د محصلینو او د هغوی د کورنیو په وینا، افغانستان یې ځکه د طب د زده کړو لپاره غوره کړی و، چې خېبر پښتونخوا ته نږدې دی، د تګ راتګ لګښتونه کم دي، د پوهنتونونو فیسونه د چین او نورو هېوادونو په پرتله تر نیمايي هم ارزانه دي او د ژبې او کلتور ستونزه هم پکې نه شته.
دوی وایي، افغانستان ته د سفر لګښت شاوخوا ۱۰زره پاکستانۍ کلدارې کېږي، خو چین او نورو هېوادونو ته یوازې د الوتکې ټکټونه له یو لک څخه تر یو نیم لک کلدارو پورې لګښت لري.
د زده کوونکو او کورنيو یې راتلونکی پلان او غوښتنې
محمد نعمان وویل، هغه محصلین چې تر دوی مخکې یې په افغانستان کې د طب زده کړې بشپړې کړې دي، پاکستان ته تر ستنېدو وروسته دپي ايم ډي سيپه ازموینو کې له ګډون محروم شوي او اوس یې په دې تړاو د پاکستان سترې محکمې ته عریضه کړې ده.
هغه زیاته کړه، «اوسنيو محصلینو هم پرېکړه کړې چې لومړی به خبري غونډه وکړي او وروسته به په اسلاماباد کې اعتراضي لاریون ترسره کړي».
سرتاج خان وایي: «ډېری کورنۍ دا مالي توان نه لري چې خپل ماشومان د زده کړو په منځ کې نورو هېوادونو ته ولېږي، ځکه که یې اقتصادي وس درلود، له پیل څخه به یې هغوی چین یا نورو هېوادونو ته استولي وو».
د هغه په خبره، اوس به د خپلې قضیې د حل لپاره د پاکستان محکمو ته مراجعه وکړي.
کاشف احمد بیا وویل: « د پي ايم ډي سي وروستۍ پرېکړې له سخت ناڅرګند وضعیت سره مخ کړي يُو»، ځکه نه ډېری کورنۍ د نورو هېوادونو د زده کړو توان لري او نه هم معلومه ده چې که کوم محصل بل هېواد ته ولاړ شي، خپلې زده کړې به له هماغه ځایه دوام ورکړي او که به یې له سره پیلوي.
نوموړي د پاکستان له حکومت او پي اېم ډي سيوغوښتل چې خپله پخوانۍ تګلاره بېرته عملي کړي، د افغانستان د طبي پوهنتونونو اسناد ومني او دغه پوهنتونونه یو ځل بیا د منل شویو طبي ادارو په لېست کې شامل کړي.
د پاکستان د طبي شورا پرېکړه
د پاکستان طبي شورا ( پي ایم ډي سي) په افغانستان کې په طبي زدهکړو بوختو پاکستاني محصلینو ته خبرداری ورکړی چې د افغانستان له طبي پوهنتونونو فارغېدل به دوی ته په پاکستان کې د ډاکټرۍ د مسلک د ترسره کولو حق ورنه کړي.
شورا د جولای په ۳۱مه نېټه اعلان کړی، هغه پاکستاني محصلین چې د افغانستان له طبي پوهنتونونو څخه فارغېږي، نه شي کولای د پاکستان طبي شورا رسمي ثبت یا جواز ترلاسه کړي او له همدې امله به په پاکستان کې د ډاکټر په توګه د کار کولو اجازه هم ونه لري.
د پاکستان طبي شورا د معلوماتو له مخې، د افغانستان طبي پوهنتونونه د بهرنیو طبي فارغانو نړیوال کمېسیون د ارزول شویو او منل شویو طبي پوهنتونونو په نوملړ کې شامل نه دي. له همدې امله، د دغو پوهنتونونو فارغان د پاکستان د ثبت ملي ازموینې کې د ګډون شرایط نه پوره کوي.
