طالبان: په روانه اونۍ کې ۴۰۶ افغان کډوال د پاکستان له بندخونو ازاد شوي

د اطلاعاتو او کلتور ریاست د اطلاعاتو امریت د تلې په ۱۶مه په یوه مکتوب کې چې د یوټیوب چینلونو او پروډکشنونو مسوولینو ته استول شوی، ویلي چې د طالبانو د اطلاعاتو او کلتور وزارت د لارښوونې له مخې باید د فعالیت لپاره رسمي جواز ترلاسه کړي.

په مکتوب کې راغلي چې د جواز لومړني پړاوونه به د کونړ د اطلاعاتو او کلتور ریاست کې ترسره کېږي او وروستي پړاوونه به په کابل کې د جواز تر ترلاسه کولو پورې بشپړېږي.

ریاست له یوټیوبرانو او پروډکشنونو غوښتي چې «د قانوني فعالیت په موخه جوازونه ترلاسه کړي» څو، د دوی په وینا، په کاري چاپېریال کې لا بریالي شي.

د طالبانو دغه وزارت له دې وړاندې هم په ځينو ولایتونو کې د یوټیوب چینلونو د جواز اخیستو غوښتنه کړې وه. دغه وزارت د ۲۰۲۴ کال په فبرورۍ کې په تخار کې د یوټیوب چینلونو له مسوولینو غوښتي وو چې د فعالیت جوازونه واخلي او ویلي یې و چې د وزارت له جواز پرته د یوټیوب چینلونو فعالیت ممکن نه دی.

دغه تګلاره وروسته پراخه شوه. د طالبانو د اطلاعاتو او کلتور وزارت د ۲۰۲۵ کال په جولای کې وویل چې د غزني په مالستان او جاغوري ولسوالیو کې د یوټیوب چینلونو د «قانونمند کولو» طرحه عملي کېږي او چینلونه به د جواز له ترلاسه کولو وروسته د طالبانو د رسنیزې تګلارې مطابق فعالیت کولی شي.

د وزارت په رسمي معلوماتو کې هم ویل شوي چې په ۱۴۰۴ لمریز کال کې ۹۰ یوټیوب چینلونو ته نوي جوازونه ورکړل شوي دي.

خو د ملګرو ملتونو د افغانستان د رسنیو د ازادۍ په اړه په یوه راپور کې ویل شوي چې طالبانو په ۲۰۲۲ کال کې د یوټیوب محتوا جوړونکو لپاره د جواز سیستم رامنځته کړی و. د راپور له مخې، د درې کلن جواز لپاره ۴۰۰۰ افغانۍ فیس او ۱۰ زره افغانۍ د ضمانت په توګه غوښتل کېدل.

یوټیوب د بې‌کارۍ د یوې برخې د کمولو لاره وه

د کونړ یو اوسېدونکی چې یوټیوب چینل لري، د امنیتي اندېښنو له امله د نوم نه ښودلو په شرط افغانستان انټرنشنل ـ پښتو ته وویل، چې د جواز غوښتنه د خلکو پر اقتصادي فعالیتونو د اضافي فشار په معنا ده.

نوموړي وویل: «طالبان په پیسو راغلي، دوی غواړي چې له هر څه پیسې ترلاسه کړي. په افغانستان کې پخوا پارکونو ټکس نه درلود او خلک به د ارام او تفریح لپاره ورتلل، خو د دوی له راتګ سره پارکونو ته تګ بې‌پیسو امکان نه لري. همداسې هر هغه څه چې د عاید امکان یې وي، دوی ترې خپلې پیسې ترلاسه کول غواړي.»

هغه زیاته کړه چې یوټیوب د افغانستان د ځوانانو لپاره د کار او عاید یوه نوې زمینه وه.

نوموړی وایي: «یوټیوب یوه لاره وه چې ممکن په وطن کې د روانې بې‌کارۍ یوه برخه ډکه کړي. ځوانانو تازه همدې لارې ته کار ویلی و، اوس د جواز لپاره مجبوره دي چې له دې کار هم تېر شي.»

