په هرات کې د طالبانو د امر بالمعروف یو چارواکی له یوې ښځې سره د جنسي اړیکو په تور نیول شوی

بښنې نړیوال سازمان د اروپايي ټولنې د کمېسیون او د ۱۵ غړو هېوادونو له استازو سره په بروکسل کې د طالبانو د چارواکو وروستۍ ناسته او لیدنه شرمونکې او د جدي اندېښنې وړ بللې ده.

بښنې نړیوال سازمان ټینګار کړی چې افغانستان د جبري ستنولو لپاره خوندي هېواد نه دی.

د سازمان په وینا، له ۲۰۲۱ کال راهیسې د طالبانو له لوري د ښځو، نجونو، قومي او مذهبي لږکیو او د ټولنې پر نورو وګړو لګول شوې بندیزونه او محدویتونه لا هم دوام لري او په داسې شرایطو کې د افغانانو جبري ستنول د اندېښنې وړ دي.

بښنې نړیوال سازمان خبرداری ورکړی چې افغانستان ته د جبري ستنولو بیا پیل به د راستنېدونکو ژوند له خطر سره مخ کړي او د نړیوالو قوانینو له مخې به د اروپايي هېوادونو قانوني مسولیتونه هم تر پوښتنې لاندې راولي.

دغه سازمان له اروپايي ټولنې او غړو هېوادونو غوښتي چې د افغانانو د جبري ستنولو او بېرته منلو په برخه کې له طالبانو سره ټولې همکارۍ ودروي او خپلې راتلونکې اړیکې د بشري حقونو د خوندیتوب پر بنسټ تنظیم کړي.

سید حسین مرتضوي د یوې خبرې ناستې پر مهال زیاته کړه چې په افغانستان کې «اسلامي حکومت» حاکم دی او ټول لوري باید د ستونزو د حل لپاره خبرو ته کېني.

نوموړي وویل، ایران په هېڅ کچه او د دغه هېواد هېڅ چارواکي د طالبانو مخالفو جریانونو ته د دې ډلې پر ضد د جګړې لارښوونه نه ده کړې.

مرتوي دا څرګندونې پر داسې مهال کړې چې باوري سرچینو افغانستان انټرنشنل ته ویلي، ایران د طالبانو پر ضد د مقاومت جبهې د بریدونو د مخنیوي لپاره په خپله خاوره کې د دغې جبهې پر غړو فشارونه زیات کړي دي.

د مقاومت جبهې دوو غړو چې د امنیتي دلایلو له امله یې نومونه نه دي افشا شوي، افغانستان انټرنشنل ته ویلي چې ایراني چارواکو دغه جبهه د طالبانو پر ضد له جګړې منع کړې ده.

د سرچینو په وینا، ایراني چارواکو د مقاومت جبهې غړو ته خبرداری ورکړی چې: «پر طالبانو ډز، پر موږ د ډز په معانا دی.»

مرتضوي د طالبانو د مخالفو جبهو بریدونو ته په اشاره په خپلو تازه څرګندونو کې زیاته کړې:««موږ دا هېڅکله مقاومت نه ګڼو. د غزې مقاومت، د لبنان مقاومت او د امریکایانو پر ضد زموږ مبارزه مقاومت دی.» هغه زیاته کړه، دا چې د جګړې له امله یوه افغانه ښځه کونډه او یا یو افغان ماشوم یتیم شي، «مقاومت» نه ګڼل کېږي.

دغه ایراني ډیپلومات پرته له دې چې د طالبانو د مخالفو مشرانو نومونه واخلي وویل: «ځینې دوستان راځي، بلل کېږي، خو خبرې ټولې د یووالي په اړه وي». مرتضوي ټینګار وکړ چې د ایران چارواکو په ټولو غونډو کې د طالبانو مخالفو سیاسي جریانونو ته سپارښتنه کړې چې د افغانستان ستونزې د خبرو له لارې حل کړي. هغه وویل، په افغانستان کې «اسلامي دولت» حاکم دی او ټول جریانونه باید له یو بل سره جوړجاړی وکړي او د هېواد ستونزې په ګډه حل کړي.

په داسې حال کې ده، چې د طالبانو یو شمېر مخالف مشران دا مهال په ایران کې ژوند کوي او یو شمېر نور افغان سیاستوال هم وخت ناوخت دغه هېواد ته سفرونه کوي.

د مقاومت جبهې مشر احمد مسعود او د وحدت ګوند مشر محمد محقق په دې وروستیو کې د ایران په بلنه تهران ته تللي وو او د علي خامنه‌يي د جنازې په مراسمو کې یې ګډون کړی و. د طالبانو د اقتصادي مرستیال او د بهرنیو چارو وزیر هم د ایران په بلنه په دغو مراسمو کې برخه اخیستې وه.