شورا له ټولو پاکستاني محصلینو غوښتي چې د افغانستان یا هر بل بهرني طبي پوهنتون ته له شاملېدو مخکې دې ډاډ ترلاسه کړي چې اړوند پوهنتون د بهرنیو طبي فارغانو نړیوال کمېسیون له لوري منظور شوی وي، څو په راتلونکي کې د مسلکي ثبت او کار له ستونزو سره مخ نه شي.
د پاکستان طبي شورا ټینګار کړی چې د طبي زدهکړو لپاره د پوهنتون د اعتبار ارزول د محصلینو مهم مسؤلیت دی او له دې سپارښتنې څخه سرغړونه کولای شي د دوی پر مسلکي راتلونکي جدي اغېزې ولري.
د هیلۍ په نوم یوه نجلۍ ادعا لري چې د ننګرهار امنیې قومندانۍ پخوانی ویاند مولوي عبدالبصیر زابلی یې ګواښي چې د هغې عکسونه او ویډیوګانې په رسنیزې کړي.دغه طالب چارواکی دا مهال زابل کې د طالبانو د امنیه قوماندانۍ د پولیسو د حقوقو برخې مدیر دی او د دغه نجلۍ سره یې ویډیو اړیکې هم کولې.
هیله افغانستان انټرشنل – پښتو ته وایي چې د طالبانو دغه غړي ورسره خوږې خبرې پیل کړې او دا یې هم د «نادانۍ» له کبله په دام کې ولوېده. هغې وویل: «کله چې مونږ یو بل سره مسیجنر کې خبرې شروع کړې، دې وویل چې زه یو بل مستعار اکاونټ لرم او د جنۍ په نوم دی او راځه چې هلته سره چټ کوو». دغه نجلۍ زیاتوي چې نوموړي ورسره خبرې بیخي ډېرې کړې او شپه او ورځ به یې یو بل سره اړیکې کولې
د نوموړې په وینا، د هغې د اکاونټ پاسورډونه هم له عبدالصیر زابلي سره شریک کړل او دغه طالب بیا د ده له فېسبوک څخه په مسینجر کې د هغه کورني انځورونه هم ځانله ډاونلوډ کړل. د هیلې په خبره، له دغه طالب سره یې ویډیوي اړیکې هم پیدا شوې او اړه یې کړه چې باید په مسینجر ورسره ویډیوي خبرې هم وکړي.
دا نجلۍ زیاتوي: «څو څو ځله یې ما ته وویل چې ما سره له نږدې وګوره. زه یې تهدیدولم، راته یې وویل که ورسره ونه ګورم نو زما عکسونه او ویډیوګانې به فېسبوک کې نشر کړي. زه یې سخته تشویش کې کړی یم، حیرانه یم چې څه وکړم».
په یوې شریکې شوې ویډیو کې ښکاري چې عبدالبصیر زابلی کندهار ته د سفر پر مهال په یو لوی مساپر وړونکي موټر کې ناست دی او د دغه نجلۍ ویډیوي اړیکه ځوابوي.
هیلې افغانستان انټرنشل – پښتو ته زیاته کړه چې عبدالبصیر زابلي ورسره د طالبانو د وسلو، موټرو او کورنو تصویرونه شریکول. د هغې په خبره، دغه طالب یې د فېسبوک اکاونټ یو شمېر نورو طالبانو ته هم ورکړی و او هغوی هم ورته پېغامونه استول.
نوموړي خبرداری ورکړ چې که وضعیت همداسې دوام وکړي، دا بحران به د پخوانیو ټولو اټکلونو څخه هم واوړي او ګڼ شمېر ماشومان او میندې به د هغو لاملونو له امله ژوند له لاسه ورکړي چې مخنیوی یې ممکن دی.
هغه ټینګار وکړ چې لوږه په افغانستان کې د کډوالۍ، افراطیت او بېثباتۍ لامل کېږي او زیاته یې کړه: «بېثباته افغانستان د هېچا په ګټه نه دی».
د خوړو نړیوال پروګرام د معلوماتو له مخې، دا مهال نږدې ۱۴ میلیونه افغانان له شدیدې لوږې سره مخ دي، خو د بودجې د کمښت له امله دغه اداره یوازې له هرو نهو اړمنو کسانو څخه یو ته مرستې رسولای شي.
