سیمه کې تېره کړې ده.

هغه په ۲۰۱۹ کال کې د خپلې پخوانۍ ملګرې پر وړاندې د څو ځله تاوتریخوالي او نورو جرمونو له امله په یو کال او دوو میاشتو بند محکوم شوی و.

د محکمې د پرېکړې له مخې، هغه دغه ښځه څو ځله وهلې وه، پر مخ یې پرې سګرټ مړ کړی و او د اوسپنیز سوک‌وهونکي (پنجه بکس) په وسیله یې پرې برید کړی و. نوموړي د اړیکو له منع کېدو سره سره د هغې کور ته هم تللی، د کور ښیښې یې ماتې کړې او ګواښونه یې ورته کړي وو.

د محکمې په حکم کې راغلي وو چې دا اړیکه له دوامدار تاوتریخوالي او کنټرولوونکي چلند سره مل وه. محکمې ویلي وو چې تورن د خپلې ملګرې د اړیکو او تګ راتګ په اړه پرېکړې کولې او قرباني د یوې مودې لپاره په ویره کې ژوند کاوه.

هغه په همدې دوسیه کې د ګواښ، د شتمنۍ د تخریب، غلا، د چاقو او تبر د ناقانونه لېږد او د نشې په حالت کې د موټر چلولو په جرمونو هم محکوم شوی و.

تورن هغه مهال هم د تاوتریخوالي تورونه رد کړي وو، خو محکمې د شاهدانو د څرګندونو، انځورونو او نورو شواهدو پر بنسټ هغه مجرم پېژندلی و.

نوموړی تر دې وړاندې په ۲۰۱۷ کال کې هم د خپلې بلې پخوانۍ ملګرې سره د سخت ناوړه چلند په یوه دوسیه کې محکوم شوی و، خو وروسته استینافي محکمې د شک د موجودیت له امله هغه حکم لغوه او نوموړی یې بری کړ.

ولې تورن خوشې شو؟

د مارن سومه پر وړاندې د تاوتریخوالي د دوسیې له جوړېدو وروسته د تورن خوشې کېدل، په ناروې کې د بحث یوه مهمه موضوع ګرځېدلې ده.

پولیسو ویلي چې د مخنیوي د اقداماتو په اړه راپورته شوې پوښتنې درک کوي، خو اوس مهال یې ټول تمرکز د وژنې پر څېړنو دی او د څېړنو له پرمختګ وروسته به د خپلو ارزونو او پرېکړو په اړه معلومات وړاندې کړي.

د پولیسو د کړنو د ارزونې خپلواک بنسټ هم ویلي چې اوسمهال د پولیسو د فعالیتونو د پلټنې لپاره کوم دلیل نه ویني، خو د دې دوسیې پرمختګونه له نږدې څاري.

دې پېښې په ناروې کې یو ځل بیا د «کلر قانون» په نوم د وړاندیز شوې طرحې په اړه بحثونه راژوندي کړي دي.

د دې طرحې له مخې، وګړي یا د هغوی د کورنۍ غړي کولای شي له پولیسو څخه وپوښتي چې آیا د دوی اوسنی یا احتمالي د ژوند ملګری د کورني تاوتریخوالي یا جنسي جرمونو د محکومیت مخینه لري که نه.

د ناروې محافظه‌کار ګوند دا طرحه د بریتانیا له تجربې څخه په الهام وړاندې کړې وه، خو پارلمان د ۲۰۲۶ کال په مارچ میاشت کې رد کړه.

د دې طرحې مخالفان وايي چې دا کار د خلکو د شخصي معلوماتو د خوندیتوب حق زیانمنوي او د پولیسو ډېرې سرچینې به مصرف کړي. خو ملاتړي یې باور لري چې د ژوند د ملګري د تاوتریخوالي له مخینې څخه خبرتیا کولای شي د ورته جنایتونو په مخنیوي کې مهم رول ولوبوي.

عبدالباري جهاني: طالبان ملي بیرغ د خلکو له زړونو او یادونو نه‌شي ایستلای

۷ زمری ۱۴۰۵ - ۲۹ جولای ۲۰۲۶، ۲۰:۱۵ GMT+۱
100%

د تېر جمهوري نظام د اطلاعاتو او کلتور پخوانی وزیر عبدالباري جهاني وايي، طالبان د افغان ولس له زړونو او خاطراتو څخه «ملي بېرغ» نه‌شي اېستلی. د هغه په باور دغه بیرغ د خلکو په زړونو او له هېواده بهر په ښکاره ژوندی دی. جهاني همداراز خبرداری ورکړ، د طالبانو بقا په «خطر» ده.

