د خیبر پښتونخوا اسمبلۍ د پنجاب د اعلی وزیرې مریم نواز پر وړاندې د پاکستان د اساسي قانون د شپږمې مادې له مخې د قانوني اقدام غوښتنه کړې. دا پرېکړه د هغې د هغو څرګندونو په غبرګون کې شوې چې پکې یې د پنجاب امنیتي ګواښونه له ګاونډیو ایالتونو سره تړلي بللي دي.
دغه پرېکړهلیک د خیبر پښتونخوا د قانون وزیر آفتاب عالم افریدي د اسمبلۍ مشر بابر سلیم سواتي په مشرۍ د اسمبلۍ په غونډه کې وړاندې کړ.
په پرېکړهلیک کې ویل شوي چې د مریم نواز څرګندونې د ملي یووالي لپاره زیانمنې دي، د پاکستان د بېلابېلو ولایتونو د خلکو ترمنځ د نفرت د خپرېدو لامل کېدای شي او د فدراسیون بنسټونه کمزوري کولی شي.
مریم نواز مخکې ویلي و چې پنجاب د ګاونډیو هېوادونو په پرتله له خپلو ګاونډیو ایالتونو څخه له زیاتو امنیتي ګواښونو سره مخ دی او ترهګري د سرحدونو له لارې دغه ولایت ته ننوځي.
د خیبر پښتونخوا د کور جوړونې وزیر امجد علي د مریم نواز څرګندونې یوازې د تحریک انصاف پر وړاندې نه، بلکې د ټول ایالت پر ضد وبللې. هغه وویل چې د پنجاب د وزیرې څرګندونو د پاکستان د دولت هغه دریځ کمزوری کړی چې په تېرو دوو کلونو کې یې د هېواد د ترهګرۍ په اړه هند تورن کړی دی.
امجد علي د طالبانو د روزنې او مالي ملاتړ په اړه هم پوښتنې راپورته کړې او ویې ویل چې باید وپوښتل شي، چا طالبانو ته روزنه او مالي مرسته ورکړه، چا خیبر پښتونخوا د جګړې په ډګر بدل کړ او چا د هغه وخت له «مجاهدینو» ملاتړ کاوه.
نوموړي زیاته کړه چې کله امریکا له دغې جګړې سره خپله علاقه له لاسه ورکړه، همدغه کسان وروسته «ترهګر» وبلل شول.
د عوامي نیشنل ګوند غړي نثار باز هم د مریم نواز څرګندونې د خیبر پښتونخوا او بلوچستان د خلکو سپکاوی وباله.
هغه وویل، جګړه د امریکایانو د خوشحالولو لپاره پر خیبر پښتونخوا او بلوچستان تحمیل شوې، خو د ده په وینا پنجاب د دې جګړې اغېزې نه دي احساس کړې.
د لاهور د کېنګ اډوارډ طبي پوهنتون محصلانو له دغه پوهنتونه د افغان محصلانو د اېستلو پرېکړې پرضد اعتراض کړی. د پاکستان د جماعت اسلامي د محصلانو څانګې ویلي، ګڼ شمېر محصلان په پوهنتون کې راټول شوي وو او د «افغان محصلانو جبري اېستل» یې غندلي دي.
د محصلانو ادارې ویلي، چې له اغېزمنو افغان محصلانو ملاتړ کوي او د هغوی د زدهکړو د دوام له حق څخه د دفاع لپاره به خپلو هڅو ته دوام ورکړي. کېنګ اډوارډ طبي پوهنتون له هغه لومړنیو بنسټونو څخه دی، چې د پاکستان د طبي شورا حکم یې عملي کړ او له افغان محصلانو یې غوښتي چې له پوهنتونه د وتلو اړوند اداري چارې بشپړې کړي.
د راپورونو له مخې، په دغه پوهنتون کې شاوخوا ۲۰ تر ۲۲ افغان محصلان د یادې پرېکړې له امله اغېزمن شوي چې د ځینو فراغت ته یوازې څو میاشتې پاتې دي.
دغه اعتراضونه داسې مهال کېږي، چې د پاکستان طبي شورا وايي د افغان محصلانو د وضعیت ارزونه د هغوی د تابعیت له امله نهده؛ بلکې د نوملیکنې، اسنادو او د کډوالۍ له وضعیت سره تړاو لري.