د طالبانو سرچینو افغانستان انټرنشنل ته وویل، چې د طالبانو د مشر مولوي هبت الله د فرمانونو او حکمونو دتعقیب او نظارت لوی ریاست ددې ډلې د کلیو او پراختیا وزیر عبداللطیف منصور له لوري د خپلوانو د ګومارنو په اړه څېړنې کوي.
نوموړي د خپل زوی په ګډون ۱۸ خپلوان په ادارو کې ګومارلي.
په کابل کې د طالبانو باخبره سرچینو نن سې شنبه، د زمري پر ۱۳مه وویل، چې دا پرېکړه ددې ډلې د کلیو او پراختیا وزیر عبدالطیف منصور له خوا په بېلابېلو ادارو کې د خپل زوی په ګډون د خپلوانو د ګومارلو د رپوټ له خپرېدو وروسته شوې ده.
د سرچینو د معلوماتو له مخې، د طالبانو د مشر مولوي هبت الله دفتر په کابل کې دفرمانونو او حکمونو د تعقیب او نظارت لوی ریاست ته دنده سپارلې چې په راپور کې ذکر شوي د عبداللطیف منصور د ټولو خپلوانو د دندو په اړه څیړنه وکړي او بېرته دوی ته په دې اړه معلومات وړاندې شي.
تېره ورځ د افغانستان انټرنشنل موندنو ښودلې وه، چې د طالبانو د کلیو پراختیا او بیارغونې وزیر عبداللطیف منصور د خپل زوی عارف الله منصور په ګډون، خپل ورورڼه او وریرونه په بېلابېلو ادارو کې ګومارلي دي.
منصور تر خپل واک لاندې وزارت کې خپل وراره او د زوی اوښی هم په بېلابېلو بستونو کې ګومارلي دي.
د موندونو پر بنسټ، د طالبانو د کلیو او پراختیا وزیر عبداللطیف منصور ورور مولوي عبدالباقي منصور د تداروکاتو ملي ادارې د رییس په توګه کار کوي او یو وراره یې له همدې ورور سره د سکرتر په توګه کار کوي.
د دغه طالب وزیر زوی عارف الله منصور د سرې میاشتې ټولنې د ځوانانو چارو رییس دی او بل وراره یې بخت الله منصور د طالبانو د استخباراتو په ۰۳۰ ریاست کې دنده لري.
د عبداللطیف منصور یو بل وراره مطیع الله منصور د کلیو او پراختیا وزارت کې او یو بل وراره یې روح الله منصور د دفاع وزارت په کشف ریاست کې دنده ترسره کوي.
د عبداللطیف منصور بل وراره وحیدالله منصور او زوم یې مفتي شهزاد د کابل په ښاري محکمه کې د محرر په توګه کار کوی.
د طالبانو د کلیو پراختیا او بیارغونې وزیر د خپل زوی اوښی نورالحق منصور هم د خپل سکرتر په توګه ټاکلی دی.
عبدالطیف منصور د خپلې لور خسر محمد عزیز تکل په کابل کې د برېښنا شرکت د بشري سرچینو مدیر ګومارلی دی.
شفیق منصور، مصطفی منصور، عزیز الرحمن منصور، شیر محمد منصور، عبدالرحمن منصور، رباني منصور او بهادر قاري بیا د دغه طالب وزیر نور هغه خپلوان دي چې د طالبانو تر واک لاندې ادارو کې دندې لري.
د طالبانو باخبره سرچینو افغانستان انټرنشنل ته وویل، چې د خپلو خپلوانو د ګومارنو په تړاو د هبت الله له فرمان وروسته، په کابل کې طالب چارواکو د یو بل تر واک لاندې ادارو کې خپل خپلوان سره ځای پر ځای کړي دي.
دوی همدراز زیاتوي، «هغه طالب چارواکي چې د مولوي هبت الله له لوري د فساد په تور له دندو ګوښه شوي، له کومې محاکمې پرته له یوه وزارت بل وزارت ته او یا هم له یوې څخه بلې ادارې ته معرفي شوي دي».