نن (د زمري ۷مه) د افغانستان د ملي بېرغ ورځ ده. دغه ورځ د طالبانو له واکمنۍ مخکې هرکال په ځانګړو مراسمو نمانځل کېده، خو په افغانستان کې د طالبانو له بیا واکمنېدو وروسته تر ډېره د دغې ورځې نمانځنه په بېلابېلو هېوادونو کې د مېشتو افغانانو او د خواله رسنیو کاروونکو پورې محدوده شوې ده.

د تېر جمهوري نظام د اطلاعاتو او کلتور پخواني وزیر عبدالباري جهاني د زمري په ۷مه د ملي درې رنګه بیرغ د ورځې په تړاو له افغانستان انټرنشنل سره په ځانګړې مرکه کې وویل، چې د افغانستان ملي بیرغ د خلکو په زړونو کې ځای لري او زیاته یې کړه: «طالبان چې هر څومره کوشش وکړي، چې دا بیرغ د خلکو له زړونو او خاطراتو څخه نه‌شي اېستلی. طالبانو به دا بیرغ له‌منځه وړی وي، خو په خارج کې تر اوسه دا بیرغ ژوندی ‌دی او د افغانانو په زړونو کې هم دا بیرغ ژوندی دی».

طالبانو په بیا واکمنېدو سره د افغانستان د اساسي قانون په ګډون ډېری ارزښتونه له‌منځه یوړل او په تړاو یې عبدالباري جهاني وايي: « طالبان د ملي ارزښتونو خلک نه‌دي».

د افغانستان د ملي سرود شاعر عبدالباري جهاني د ملي سرود په اړه زیاتوي: «طبیعي خبره ده، چې دوی [طالبان] باید سرود له‌منځه وړی وای، ځکه هغه سره موسیقي ملګرې ده. که موسیقي ملګرې هم نه‌وای، دوی دا سرود نه‌قبلاوه. په دې خاطر چې دا د افغانستان د اسلامي جمهوریت او په اساسي قانون کې فیصله شوی یو سرود وو».

جهاني د طالبانو اوسنی نظام یو «ایډیولوژیک» نظام ګڼي او خبرداری ورکوي، دا چې طالبان د خلکو د غوښتنو مخالف دي، نو لرې نه‌ده چې نظام به یې رانسکور کړای شي او زیاتوي: «اخطار ورکوم، چې دوی په دغه حال باندې خپلې واکمنۍ ته دوام نه‌شي ورکولای او دوی به حتما سرنګونه کېږي، ځکه دوی سل په سلو کې د افغان ولس د ارزوګانو او غوښتنو مخالف دي».

د یادونې وړ ده، چې د افغانستان دری رنګه ملي بېرغ تور، سور او زرغون د لومړي ځل لپاره د ۱۳۰۷ لمریز کال کې د شاه امان الله خان د وخت لويې جرګې له‌خوا تصویب شو. له هغه وروسته د افغانستان په ملي بېرغ کې ځینې بدلونونه راغلي، خو په ۱۳۸۲ لمریز کال کې بیا هم هماغه پخوانی درې رنګه ملي بېرغ په لږ توپیر سره د افغانستان په اساسي قانون کې ثبت شو.

تاریخ پوهان وايي، شاه امان الله خان ملي بېرغ ته د درېیو رنګونو په غوره کولو سره د خلکو مبارزه په هغه کې منعکسه کړې ده چې «تور رنګ د افغانستان د ښکېلاک د وختونو سمبول، سور رنګ د هېواد د خپلواکۍ او د شهيدانو نښه او زرغون رنګ د هېواد د پرمختګ او ښېرازۍ نښه ده».

د طالبانو د ثبات ادعا؛ ایا په رښتیا افغانستان د طالبانو په شتون کې د باور وړ چاپېریال لري

۷ زمری ۱۴۰۵ - ۲۹ جولای ۲۰۲۶، ۱۹:۵۲ GMT+۱
100%

د طالبانو د بهرنیو چارو وزارت د عامه اړیکو مشر ضیاء احمد تکل ویلي، افغانستان د نړیوالو او سیمه‌ییزو بدلونونو په حساس پړاو کې د امنیت، کورني ثبات او ملي حاکمیت له پلوه د باور وړ چاپېریال لري، دا ادعا په داسې حال کې ده چې طالبان له پنځو کلونو راهیسې په نړیواله سیاسي انزوا کې دي.