د نوموړي په وینا، د یوټیوب له لارې عاید ترلاسه کول هم اسانه او فوري کار نه دی او یو چینل د عاید تر کچې رسېدو لپاره کلونو هڅې او دوام ته اړتیا لري.

هغه پوښتنه کوي: «یوټیوب داسې څه نه دي چې د کانال په جوړولو سره به ته عاید ترلاسه کړې؛ کلونه خواري او ستړیا غواړي چې کرار کرار عاید ته ورسېږي، نو جواز څه شي لپاره؟»

د جواز شرط؛ د تنظیم لپاره که د محدودیت لپاره؟

د طالبانو د اطلاعاتو او فرهنګ وزارت د یوټیوب د جواز لپاره خپله تګلاره د رسنیزو فعالیتونو د قانونمند کولو او د اسلامي ارزښتونو، ملي کلتور او مسلکي معیارونو د رعایت له اړتیا سره تړي. د بېلګې په توګه، د غزني د اطلاعاتو او فرهنګ ریاست ویلي چې د یوټیوب د جواز طرحه د هغو خپرونو د مخنیوي لپاره ده چې د دوی په تعبیر د اسلامي ارزښتونو، ملي کلتور او مسلکي معیارونو خلاف وي.

خو د یوټیوبرانو لپاره د دې پوښتنې ځواب لا هم مهم دی چې ولې د داسې یوه نړیوال انلاین پلېټفارم د عادي محتوا جوړونکو لپاره د دولتي جواز اړتیا رامنځته شوې، په ځانګړي ډول هغه کسان چې شخصي چینلونه لري او له خپلو ویډیوګانو د عاید ترلاسه کولو هڅه کوي.

د طالبانو د اطلاعاتو او فرهنګ وزارت په ۲۰۲۴ کال کې په تخار کې ویلي وو چې یوټیوبران باید د وزارت له جواز پرته فعالیت ونه کړي، او په کندز کې هم چارواکو ویلي وو چې بې‌جوازه یوټیوبران د فعالیت «اجازه او حق» نه لري.

په داسې حال کې چې یوټیوب د نړۍ په ډېرو هېوادونو کې د افرادو لپاره د محتوا جوړولو او خپرولو پرانیستی پلېټفارم دی، د افغانستان په اوسني وضعیت کې د دې فعالیت د دولتي جواز له شرط سره تړل د ځوانانو لپاره د کار، ځان‌بساینې او احتمالي عاید پر فرصتونو د اغېزو پوښتنې راپورته کوي.

د پاکستان د مرکزي او چمن د سوداګرۍ خونې پخواني مشر او سوداګر انجنیر دارو خان اڅکزي افغانستان انټرنشنل-پښتو ته وویل، چې په پاکستان کې پنجاب او سند ایالتونه هم کرنه او هم صنعت لري، خو په خېبر پښتونخوا او بلوچستان کې کرنه په ډېره کمه کچه ده او صنعت نږدې هېڅ نشته. دده په وینا، په دغو سیمو کې يوازينۍ سوداګري چې پاتې کېږي هغه له افغانستان سره تړلې ده.

هغه وویل: «له خدماتو راواخلئ، د رانیولو او خرڅلاو تر برخې پورې، او بیا تر هغه کس پورې چې مالونه منډیانو ته رسوي، د ټولو کار په ټپه درېدلی دی».

هغه زیاته کړه، چې د کرښې دواړو غاړو ته نږدې پرتو ټولو ولسونو اقتصادي ژوند هم پر کرښه له سوداګرۍ سره تړلی و، خو له نږدې یو کال راهیسې یې سوداګري او روزګارونه په ټپه ولاړ دي.

د دارو خان اڅکزي په وینا، د هېوادونو په کچه ښايي دغه تاوان وزغمل شي، خو د ولسونو په کچه دا ډېر لوی زیان دی.

د نوموړي په وینا: «د خېبر پښتونخوا او بلوچستان ډېر خلک بې‌کاره شوي، د هغوی پیسې په افغانستان کې بندې پاتې دي او په افغانستان کې هم عام خلک بې‌کاره او بې‌روزګاره شوي او د نورو سوداګریزو لارو په لټه کې دي او د دې زیان کچه دومره زیاته ده چې په اسانۍ بېرته پوره کېدای نه شي».

هغه وویل، چمن په ځانګړي ډول د لارو د بندښت له امله ډېر اغېزمن شوی دی، ځکه د ده په وینا، «چمن یوازې له افغانستان سره نه، بلکې د منځنۍ اسیا د سوداګرۍ دروازه هم ده».

د سوداګرۍ د بېرته پر ځای کولو په اړوند هغه وویل،چې سوداګر کولی شي سوداګري په لږ وخت کې بېرته پر ځای کړي او که د سوداګرۍ په برخه کې د دواړو لوریو کومې ستونزې وي، پر هغو هم خبرې کېدای شي، خو دده په وینا، له بده مرغه، «دواړه هېوادونه د سوداګرو خبرې اورېدو ته تيار نه دي».

هغه وايي، «دواړه هېوادونه نه غواړي سیاست له سوداګرۍ جلا کړي».

د دواړو هېوادونو ترمنځ د سوداګرۍ او له دې لارې د ګټې ترلاسه کولو په اړه دارو خان اڅکزي وويل، چې پاکستان ته له افغانستان سره د تجارت له لارې نږدې یو نیم میلیارد ډالره عواید راتلل چې اوس نه راځي، او افغانستان ته هم په همدې ډول پنځه یا شپږ سوه میلیونه ډالره عواید ورتلل چې هغه هم نه ترلاسه کېږي.

هغه زیاته کړه، «په مطلقه کچه د پاکستان تاوان ډېر او د افغانستان کم دی، خو د سوداګرۍ د حجم په تناسب د افغانستان زیان ډېر زیات دی».

راپور د ډاکټرې نګار ننګرهارۍ کیسه را اخلي، چې د ۲۰۰۱کال د اکتوبر په اوومې د شپه له‌خوا د کابل په یوه روغتون کې پر دندې بوخته وه، کله چې د امریکا په مشرۍ اېتلاف پر افغانستان بریدونه پیل کړل.
هغې ویلي، بله ورځ کله چې له روغتونه کور ته روانه وه، په کابل کې یې ولیدل چې یوشمېر خلک د طالبانو له غړو غچ اخلي او ځینې یې وژني. د نوموړې په وینا، د طالبانو د لومړۍ واکمنۍ پرمهال د ښځو پر ژوند سخت محدودیتونه لګېدلي وو او په عام محضر کې د سنګسار او د غړو د پرې کولو پېښې هم ډېرې وې.
نګار ننګرهارۍ ویلي، د طالبانو له پرځېدو وروسته ښځو ته ځینې ازادۍ برابرې شوې؛ خو په باور یې هغه بدلونونه د افغانستان له ټولنیز واقعیت سره بشپړ سمون نه درلود.
هغې ویلي: «ازادي راکړل شوه، خو داسې ازادي نه وه چې افغانان ترې په بشپړ ډول ګټه واخلي».
د راپور له مخې، د امریکا په مشرۍ جګړه د القاعده ډلې د له‌منځه وړلو او د اسامه بن لادن د شبکې ماتولو په موخه پیل شوه؛ خو شل کاله یې دوام وکړ.
اسوشیټېډ پرېس لیکي، په دغه موده کې لسګونه زره افغانان، زرګونه بهرني پوځیان، قراردادیان، مرستندویان او خبریالان ووژل شول. د بشري مرستو د یوې موسسې مشر او شنونکي معین ګل څمکني ویلي، د امریکا له‌خوا اعلان شوي اهداف، لکه ښه حکومتولي، د نشه‌یي توکو مخنیوی او د ترهګرۍ له‌منځه وړل عملي نه شول. هغه ویلي: «پایله د اعلان شویو موخو برعکس وه».
راپور کاږي، د شل کلن نړۍوال حضور پرمهال په افغانستان کې ښځو د زده‌کړو، کار او رسنیزو فعالیتونو فرصتونه ترلاسه کړل؛ خو اداري فساد او ځینې سخت پوځي اقدامات د خلکو د ناراضۍ لامل شول.
څمکني یادونه کړې، چې د ۲۰۰۱ کال د بریدونو پر ورځ یې د خپل هېواد بمبار لیده او د دغه وضعیت له امله سخت غوسه شوی و.
د راپور له مخې، نن د امریکا له وتلو پنځه کاله وروسته، طالبان یو ځل بیا پر افغانستان واکمن دي. اسوشیټېډ پرېس لیکي، که څه هم د طالبانو اوسنی حکومت د خپل لومړي پړاو په څېر نه‌دی؛ خو د ښځو او نجونو پر ژوند یې بیا هم سخت محدودیتونه لګولي دي.
راپور زیاتوي، چې امنیت د طالبانو له مهمو لاسته راوړنو بلل کېږي او تر ۲۰۲۱کال وروسته پراخې چاودنې او وسله‌وال بریدونه تر ډېره کم شوي دي. د طالبانو د حکومت مرستیال ویاند حمدالله فطرت ویلي، افغانانو له اوږدې مبارزې وروسته خپل هېواد له بهرني حضور ازاد کړی دی.
هغه د ۲۰۰۱کال د اکتوبر اوومه د افغانستان په تاریخ کې «توره ورځ» بللې او ویلي یې دي، چې د جګړې په پایله کې زرګونه افغانان وژل شوي، ټپیان شوي او بې‌کوره شوي وو.
خو د راپور له مخې، د هغه افغانانو لپاره چې د جمهوري نظام پرمهال لوی شوي وو، د شخصي ازادیو له‌منځه تګ سخت اغېز درلود.
۳۳ کلنې تهمینې منګل ویلي، د نجونو پر زده‌کړو بندیز د هغې هیلې له‌منځه یووړې او نور یې پوهنتون ته د تګ فرصت پیدا نه‌کړ. هغې ویلي: «محدودیتونه ورو، ورو پراخ شوي او هغه عادي ژوند چې موږ پېژانده، له موږ واخیستل شو».
تهمینه اوس په کابل کې د ښځو د افغاني جامو یوه هټۍ چلوي. د راپور له مخې، که څه هم ښځې له ډېرو دندو منع دي؛ خو د سوداګرۍ وزارت لاهم ښځو ته د کاروبار جوازونه ورکوي.
تهمینې خبرداری ورکړی، که د نجونو پر زده‌کړو بندیز دوام وکړي، افغانستان به په راتلونکي کې له جدي ستونزو سره مخ شي. هغې ویلي: «که ښځې زده‌کړې ونه کړي، افغانستان به ډاکټرانې، ښوونکې او لوستې مېندې ونه لري».
ډاکټرې نګار ننګرهارۍ هم ویلي، چې د طالبانو له‌خوا د زېربناوو جوړولو هڅې مهمې دي؛ خو زده‌کړې تر هر څه ډېر ارزښت لري. هغې ټینګار کړی: «سړکونه او ودانۍ مهمې دي؛ خو هغه ټولنه چې زده‌کړې ونه لري، صفر ده».
د راپور په پای کې تهمینه منګل افغان نجونو ته وایي: «هیله مه بایلئ، زده‌کړو ته دوام ورکړئ، مسلکي مهارتونه ترلاسه کړئ او د ښه راتلونکي لپاره ځان چمتو کړئ».

زرغونه چې د کابل د ده‌سبز ولسوالۍ اوسېدونکې ده، له خپلو څلورو ماشومانو سره ژوند کوي. د هغې مېړه د جمهوري نظام پرمهال د یوه خصوصي ښوونځي مدیر و؛ خو د طالبانو له بیا واکمنېدو وروسته یې دنده له لاسه ورکړه او د کار موندلو لپاره لومړی ایران او وروسته دوبۍ ته ولاړ.
د راپور له مخې، هغې د امېندوارۍ پرمهال د مېړه د نشتوالي او اقتصادي ستونزو له امله په پیل کې روغتیايي مرکز ته مراجعه ونه کړه؛ خو وروسته د کمزورۍ، سرګرځېدو او دوامداره ستړیا له امله اړه شوه ډاکټر ته ولاړه شي.
هغې ویلي، د ده‌سبز په سیمه کې نږدې کلینیک کې د نسایي برخې ډاکټره نه وه او اړ شوه چې د کابل ښار مرکز ته د ښځینه ډاکټرې د لیدنې لپاره ولاړه شي. زرغونه وایي، د طالبانو تر واکمنۍ لاندې نه‌شي کولای یوازې سفر وکړي او د ښار مرکز ته د تګ لپاره یې د یوه نارینه خپلوان ملتیا ته اړتیا لرله.
د راپور له مخې، لومړنۍ معاینې ښودلې وه چې زرغونه په سختې کم‌خونۍ اخته ده او د ماشوم شاوخوا مایعات هم کم شوي دي. ډاکټرې هغې ته درمل ورکړي او سپارښتنه یې کړې وه، چې هره میاشت د معاینې لپاره ورشي.
خو زرغونه وايي، د پیسو نشتوالی، د ماشومانو ساتنه او د نارینه خپلوانو د پیدا کولو ستونزې د دې لامل شوې چې څو میاشتې ډاکټر ته ولاړه نه‌شي. کله چې د امېندوارۍ په اوومه میاشت کې بېرته روغتون ته ولاړه، ډاکټرې ورته ویلي و که لږ نوره هم ځنډېدلې وای، ښايي ماشوم یې له خطر سره مخ شوی وای.
د راپور له مخې، زرغونه وروسته هره ورځ نږدې کلینیک ته د درملنې لپاره تلله؛ خو د امېندوارۍ په وروستیو میاشتو کې یې روغتیايي وضعیت نور هم خراب شو. هغې ویلي، د زېږون پرمهال د سخت درد له امله دولتي روغتون ته ولېږدول شوه؛ خو هلته د اوږد انتظار او د روغتیايي کارکوونکو له ناسم چلند سره مخ شوه.
د راپور له مخې، ډاکټرانو زرغونې ته ویلي و چې د ماشوم د ژغورلو لپاره باید سیزرین عملیات ترسره شي. زرغونه وایي، د عملیاتو د لګښتونو له امله یې اندېښنه لرله؛ ځکه د خصوصي روغتون وس یې نه لاره او حتی د معاینو لپاره یې هم له خپل لېور پور اخیستی و.
هغې ویلي، چې بالاخره یې عملیات ترسره شول او ماشوم یې په سلامتیا وزېږېد. زرغونه په راپور کې شکایت کوي، چې په دولتي روغتونونو کې ناروغانو ته درناوی نه کېږي او ډېری خدمات، درمل او طبي معاینات بیا هم د ناروغانو له جېب څخه ورکول کېږي.
هغې ویلي: «کله کله فکر کوم که روغتیايي خدمتونو ته لاسرسی اسانه وای، ښايي د امېندوارۍ موده مې دومره ستونزمنه نه وای تېره شوې». د افغانستان د څېړونکې شبکې په پای کې ویلي، چې د اقتصادي ستونزو، د ښځو د تګ‌راتګ محدودیتونو، د ښځینه روغتیايي کارکوونکو د کمښت او د روغتیايي خدمتونو د لاسرسي ستونزو له امله په افغانستان کې ګڼې امېندواره ښځې له ورته ننګونو سره مخ دي.

په سويلي بلوچستان کې د اېف سي د معلوماتو له مخې، دغه کسان د ۱۵ جلا عملیاتو پرمهال نیول شوي دي. د دوی په وینا، یاد عملیات په تربت، دشت، پنجګور، دالبندین او ماشکېل سیمو کې شوي دي.
اېف سي ادعا کړې، چې د افغان کډوالو لویه برخه په ناقانونه توګه پاکستان ته داخلېږي او وروسته د قاچاق کوونکو له لارې ایران او اروپا ته د تګ هڅه کوي.
بل لور ته د بلوچستان د کیچ ولسوالۍ د دشت سیمې یو اوسېدونکي عبدالله افغانستان انټرنشنل پښتو ته ویلي، چې د نوشکي، چاغۍ، پنجګور او تربت ترمنځ د افغانانو د ناقانونه لېږد لپاره یوه منظمه شبکه فعاله ده.
د هغه په وینا، هره ورځ لسګونه افغانان له نوشکي او چاغۍ نه پنجګور او بیا د کیچ ولسوالۍ اړوندو سیمو ته انتقالېږي. عبدالله وايي، په هر موټر کې شاوخوا ