داعـ. ـش په بدخشان کې د طالبانو د اطلاعاتو او کلتور رییس د وژنې مسوولیت ومانه

د مقاومت جبهې د پنجشنبې په ورځ په یوه خبرپاڼه کې ادعا کړې چې د دوی جنګیالیو تېره شپه (چهارشنبه، د اسد ۷مه) د بدخشان ولایت د ارګو–کشم دوه‌لارې په «باغ‌شاه» سیمه کې د طالبانو پر یوې پوستې تاکتیکي عملیات ترسره کړل.

د خبرپاڼې له مخې، دغه برید د شپې شاوخوا ۱۱ بجې ترسره شوی چې په ترڅ کې یې «یو طالب وژل شوی او بل ټپي شوی» دی.

مقاومت جبهې ویلي، د عملیاتو له بشپړېدو وروسته یې ځواکونه خپلو سنګرونو ته بېرته ستانه شوي او د عملیاتو پر مهال ملکي وګړو ته کوم زیان نه دی اوښتی.

جبهې زیاته کړې چې د هېواد په بېلابېلو سیمو کې به د طالبانو پر وړاندې خپل هدفمندو بریدونو دوام ورکړي.

تر اوسه طالبانو د مقاومت جبهې د دې ادعا په اړه څه نه دي ویلي، او د خپلواکو سرچینو له لوري هم د دې ادعا پخلی نه دی شوی.

د سرچینو په وینا، د طالبانو ځواکونو نوموړی د روانې اوونۍ په ترڅ کې هرات ښار ته نږدې په یوه باغ کې ونیو. له هغه سره څلور نور کسان او یوه ښځه هم نیول شوي دي.

سرچینې وایي، د دغو کسانو دوسیه د طالبانو محکمو ته سپارل شوې، خو تر اوسه نه ده څرګنده شوې چې تورنو کسانو لګېدلي تورونه منلي که نه.

مولوي بایزید یون تر دې وړاندې د امر بالمعروف ادارې د شکایتونو د اورېدو امر و او وروسته د شکایتونو د تحلیل او ارزونې د عمومي مسوول په توګه ګومارل شو.

د سرچینو په وینا، بایزید یون په هرات کې د طالبانو د امر بالمعروف له تر ټولو ځوانو امرانو څخه دی. د دوی په خبره، نوموړي د طالبانو له بیا واکمنېدو وروسته د خپل پلار د نفوذ له امله دې ادارې ته لاره پیدا کړه. هغه د کندهار اوسېدونکی دی او د طالبانو په ملاتړ او همدارنګه د فقهي موضوعاتو په اړه یې په پښتو، فارسي او اردو ژبو مقالې لیکلې دي.

سرچینو افغانستان انټرنشنل ته ویلي، طالبان هڅه کوي د نوموړي د نیول کېدو خبر رسنیز نه شي، ځکه د دوی په وینا، د داسې یوه لوړپوړي غړي نیول کېدل د دې ادارې لپاره، چې په وروستیو میاشتو کې یې لسګونه ښځې د حجاب د نه مراعتولو په تور نیولې دي پراخ غبرګونونه راپارولای شي.

دا لومړی ځل نه دی چې د طالبانو یو چارواکی د ورته تورونو له امله نیول کېږي. تر دې وړاندې هم د بدخشان په فیض اباد کې د طالبانو یو امنیتي چارواکی د واده له چوکاټ بهر د اړیکو په تور نیول شوی و. د سرچینو د معلوماتو له مخې، د طالبانو څه باندې ۲۰۰۰ غړي د بېلابېلو جرمونو په تور د همدې ډلې په توقیف کې دي.

بښنې نړیوال سازمان د اروپايي ټولنې د کمېسیون او د ۱۵ غړو هېوادونو له استازو سره په بروکسل کې د طالبانو د چارواکو وروستۍ ناسته او لیدنه شرمونکې او د جدي اندېښنې وړ بللې ده.

بښنې نړیوال سازمان ټینګار کړی چې افغانستان د جبري ستنولو لپاره خوندي هېواد نه دی.

د سازمان په وینا، له ۲۰۲۱ کال راهیسې د طالبانو له لوري د ښځو، نجونو، قومي او مذهبي لږکیو او د ټولنې پر نورو وګړو لګول شوې بندیزونه او محدویتونه لا هم دوام لري او په داسې شرایطو کې د افغانانو جبري ستنول د اندېښنې وړ دي.

بښنې نړیوال سازمان خبرداری ورکړی چې افغانستان ته د جبري ستنولو بیا پیل به د راستنېدونکو ژوند له خطر سره مخ کړي او د نړیوالو قوانینو له مخې به د اروپايي هېوادونو قانوني مسولیتونه هم تر پوښتنې لاندې راولي.

دغه سازمان له اروپايي ټولنې او غړو هېوادونو غوښتي چې د افغانانو د جبري ستنولو او بېرته منلو په برخه کې له طالبانو سره ټولې همکارۍ ودروي او خپلې راتلونکې اړیکې د بشري حقونو د خوندیتوب پر بنسټ تنظیم کړي.

سید حسین مرتضوي د یوې خبرې ناستې پر مهال زیاته کړه چې په افغانستان کې «اسلامي حکومت» حاکم دی او ټول لوري باید د ستونزو د حل لپاره خبرو ته کېني.