د طالبانو له واکمنېدو وروسته، ایران د طالبانو د بهرنیو چارو وزیر امیرخان متقي او د مقاومت جبهې د مشرانو ترمنځ د خبرو کوربه هم پاتې شوی دی. اسماعیل خان ویلي و، نوموړي او احمد مسعود په تهران کې څو ځله له امیرخان متقي سره لیدنې کړې دي.

د تېر یوه کال راهیسي د کندهار ښار په بیلابېلو مرکزي او ګڼ مېشتو سیمو کې د طالبانو له خوا د ښاري پراختیا په موخه د سړک جوړوني پروژې پیل شوي دي، خو دا چاري په ډېر ځنډ سره دوام لري. د سړک جوړولو په چارو کې دا ځنډ، د کندهار د مرکزي ناحیو او سیمو چاپېریال ډېر ککړ کړی او د تګ راتګ ځیني اصلي لاري یې تړلي دي.

د کندهار ښار اوسېدونکي جمعه ګل افغانستان انټرنیشنل ته وویل:« د ډنډ څلور لارې څخه تر باغ پل پوري لاره ډېره خرابه ده هري خواته دوړي او خاوري دي، د سړک جوړولو کار یې ډېر په ځنډ سره دی ماشینان ولاړ وي، خو کار نه کوي».

دغه راز د محمد اسلم په نوم په کندهار ښار کې یو ټکسي چلوونکی وايي، د ښار اصلي لاري لکه مدد خان څلور لاری تړلی دی. « په میرویس مېنه کې د لسو دقیقو لار په نیم ساعت هم نه شو پرې کولای، د سړک جوړولو کار دومره ورو دی، ته به وایې هیڅ کار نه کوي».

بلخوا د سړک جوړونکو قراردادي شرکتونو بیا وایي د پروژې په چارو کې د ځنډ اصلي لامل د طالبانو له خوا پر وخت د مالي تعهداتو نه پوره کول دي.

د دوی په وینا، شرکتونه یې د دې وړتیا لري چې پروژې په ټاکلي وخت پای ته ورسوي، خو کله چې اړوندي ادارې د دوی سره ترسره کړي مالي تعهدات پر خپل ټاکلي وخت پر ځای نه کړي نو دوی هم د بودجې د کمښت له امله نه شي کولای د سړک چاري په چټکۍ سره پای ته ورسوي.

په تورخم کې د طالبانو د افغاني سرې میاشتې ټولڼې مسول شاکرالله شاکر د یادې ډلې تر واک لاندې ملي ټلویزېون ته ویلي، په تېرو درېیو میاشتو کې ۵۹۸۳۳ کورنۍ له پاکستان نه راستنې شوې دي.

نوموړي زیاته کړې د راستنو شویو کورنیو د غړو شمېر څه باندې ۳۲۸ زره کسانو ته رسیږي.

شاکر همدارنګه ویلي، چې تازه راستنو شویو کورنیو ته یې د چمتو شویو خوړو ترڅنګ رووغتیايي خدمات او د اوسېدوو اسانتیاوي برابرې کړي دي.

دا په داسې حال کې ده، چې پاکستان د تېرو څه باندې دوو کلونو راهیسې د افغان کډوالو د اېستلو لړۍ چټکه کړې ده، او نږدې هره ورځ له بېلابېلو لارو لسګونه کورنۍ په جبري توګه افغانستان ته ستنوي.

د پاکستان د بهرنیو چارو وزارت ویاند د اوونیز خبرې کنفرانس پرمهال ویلي دي چې د بشري خواخوږۍ پر بنسټ په پاکستان کې د شاوخوا ۱۶ زره افغان کډوالو د استوګنې موده غځوي.

د هغه په وینا، د بشري ویزو د مودې د غځولو پرېکړه د ښځو، ماشومانو او سپین‌ږیرو په څېر د زیانمنو ډلو د ملاتړ لپاره شوې ده.

اندرابي زیاته کړه، پاکستاني چارواکي اوس‌مهال د بې‌اسناده بهرنیو وګړو د بېرته ستنولو د طرحې په چوکاټ کې د ۸۹ زره افغانانو دوسیې ارزوي. هغه همداراز وویل، هېڅ افغان وګړی چې معتبره ویزه یا د سفر قانوني اسناد ولري، له پاکستانه نه دی ایستل شوی.

پاکستان د طالبانو له بیا واکمنېدو وروسته د بې‌اسناده افغان کډوالو د بېرته ستنولو بهیر په بې‌ساري ډول چټک کړی دی. اسلام‌اباد دغه بهیر په څو پړاوونو کې عملي کړی او سلګونه زره افغان کډوال یې ایستلي دي. د افغان کډوالو جبري ستنول او پراخ اخراج د بشري حقونو د بنسټونو او نړۍوالو سازمانونو اندېښنې راپارولي دي. دغو سازمانونو په وار وار ویلي، د افغان پناه غوښتونکو ایستل هغوی د طالبانو د غچ اخیستنې له خطر سره مخامخ کوي.