په دولتي ادارو کې د خپلوانو د ګومارلو په اړه دا یوازې د یوه وزیر بیلګه ده، په داسې حال کې چې ګڼو لوړپوړو طالب چارواکو تر خپل لاس لاندې ادارو کې د مسلکي کسانو پر ځای خپل خپلوان په دندو ګومارلي دي.
د مالدووا لومړي وزیر واسیلې توفان د طالبانو د پلاوي د سفر د منظورۍ موضوع «ناسمه او د نه منلو وړ» بللې او ویلي یې دي چې حکومت یې د طالبانو اداره په رسمیت نه پېژني.
هغه ویلي چې د سفر اجازه د ادارو ترمنځ د «ارزونې او همغږۍ د تېروتنې» له امله ورکړل شوې ده.
د مالدووا لومړي وزیر واسیلې توفان ویلي چې دغه هېواد ته د طالبانو د پلاوي د سفر موضوع «ناسمه او د منلو وړ نه» ده.
هغه ټینګار کړی چې د مالدووا حکومت د طالبانو حکومت په رسمیت نه پېژني او د دغه سفر منظوري د ادارو ترمنځ د ارزونې او همغږۍ د تېروتنې پایله وه.
د مالدووا د ای پي این اژانس د رپوټ له مخې، توفان ویلي چې له رسمي پلوه د سفر د اجازې پروسه مراعات شوې وه، خو اړینې سیاسي او ډیپلوماتیکې ارزونې پکې نه وې شوې.
د مالدووا لومړي وزیر څرګنده کړې چې د طالبانو د پلاوي د سفر غوښتنه د مالدووا یوه شرکت کړې وه. دغه شرکت ازبکستان ته محصولات صادروي او غوښتل یې خپل فعالیتونه د افغانستان بازار ته هم پراخ کړي.
هغه زیاته کړه چې دا ډول صادرات د اروپايي ټولنې د بندیزونو له مخې منع نه دي، ځکه دغه بندیزونه پر هغو اشخاصو او سازمانونو لګېږي چې په اړوندو لېستونو کې شامل وي، نه دا چې د افغانستان ټول کرنیز تجارت تر پوښښ لاندې راولي.
د توفان په وینا، د کرنې او خوړو صنعت وزارت د طالبانو د پلاوي د سفر په اړه د بهرنیو چارو وزارت، د کډوالۍ عمومي تفتیش او سرحدي پولیسو ته غوښتنه استولې وه. د نوموړي په وینا، د طالبانو د پلاوي غړي د بندیزونو په لېست کې نه وو، اړوندو ادارو مثبت نظر ورکړ او د بهرنیو چارو وزارت هغوی ته ویزې صادرې کړې.
نوموړي وویل چې د استخباراتو او امنیت خدمت له ادارې سره مشوره نه وه شوې، ځکه په هغه وخت کې د دې پروسې له مخې د داسې مشورې ورکول لازمي نه وو.
د مالدووا لومړي وزیر وویل چې د استخباراتو او امنیت خدمت سره د مشورو میکانیزم به بیا وکتل شي او د حساسو قضیو لپاره به روښانه اصول او د سیاسي او ډیپلوماتیکې کچې لازمي همغږي رامنځته شي.
هغه ټینګار کړی چې دولتي ادارې باید یوازې د قانوني پروسیجرونو مراعاتولو ته ونه ګوري، بلکې د پرېکړو سیاسي شرایط، شالید او احتمالي پایلې هم په پام کې ونیسي.
د دغه سفر موخه د بوټو ساتنې، د افتونو مدیریت، د فیرومون ټېکنالوژۍ، کرنیزو څیړنو، د بڼونو د مدیریت او د افغانستان او مالدووا ترمنځ د علمي، تخنیکي او څېړنیزو همکاریو پراختیا ښودل شوې ده.
په دغه سفر کې له عثماني سره د طالبانو د کرنې او مالدارۍ مرستیال سلاکار ګل حضرت حماد او د کرنیزو څېړنو انسټیټیوټ د اساسي او توافقي څېړنو مشر محمد رفیع باوري هم دي.