تکل زیاته کړې، د طالبانو بهرنی سیاست خپلواک، متوازن او د اقتصاد پر محور ولاړ دی او کابل هڅه کوي له سیمه‌ییزو هېوادونو سره د باور، پانګونې، ترانزیټ او اقتصادي همکاریو اړیکې لا پیاوړې کړي.

خو د طالبانو دغه څرګندونې په داسې وخت کې کېږي چې افغانستان لا هم له ګڼو امنیتي، سیاسي او اقتصادي ننګونو سره مخ دی او د نړیوالې ټولنې له لوري د طالبانو حکومت په رسمیت نه دی پېژندل شوی.

د ملګرو ملتونو او بېلابېلو څېړنیزو بنسټونو د راپورونو له مخې، په افغانستان کې لا هم د داعش خراسان ډلې بریدونه، د طالبانو پر ضد د وسله‌والو مخالفو ډلو فعالیتونه او د ځینو سرحدي سیمو امنیتي ترینګلتیاوې دوام لري. په وروستیو اوونیو کې په بدخشان، کونړ او د ډیورند کرښې په ځینو برخو کې د نښتو راپورونه هم خپاره شوي دي.

له بلې خوا، که څه هم طالبانو په وروستیو کلونو کې له ازبکستان، ترکمنستان، ایران، روسیې، چین او یو شمېر نورو هېوادونو سره اقتصادي اړیکې پراخې کړې او د سوداګرۍ، ترانزیټ او انرژۍ په برخو کې یې ځینې تړونونه لاسلیک کړي، خو د بانکي محدودیتونو، نړیوالو بندیزونو، د بهرنۍ پانګونې د ټیټې کچې او د خصوصي سکټور د ستونزو له امله د افغانستان اقتصادي ودې ته لا هم جدي خنډونه موجود دي.

اقتصادي شنونکي په دې باور دي چې د پانګونې لپاره یوازې امنیت بسنه نه کوي، بلکې د قانون حاکمیت، د پانګوالو د حقونو خوندیتوب، شفاف مالي نظام، د قضا خپلواکي او د نړیوالو اقتصادي اړیکو عادي کېدل هم بنسټیز شرطونه دي. دوی وايي، تر هغو چې افغانستان له نړیوال مالي نظام سره بشپړ اتصال پیدا نه کړي او سیاسي مشروعیت یې پراخ نړیوال ملاتړ ترلاسه نه کړي، د پراخو بهرنيو پانګونو راجلبول به له ستونزو سره مخ وي.

همداراز، د ښځو پر زده‌کړو، کار او ټولنیز حضور محدودیتونه د نړیوالې ټولنې له مهمو اندېښنو څخه دي. ګڼ هېوادونه او نړیوال سازمانونه ټینګار کوي چې د دغو محدودیتونو دوام د افغانستان د نړیوالې انزوا د دوام او د اقتصادي همکاریو د پراختیا پر وړاندې یو مهم خنډ ګڼل کېږي.

که څه هم طالبان د افغانستان د امنیت او ثبات په اړه مثبت انځور وړاندې کوي، خو د موجودو امنیتي پېښو، اقتصادي ستونزو، نړیوالې نه‌پېژندنې او دوامدارو سیاسي اختلافونو له امله یو شمېر شنونکي په دې باور دي چې د «باور وړ چاپېریال» او «بشپړ ثبات» ادعا لا هم د بېلابېلو کورنیو او نړیوالو ارزونو له مخې د بحث وړ موضوع ده.

سرچینې: طالبان په بدخشان کې د مخالفو جبهو پر ضد د پراخو عملیاتو لپاره چمتووالی نیسي

۷ زمری ۱۴۰۵ - ۲۹ جولای ۲۰۲۶، ۱۴:۴۰ GMT+۱
100%

باوري سرچینو افغانستان انټرنشنل ویلي چې په بدخشان کې د طالبانو د مخالفو جبهو د بریدونو له زیاتېدو سره، دغه ډله د پراخو پوځي عملیاتو لپاره چمتووالی نیسي. د سرچینو په وینا، طالبانو یاد ولایت ته د خپلو لوړپوړو قوماندانانو په ګډون اضافي ځواکونه استولي دي.