نوموړي وویل، ایران په هېڅ کچه او د دغه هېواد هېڅ چارواکي د طالبانو مخالفو جریانونو ته د دې ډلې پر ضد د جګړې لارښوونه نه ده کړې.

مرتوي دا څرګندونې پر داسې مهال کړې چې باوري سرچینو افغانستان انټرنشنل ته ویلي، ایران د طالبانو پر ضد د مقاومت جبهې د بریدونو د مخنیوي لپاره په خپله خاوره کې د دغې جبهې پر غړو فشارونه زیات کړي دي.

د مقاومت جبهې دوو غړو چې د امنیتي دلایلو له امله یې نومونه نه دي افشا شوي، افغانستان انټرنشنل ته ویلي چې ایراني چارواکو دغه جبهه د طالبانو پر ضد له جګړې منع کړې ده.

د سرچینو په وینا، ایراني چارواکو د مقاومت جبهې غړو ته خبرداری ورکړی چې: «پر طالبانو ډز، پر موږ د ډز په معانا دی.»

مرتضوي د طالبانو د مخالفو جبهو بریدونو ته په اشاره په خپلو تازه څرګندونو کې زیاته کړې:««موږ دا هېڅکله مقاومت نه ګڼو. د غزې مقاومت، د لبنان مقاومت او د امریکایانو پر ضد زموږ مبارزه مقاومت دی.» هغه زیاته کړه، دا چې د جګړې له امله یوه افغانه ښځه کونډه او یا یو افغان ماشوم یتیم شي، «مقاومت» نه ګڼل کېږي.

دغه ایراني ډیپلومات پرته له دې چې د طالبانو د مخالفو مشرانو نومونه واخلي وویل: «ځینې دوستان راځي، بلل کېږي، خو خبرې ټولې د یووالي په اړه وي». مرتضوي ټینګار وکړ چې د ایران چارواکو په ټولو غونډو کې د طالبانو مخالفو سیاسي جریانونو ته سپارښتنه کړې چې د افغانستان ستونزې د خبرو له لارې حل کړي. هغه وویل، په افغانستان کې «اسلامي دولت» حاکم دی او ټول جریانونه باید له یو بل سره جوړجاړی وکړي او د هېواد ستونزې په ګډه حل کړي.

په داسې حال کې ده، چې د طالبانو یو شمېر مخالف مشران دا مهال په ایران کې ژوند کوي او یو شمېر نور افغان سیاستوال هم وخت ناوخت دغه هېواد ته سفرونه کوي.

د مقاومت جبهې مشر احمد مسعود او د وحدت ګوند مشر محمد محقق په دې وروستیو کې د ایران په بلنه تهران ته تللي وو او د علي خامنه‌يي د جنازې په مراسمو کې یې ګډون کړی و. د طالبانو د اقتصادي مرستیال او د بهرنیو چارو وزیر هم د ایران په بلنه په دغو مراسمو کې برخه اخیستې وه.

د طالبانو له واکمنېدو وروسته، ایران د طالبانو د بهرنیو چارو وزیر امیرخان متقي او د مقاومت جبهې د مشرانو ترمنځ د خبرو کوربه هم پاتې شوی دی. اسماعیل خان ویلي و، نوموړي او احمد مسعود په تهران کې څو ځله له امیرخان متقي سره لیدنې کړې دي.

د تېر یوه کال راهیسي د کندهار ښار په بیلابېلو مرکزي او ګڼ مېشتو سیمو کې د طالبانو له خوا د ښاري پراختیا په موخه د سړک جوړوني پروژې پیل شوي دي، خو دا چاري په ډېر ځنډ سره دوام لري. د سړک جوړولو په چارو کې دا ځنډ، د کندهار د مرکزي ناحیو او سیمو چاپېریال ډېر ککړ کړی او د تګ راتګ ځیني اصلي لاري یې تړلي دي.

د کندهار ښار اوسېدونکي جمعه ګل افغانستان انټرنیشنل ته وویل:« د ډنډ څلور لارې څخه تر باغ پل پوري لاره ډېره خرابه ده هري خواته دوړي او خاوري دي، د سړک جوړولو کار یې ډېر په ځنډ سره دی ماشینان ولاړ وي، خو کار نه کوي».

دغه راز د محمد اسلم په نوم په کندهار ښار کې یو ټکسي چلوونکی وايي، د ښار اصلي لاري لکه مدد خان څلور لاری تړلی دی. « په میرویس مېنه کې د لسو دقیقو لار په نیم ساعت هم نه شو پرې کولای، د سړک جوړولو کار دومره ورو دی، ته به وایې هیڅ کار نه کوي».

بلخوا د سړک جوړونکو قراردادي شرکتونو بیا وایي د پروژې په چارو کې د ځنډ اصلي لامل د طالبانو له خوا پر وخت د مالي تعهداتو نه پوره کول دي.

د دوی په وینا، شرکتونه یې د دې وړتیا لري چې پروژې په ټاکلي وخت پای ته ورسوي، خو کله چې اړوندي ادارې د دوی سره ترسره کړي مالي تعهدات پر خپل ټاکلي وخت پر ځای نه کړي نو دوی هم د بودجې د کمښت له امله نه شي کولای د سړک چاري په چټکۍ سره پای ته ورسوي.