د پاکستان حکومت دغه پرېکړې په کور دننه او بهر پراخ غبرګونونه راپارولي دي. تر دې وړاندې د پاکستان د بهرنیو چارو وزارت ویاند ویلي و، هغه افغان محصلان چې معتبره ویزې او قانوني اسناد لري کولای شي په دغه هېواد کې خپلو زدهکړو ته دوام ورکړي.
نوموړي په خپله خبري غونډه کې زیاته کړه، چې تراوسه افغانستان ته د ټولو افغان محصلانو د ستنولو په اړه پرېکړه نهده شوې.
د پاکستان طبي شورا د پنجشنبې په ورځ وویل، چې په دغه هېواد کې تر ۲۰۰ ډېر افغان محصلان د طب په څانګو کې زدهکړې کوي؛ خو اوسمهال یوازې ۲۲ کسان له دغه شورا سره ثبت دي.
د یادې شورا په وینا، له دغه ۲۲ محصلانو له ډلې ۱۴ یې خپلې زدهکړې بشپړې کړې او اته نور به راتلونکی کال فارغ شي. د نورو ۱۷۶ افغان محصلانو د وضعیت د ارزونې بهیر لاهم روان دی او وروستی شمېر به د دغه بهیر تر بشپړېدو وروسته څرګند شي.
د پاکستان طبي شورا ټینګار کړی، چې په پاکستان کې د طب د زدهکړو لپاره د تابعیت پر بنسټ کوم بندیز نهشته. د یادې شورا په وینا، بهرني محصلان په هغه پوهنتونونو کې زدهکړې کولی شي چې د یادې شورا لهخوا تایید شوي وي؛ خو باید قانوني اسناد ولري.
خو شورا زیاته کړې، هغه محصلان چې له یادې شورا سره ثبت نهدي او لازم جوازونه نهلري؛ د پاکستان د طبي زدهکړو په نظام کې د قانوني او ثبت شویو بهرنیو محصلانو په توګه نهشي پېژندل کېدای.
دغه شورا همداراز ویلي، چې یوازې د طب سند لرل دا معنا نهلري، چې یو کس په پاکستان کې د استوګنې، دندې یا طبابت حق لري. د شورا په وینا، هغه فارغالتحصیلان چې غواړي په دغه هېواد کې کار وکړي باید د مسلکي جواز ترلاسه کولو او ثبت اړوند شرایط هم بشپړ کړي.
د یادې ادارې په وینا، له اغېزمنو محصلانو سره به په «درناوي» چلند وشي او د اداري چارو د بشپړولو او افغانستان ته د بېرته ستنېدو په برخه کې به ورسره همکاري وشي.
په همدې حال کې یوشمېر افغان محصلانو د لاهور عالي محکمې ته مراجعه کړې او د پاکستان د طبي شورا حکمونه یې ننګولي او د لغوه کېدو غوښتنه یې کړې ده.
په کېنګ اډوارډ طبي پوهنتون کې دغه اعتراض داسې مهال شوی، چې پاکستان په وروستیو میاشتو کې پر افغان محصلانو فشارونه زیات کړي او د افغان کډوالو د بېرته ستنولو او اېستلو بهیر یې چټک کړی دی.
په پاکستان کې د القاعدې د پخواني مشر اسامه بن لادن پر وژل کېدو ۱۵ کاله واوښتل. د سیمې ځايي اوسېدونکي لا هم د بن لادن مړینه نه مني او دا یوه «ډرامه بولي». د بن لادن پخوانی کور اوس په تش ډګر بدل شوی دی.
هرکال د سپتمبر ۱۱مې کلیزې په رارسېدو په ټوله نړۍ کې د پاکستان او افغانستان نومونه د نړۍوالو بحثونو مهمه موضوع ګرځي.
په امریکا کې د سپتمبر ۱۱مې تر بریدونو یوازې څو اونۍ وروسته متحده ایالاتو پر افغانستان برید وکړ او د طالبانو حکومت یې نسکور کړ؛ په داسې حال کې چې تر دغه بریدونو نږدې لس کاله وروسته امریکا د القاعدې تر ټولو مطلوب مشر اسامه بن لادن د پاکستان په اېبټاباد ښار کې د دغه هېواد د پوځ یوې مهمې اکاډمۍ ته نږدې د یو لړ عملیاتو پرمهال وواژه.
اسامه بن لادن له کلونو راهیسې د اېبټاباد په بلال ټاون کې ژوند کاوه. دا د ډېرو له تصوره بهر خبره وه، چې څنګه د نړۍ تر ټولو مطلوب کس کولی شي د اوږدې مودې لپاره یوې لویې پوځي اډې ته نږدې له خپلې کورنۍ سره ژوند وکړي.
په اېبټاباد ښار کې مېشت خبریال زبیر ایوب چې له تېرو څو کلونو راهیسې د پاکستان له ځایي رسنیو سره کار کوي، ښايي لومړنی عیني شاهد او سیمهییز خبریال و، چې د دغه عملیاتو پرمهال بلال ټاون ته تر ټولو وړاندې رسېدلی و.
زبیر ایوب افغانستان انټرنشنل ته د یادې پېښې په اړه ویلي، د هغه کور په اېبټاباد ښار کې بلال ټاون ته نږدې دی؛ د شپې شاوخوا اته بجې وې هغه په کور کې و، چې ناڅاپه یې د چورلکې زورور غږ واورېد.
هغه وویل، کله چې له کوره ووت نو له لرې یې د اېبټاباد په اسمان کې درې چورلکې ولیدې؛ هغه د چینوک چورلکې وې، چې خورا لوړ او وېروونکی غږ یې لاره. هغه وايي: «زه لاهم له پېښې ناخبر وم. ما فکر کاوه، چې ښایي کوم لوړپوړی پوځي چارواکی هلته راغلی وي او دغه الوتکې هغې خواته روانې وي».
نوموړي زیاته کړه، لږ وروسته یو چا هغه ته د بلال ټاون څخه زنګ وواهه او خبر یې ورکړ چې دلته چورلکه پرېوتې ده. هغه وایي: «د دغه خبر په اورېدو سملاسي د بلال ټاون خوا ته روان شوم. په دې موده کې ما د اور وژنې یو موټر هم ولیده، چې د پېښې ځای ته روان و».
د هغه په وینا: «کله چې زه د اسامه کور ته ورسېدم، ومې لیدل چې د هغه د کور دروازه ماته شوې وه، د وېرې فضا خوره وه. ګڼ خلک راټول وو، یوه چورلکه راپرېوتې وه چې له هغې د اور لمبې او لوګي پورته کېدل؛ په داسې حال کې چې دوه نورې چورلکې لږې لرې ولاړې وې، د پېښې ځای ته نږدې د پاکستان د پوځي اکاډمۍ (PMA) د وخت قوماندان جنرال راحیل شریف (چې وروسته د پاکستان د پوځ مشر شو) ولاړ و او له بل افسر سره یې خبرې کولې، چې دا زموږ چورلکه نهده».
د خبریال په وینا، تر هغه وخته پورې هیڅوک نه پوهېدل او نه هم امنیتي چارواکو چا ته ویل چې یادې چورلکې د چا دي، د چا پر ضد عملیات شوي او څوک یې موخه و. هغه وویل، ټوله شپه په سیمه کې پاتې شو او خپلې رسنۍ ته یې د چورلکې د پرېوتو راپور ورکړ؛ خو ځایي چارواکو له څه ویلو ډډه کوله.
هغه وایي، د سهار شاوخوا شپږ بجې د امريکا د وخت ولسمشر بارک اوباما په يوه ويډيويي پیغام کې اعلان وکړ چې د امريکا ځانګړو ځواکونو اسلاماباد ته نږدې په اېبټاباد ښار کې د یو لړ عملياتو پرمهال د القاعدې مشر اسامه بن لادن وژلی دی.
د هغه په خبره، د امريکا د ولسمشر دغه اعلان له يوې حيرانتيا کم نه و، په څو شېبو کې دغه خبر د نړۍوالو او ځایي رسنيو سرټکی شو او د پاکستان نوم په دې ډول یادېده چې د نړۍ لومړی نمبر «ترهګر» هلته وژل شوی دی.
هغه وړاندې وایي، تر دغه عملياتو وروسته اېبټاباد ښار د څو مياشتو لپاره د ټولې نړۍ د پاملرنې مرکز پاتې شو؛ څو ورځې وروسته ګڼو نړۍوالو رسنیو له اېبټاباد ښاره راپورونه وړاندې کول.
تر عملیاتو ۱۵کاله وروسته؛ د اسامه بن لادن استوګنځی په تش ډګر بدل شوی
د اېبټاباد تر عملياتو ۱۵ کاله تېر شوي؛ خو نن هم دغه سيمه د بن لادن د ودانۍ په نوم پېژندل کېږي. د پاکستان حکومت تر دغه عملياتو څو ورځې وروسته دغه پیاوړې ودانۍ ونړوله.
نن ورځ هلته ودانۍ نهشته، خو اوس په دغه ځای کې تش ډګر ليدل کېږي چې ماښام مهال ماشومان پهکې کرېکټ کوي. خو د ودانۍ ځینې پاتې شوني او د هغې د پیاوړو ستنو نښې لاهم هلته پر ځمکه لیدل کېږي.
ځایی خلک وايي، چې دغه ځمکه اوس د عوایدو د ریاست ملکیت ګرځېدلې. د پاکستان حکومت لاتراوسه په دغه تش ډګر کې د ودانۍ جوړولو په اړه پرېکړه نهده کړې.
یادې ځمکې ته نږدې یو ځایي اوسېدونکي وویل، څه موده وړاندې د بلال ټاون اوسېدونکي د اېبټاباد کمېشنر ته ورغلي وو او له هغه یې غوښتنه کړې وه چې په دې غونډۍ کې د نجونو لپاره یو ښوونځی جوړ کړي؛ خو کمېشنر دغه وړاندیز ونه مانه.
وروسته د سیمې ځینو ځوانانو هلته د لوبو د ډګر جوړولو غوښتنه وکړه؛ خو دغه وړاندیز هم ونه منل شو او اوس ویل کېږي، چې د پاکستان حکومت هلته د دولتي کارکوونکو لپاره د کورونو جوړولو پلان لري؛ خو تراوسه یې عملي بڼه نهده لیدل شوې.
د یادې سیمې اوسېدونکي وايي، له هغه وخت راهیسې چې بن لادن ووژل شو د نړۍ له ګوټ، ګوټ څخه د رسنیو استازي وخت ناوخت یادې سیمې ته ورځي او له هغه ځایه ځانګړي راپورونه چمتو کوي.
په تېرو پنځلسو کلونو کې د اسامه کمپاونډ شاوخوا ګڼ نوي کورونه جوړ شوي او هلته د ځمکې بیې هم د پخوا پرتله د پام وړ لوړې شوې دي. ځایي اوسېدونکي وايي، چې په یاده سیمه کې له تېرو څو کلونو راهیسې ډېر پرمختګ شوی، سړکونه او کوڅې پخې شوې، په عصري بڼه کورونه جوړ شوي چې له امله یې اوس دا په یوې عصري سیمه بدله شوې ده.
د اسامه بن لادن ګاونډیان د هغه وژنه «ډرامه» بولي
د ۱۵ کلونو په تېرېدو د بلال ښار اوسېدونکي لاهم نه مني، چې ګواکې اسامه بن لادن دې په دغه سیمه کې وژل شوی وي. ډېری ځايي خلک یاده پېښه د امریکا او پاکستان ګډه «ډرامه» بولي.
د ځايي خبریال زبیر ایوب په وینا، هغه څو ځله د اسامه کمپ غونډۍ ته تللی دی؛ خو لاهم خلک د هغه مړینه نه مني. د هغه په وینا، ګڼ خلک په دې باور دي چې د پېښې پرمهال اسامه په خپل استوګنځي کې نه و.
د عملیاتو په اړه د پاکستان پر ناخبرۍ نیوکې
تر یادو عملیاتو څو ورځې وروسته په پاکستان کې د څه مودې لپاره په دې اړه بحث روان و، چې ایا د پاکستان استخباراتي ادارو د دغه عملیاتو په اړه معلومات لرل او که دوی ته په دې اړه هیڅ معلومات نه و ورکړل شوي؟
په اېبټاباد کې مېشت خبریال رشید جاوېد وویل، هغه فکر کاوه دا شونې نهده چې دومره لوی عملیات یوې پوځي اډې ته نږدې ترسره شي او د پاکستان امنیتي ادارې ترې ناخبره وي.
هغه وایي، داسې راپورونه هم شته چې په دربان سیمه کې امریکایي چورلکو ته تېل رسول شوي وو چې ظاهرا دا په ګوته کوي چې حکومت ښایي د پېښې په اړه لا دمخه خبر و.
له بلې خوا د پاکستان حکومت هغه وخت ټینګار کاوه، چې د دغه عملیاتو په اړه هیڅ معلومات نهلري؛ خو له پېښې وروسته د پاکستان پر حکومت سختې نیوکې وشوې او نیوکه کوونکو یاد عملیات د پاکستان حکومت یوه لویه امنیتي تېروتنه بللې وه.
تر پراخو نیوکو وروسته د پاکستان حکومت د دغه هېواد د سترې محکمې قاضي جاوېد اقبال په مشرۍ د اېبټاباد کمېسیون په نوم د یوه څېړنیز کمېسیون له جوړولو خبر ورکړ. دغه کمېسیون د پېښې په اړه قضايي څېړنه وکړه او ۳۳۶ مخیز راپور یې چمتو کړ؛ خو د کمېسیون راپور تراوسه نهدی رسنیز شوی.
د اسامه بن لادن تر وژنې وروسته بدلونونه
پوښتنه دا ده، چې په تېرو پنځلسو کلونو کې په پاکستان کې کوم بدلونونه راغلي دي، د اسامه بن لادن مړینې القاعدې او اړوندو پوځي سازمانونو ته یې څومره لوی زیان واړاوه؟
د دفاعي چارو شنونکی او د پېښور پوهنتون استاد حسین شهید سهروردي افغانستان انټرنشنل ته ویلي، چې د اسامه بن لادن مړینه د القاعدې شبکې او نورو اړوندو سازمانونو لپاره یوه لویه ضربه وه.
هغه وويل، چې د اسامه وژنې د القاعدې ملا ماته کړه او د داعش سازمان بنسټ يې کېښود. د حسين شهيد په وينا، په اېبټاباد کې د القاعدې د مشر راڅرګندېدل د پاکستان لپاره لوی «شرم» و؛ ځکه نوموړی هغه مهال هغه د نړۍ لومړی نمبر «ترهګر» و او ټوله نړۍ د هغه په لټه کې وه.
د هغه په وینا، تر دغه عملياتو وروسته پاکستان د ترهګرۍ پر وړاندې د مبارزې په برخه کې هم ځینې ګامونه پورته کړل، د ترهګرۍ پر وړاندې د مبارزې څانګه (CTD) جوړه شوه او په ټول هېواد کې د ترهګرو پر وړاندې عمليات ګړندي شول.
په پېښور کې مېشت خبریال محمود جان بابر وايي، د اسامه بن لادن تر وژنې وروسته د القاعدې شبکې ځواک خورا کمزوری شوی چې په پاکستان کې پر وسلهوالو سازمانونو یې هم اغېز کړی دی.
هغه وایي، چې په دغه هېواد کې ګڼ پوځي سازمانونو په بېلابېلو ډولونو له القاعدې سره تړاو لاره؛ خو اوس دغه سازمانونه خورا کمزوري شوي او د عامو خلکو په منځ کې یې ملاتړ پېکه شوی دی.
د پاکستان له پنجاب ایالت وروسته په سند ایالت کې هم د طب په زدهکړو بوختو افغان محصلانو ته ویل شوي چې د پاکستان د طبي شورا (پي اېم ډي سي) د لارښوونې له مخې باید افغانستان ته ستانه شي.
په کراچۍ کې د جناح سند طبي پوهنتون افغان محصلانو ته ویلي: «محصلان مکلف دي چې د سپټمبر تر ۹مې پورې د پوهنتون اړوندې څانګې ته مراجعه وکړي، اړین اسناد وسپاري او ټولې اداري چارې بشپړې کړي».
د دغه پوهنتون یوه محصل د نوم نه ښودلو په شرط افغانستان انټرنشنل ـ پښتو ته وویل، چې دی د طب پوهنځي د وروستي کال محصل دی او په دغه پوهنتون کې له ده سره ټول ۱۶ افغان محصلان دي چې شپږ یې نجونې دي.
هغه زیاته کړه،چې ټول دغه محصلان د «اقبال بورس» له لارې پاکستان ته د زدهکړو لپاره راغلي، ویزې او ټول قانوني اسناد لري، خو بیا هم ورته د بېرته ستنېدو ویل شوي دي.
نوموړي وویل، چې د پاکستان د طبي شورا او پوهنتون له اعلامیې وروسته یې په کراچۍ کې د طالبانو له کونسلګرۍ سره هم لیدلي دي. د هغه په وینا، د طالبانو کونسلګرۍ ورته ویلي چې په دې اړه به له طبي شورا او پوهنتون سره خبرې وکړي، خو تر اوسه یې کوم ځواب نه دی ترلاسه کړی.
په کراچۍ کې د ډاو طبي پوهنتون یوه افغان محصل هم افغانستان انټرنشنل ـ پښتو ته وویل چې دی د طب د وروستي کال محصل دی او دغه پوهنتون هم د افغان محصلانو په تړاو د جناح سند طبي پوهنتون په څېر مکتوب صادر کړی دی.
په دغه پوهنتون کې ۲۲ افغان محصلان دي چې اته یې نجونې دي.
پر سند او ډاو پوهنتونونو سربېره د ایالت په نورو پوهنتونونو او پوهنځیو کې هم شاوخوا ۲۰۰ افغان محصلان د طب په زدهکړو بوخت دي چې نږدې ۷۰ یې نجونې دي.
د افغان محصلانو په وینا، ټول محصلان ویزې لري او د بورسونو له لارې پاکستان ته راغلي دي.
یو تن مخصل وویل: «زياته اندېښنه مو دا ده چې زدهکړې مو په سمه توګه روانې وي، خو ناڅاپه راته له پوهنتون نه د وتلو وویل شي. نه پوهېږو چې څه وکړو او راتلونکی به مو څه وي؟».
د هغه په وینا، محصلان په دې سلا کوي چې د پاکستان د طبي شورا د پرېکړې پر ضد سترې محکمې ته ولاړ شي، ځکه دوی بله لاره نه لري.
دوه ورځې وړاندې د پاکستان حکومت په پنجاب ایالت کې د طبي موسساتو افغان محصلانو ته په یوه خبرتیا کې ویلي وو چې د نوې پالیسۍ له مخې باید پوهنتون یا پوهنځی پرېږدي او بېرته افغانستان ته ستانه شي.
د پاکستان دې پرېکړې سختې نیوکې راوپارولې او ګڼو افغان او پاکستاني سیاستوالو پر دې پرېکړې نیوکه کړې ده.
د پاکستان د بهرنیو چارو وزارت ویاند سجاد حیدر خان نن پنجشنبه (د وږي ۱۹مه)، په خپله اونیزه خبري غونډه کې وویل، چې حکومت د ټولو افغان محصلانو د اېستلو پرېکړه نه ده کړې.
د هغه په وینا، هغه افغان محصلان چې د پاکستان ویزې لري، خپلو زده کړو ته دوام ورکولی شي، خو افغان محصلان وايي، دوی د ویزو او قانوني اسنادو له درلودو سره سره، اخراجیږي.
د پاکستان په کراچۍ ښار کې مېشت د خیبر پښتونخوا او بلوچستان پښتانه وايي، په دغه ښار کې د افغان کډوالو د نیولو پر مهال د یادو ایالتونو پښتانه هم نیول کېږي. په دوی کې د بي بي ګل په نوم د پاخه عمر يوه مېرمن هم نیول شوې او د کډوالو لپاره په جوړ شوي کمپ کې ده.
په کراچۍ کې د افغان کډوالو د نیولو پر مهال د بي بي ګل په نوم د پاخه عمر يوه مېرمن هم نیول شوې او دا مهال د نیول شویو کډوالو لپاره په جوړ شوي هغه کمپ کې ده چې له دغه ځایه بیا کډوال افغانستان ته لېږدول کېږي.
د نیول شوې مېرمنې زوی عبدالغفور افغانستان انټرنشنل پښتو ته وویل، چې د کوېټې د ګوالمنډۍ اوسېدونکي دي او له ډېرې مودې راهیسې په کراچۍ کې مېشت دي.
د خپلې مور د نیولو په اړه یې وویل: «مور مې فقیر کالونۍ ته یوې کوژدې ته ورغلې وه، هلته د شپې رېنجرو (نیمهپوځي ځواک) چاپه وهلې وه، زما مور یې هم له نورو خلکو سره نیولې ده».
هغه زیاته کړه، چې مور یې د سپټمبر په لومړۍ نېټه نیول شوې، لومړی د پولیسو حوزې او بیا د کډوالو لپاره جوړ شوي کمپ ته لېږدول شوې او اوس هم هلته ده.
هغه وویل، چې دوی ټول د پاکستان پېژندپاڼې لري، خو بیا هم نیول کېږي.
هغه زیاته کړه، «زه زارۍ ورته کوم چې مور مې پرېږدي، خو ځکه مې نه مني چې زه پښتون یم، د دې هېواد اوسېدونکی یم. زه، زما پلار، مور او زما نیکه د دې هېواد دي».
عبدالغفور وویل، چې ټول اسناد لري، خو له دې سره سره نیول کېږي او اوس نه پوهېږي چې چېرته ولاړ شي.
هغه زیاته کړه، چې اوس یې د خپلې مور لپاره محکمې ته عریضه کړې او وکیل یې نیولی، څو د عدالت له لارې یې مور له کمپ څخه خوشې شي.
د نیول شویو پاکستانیانو خپلوان وايي، دوی د خپلو کورنیو د غړو د خوشې کولو لپاره له یوه اوده بهیر څخه تېرېږي، په دفترونو کې ګرځي، وکیلان نیسي او تر محکمو پورې رسېږي.
د بي بي ګل وکیل محمد ظاهر افغانستان انټرنشنل پښتو ته وویل، چې یاده مېرمن د شک پر بنسټ له افغان کډوالو سره یو ځای نیول شوې او ده یې ټول پاکستاني اسناد محکمې ته وړاندې کړي دي.
نوموړي وویل،چې د ده د معلوماتو له مخې، دا مهال شاوخوا ۷۰ داسې پاکستانیان چې اسناد لري، په کمپ کې دي او ډېر یې له دوو تر دریو اونیو پورې کېږي چې همدلته دي.
هغه زیاته کړه، په کراچۍ کې ډېری د بلوچستان پښتانه نیول کېږي ځکه دده په وینا، د دوی جامې او لهجه د کندهار خلکو ته ورته دي.
افغانستان انټرنشنل پښتو ته د افغان کډوالو لپاره د جوړ شوي کمپ او اړوندو ادارو یو تن مسوول د نوم نه ښودلو په شرط وویل، چې ډېرو کسانو جعلي پېژندپاڼې جوړې کړې دي او هر څوک چې د شک پر بنسټ ونیول شي، د پاکستان د ملي احصایې او ثبت ادارې (نادرا) او اړوندو سیمهییزو چارواکو له لارې یې اسناد تاییدېږي او بیا خوشې کېدای شي.
د پاکستان طبي شورا له هغه افغان محصلانو چې په دغه هېواد کې د طب په برخه کې پر زدهکړو بوخت دي غوښتي، چې دغه هېواد پرېږدي او بېرته افغانستان ته ستانه شي. د یادې پرېکړې له امله پاکستان کې ګڼ افغان محصلان د خپلو زدهکړو د بشپړولو او راتلونکي په اړه له ناروښانه برخلیک سره مخ شوي دي.
په پاکستان کې د طب افغان محصل دلاور خان افغانستان انټرنشنل پښتو ته ویلي، د دوی د زدهکړو بشپړېدو ته یوازې درې میاشتې پاتې دي او ټاکل شوې چې د ډسمبر تر میاشتې خپلې زدهکړې پای ته ورسوي.
هغه وویل، که د پاکستان طبي شورا پرېکړه عملي شي د افغان محصلانو برخلیک به له ناروښانه وضعیت سره مخ شي. دلاور خان وايي، د زدهکړو په وروستیو میاشتو کې د پاکستان پرېکړې دوی له سخت رواني فشار او ژور خپګان سره مخ کړي دي.
هغه زیاته کړه، چې له دې پرېکړې یوازې د بورسیو له لارې راغلي افغان محصلان نهدي اغېزمن شوي؛ بلکې هغه کسان هم ورسره مخ دي چې په شخصي لګښتونو په پاکستان کې د طب زدهکړې کوي.
دلاور خان وايي، افغان محصلان اوس نه د طالبانو له سفارت او نه هم له پاکستاني چارواکو څخه د ستونزې د حل په اړه هیله لري.
په همدې حال کې په پاکستان کې د افغان محصلانو د ټولنې مشر محمد صدیق شریعتي افغانستان انټرنشنل پښتو ته وویل، پاکستاني چارواکو ورته ویلي هغه افغان محصلان چې د علامه اقبال بورسونو له لارې او یا هم په شخصي لګښت د پاکستان په پوهنتونونو کې د طب زدهکړې کوي؛ باید په درېیو ورځو کې له پاکستان نه ووځي.
شریعتي دغه پرېکړه د افغان محصلانو پر وړاندې ښکاره تبعیض وباله او ویې ویل، چې د پاکستان اوسني وضعیت دغه هېواد د افغان محصلانو لپاره پر «دوزخ» بدل کړی دی.
د هغه په وینا، که دغه پرېکړه عملي شي په پاکستان کې به شاوخوا زر افغان محصلان چې نارینه او ښځینه دواړه پهکې شامل دي له جدي ستونزو سره مخ شي او د زدهکړو بهیر به یې ټکنی شي.
شریعتي وویل، ډېرو افغان محصلانو او د هغوی کورنیو د طب زدهکړې لپاره مېلیونونه کلدارې لګولې دي. هغه زیاته کړه، چې یوشمېر کورنیو د خپلو اولادونو د زدهکړو د لګښت برابرولو لپاره خپلې ځمکې هم په ګرو ورکړې دي؛ څو هغوی وکولای شي زدهکړې بشپړې او په راتلونکي کې ډاکټران شي.
شریعتي ټینګار وکړ، چې د طب زدهکړه د نورو زدهکړو په څېر ساده او ارزانه نهده او افغان کورنیو د خپلو اولادونو د راتلونکي لپاره درانه مالي لګښتونه پرې کړي دي.
د افغان محصلانو د ټولنې مشر له پاکستاني چارواکو غوښتي، چې د افغان طبي محصلانو وضعیت ته جدي پام وکړي او لږ تر لږه هغه محصلانو ته چې د زدهکړو پای ته رسېدو ته نږدې دي، د خپلو زدهکړو د بشپړولو اجازه ورکړي.
د افغان محصلانو د اېستلو پرېکړې ته پراخ غبرګونونه
د پاکستان یادې پرېکړې سخت غبرګونونه راپارولي دي دي. د طالبانو د حکومت ویاند ذبیحالله مجاهد وايي، له پاکستان نه د افغان طبي محصلانو د اېستلو پرېکړه «غیرانساني او د خواشینۍ» وړ ده. مجاهد له اسلاماباد غوښتنه کړې، چې پر یادې پرېکړې له سره غور وکړي.
همداراز په پاکستان کې د افغان طبي محصلانو د اېستلو له خبرداري وروسته د طالبانو د لوړو زدهکړو وزارت په یوه خبرپاڼه کې، په بهر کې له ستونزو سره مخ افغان محصلانو او استادانو ته د اسانتیاوو برابرولو ډاډ ورکړی دی.
په خبرپاڼه کې راغلي: «د لوړو زدهکړو وزارت ټولو هغه افغان محصلانو او استادانو ته چې په بهرنیو هېوادونو کې په زدهکړو بوخت دي او له ستونزو سره مخ دي ډاډ ورکوي، چې دغه وزارت په داخل د هېواد کې د هغوی د ستونزو د حل لپاره لازمې اسانتیاوې برابروي».
په دې اړه د افغانستان لپاره د پاکستان پخواني ځانګړي استازي اصف دراني ویلي، چې د پاکستان له پوهنتونونو څخه د افغان طبي محصلانو اېستل «ځورونکې» پرېکړه ده او له اسلاماباده یې غوښتي چې دغه پرېکړه بېرته واخلي.
د بښنې نړۍوال سازمان د پاکستان د طبي شورا وروستۍ پرېکړه چې له مخې یې په پاکستاني پوهنتونونو کې افغان محصلان بېرته افغانستان ته استول کېږي، تبعیضي چلند بللی دی.
د بښنې نړۍوال سازمان د خبرپاڼې له مخې، د یادې پرېکړې اغېزې به پر ښځینه محصلانو سختې وي؛ ځکه ډېری افغانې نجونې لا له وړاندې په افغانستان کې د طالبانو د بندیزونو له امله له لوړو زدهکړو بېبرخې شوې دي.
بل لور ته د پاکستان د ملي ډیموکراتیک غورځنګ مشر محسن داوړ وايي، چې د افغان محصلانو د اېستلو پرېکړه «شرموونکې او غیرانساني» ده. داوړ زیاته کړې، چې افغان محصلان، په ځانګړي ډول ښځینه محصلانې په افغانستان کې د طالبانو تر واک لاندې د زدهکړو فرصت نهلري.