سرچینې وايي، په بدخشان کې د طالبانو د مخالفو جبهو د بریدونو او وروستیو پوځي تحرکاتو زیاتېدو، طالبان اړ کړي چې خپل پوځي چمتووالی پیاوړی او د پراخو عملیاتو لپاره تیاری ونیسي. د سرچینو په خبره، دغو تحرکاتو د طالبانو چارواکي اندېښمن کړي او ټاکل شوې چې دغه ډله په نږدې راتلونکي کې خپل عملیات پیل کړي.

د باوري سرچینو په وینا، طالبانو په وروستیو ورځو کې د زیباک ولسوالۍ ته نور ځواکونه لېږدولي او د ولسوالۍ په بېلابېلو سیمو کې یې ځای پر ځای کړي دي.

د ترلاسه شویو معلوماتو له مخې، طالبانو په ځینو سیمو، په ځانګړي ډول یفتل کې، نوې امنیتي پوستې جوړې کړې او د بدخشان په بېلابېلو برخو کې یې امنیتي تدابیر سخت کړي دي. سرچینې د دې ولایت امنیتي وضعیت «نازک» بولي.

تر دې وړاندې، د «سپاهیان میهن» په نوم نوې جوړې شوې وسله‌والې ډلې د بدخشان پر یفتل پایین ولسوالۍ په ناڅاپي برید کې د څو ساعتونو لپاره د ولسوالۍ کنټرول له طالبانو واخیست او د هغوی ځواکونه یې بې‌وسلې کړل. له دې پېښې وروسته، د ازادۍ جبهې د زیباک ولسوالۍ کې د طالبانو پر پوستو بریدونه پیل کړل. سرچینې زیاتوي، طالبان د چریکي بریدونو د اندېښنې له امله د بدخشان په ډېرو سیمو کې د شپې ګزمې او پېرې هم زیاتې کړې دي.

د سرچینو په وینا، د هلمند لپاره د طالبانو والي امان‌الدین منصور او د دې ډلې د پوځ لوی درستیز فصیح‌الدین فطرت همدا اوس په بدخشان کې حضور لري. امان‌الدین منصور د چهارشنبې په ورځ د بدخشان لپاره د طالبانو د اطلاعاتو او کلتور د رییس ذبیح‌الله امیري د جنازې په مراسمو کې ګډون کړی و. ذبیح‌الله امیري چې د امان‌الدین منصور د خور زوی و، د سې‌شنبې په ورځ د بهارک–فیض‌آباد پر لویه لار د موټرسایکل سپرو ناپېژاندو وسله‌والو په برید کې ووژل شو. سرچینې ټینګار کوي، د دې برید د عاملانو نه پېژندل کېدو د بدخشان د طالبانو قومندانان او چارواکي سخت غوسه کړي او د دې ډلې امنیتي اندېښنې یې زیاتې کړې دي.

په ورته مهال سرچینو زیاته کړې چې د طالبانو ناراضي قومندان جمعه فاتح لا هم خپل ځواکونه له سنګرونو نه دي رایستلي. د سرچینو په وینا، د هغه ورور د طالبانو پر ضد درېځ پلوي کوي.

د سرچینو په خبره، د طالبانو د اندېښنې یو مهم لامل د جګړې په ډګر کې د ځواک نانډوله بدلېدل دي. د هغوی په وینا، د ازادۍ جبهې ځواکونه د بدخشان په غرنیو سیمو کې له درنو وسلو او تجهیزاتو سره ځای پر ځای شوي، چې د طالبانو د احتمالي عملیاتو پلي کول یې له ستونزو سره مخ کړي دي.

دا تحرکات داسې مهال کېږي چې په وروستیو اوونیو کې په بدخشان کې د طالبانو د وسله‌والو مخالفانو، په ځانګړي ډول د ازادۍ جبهې، بریدونه زیات شوي دي. دغې جبهې په وروستیو ورځو کې ادعا کړې چې د زیباک ولسوالۍ په غرنیو سیمو کې یې د طالبانو څو مهمې پوستې نیولې او د دې ډلې دوه بې‌پیلوټه الوتکې یې هم نسکورې کړې دي. په بدخشان او سرپل کې د طالبانو د څو چارواکو وژل کېدو او د مخالفو جبهو د تحرکاتو له زیاتېدو سره، د دې ډلې امنیتي اندېښنې لا پسې ډېرې شوې دي.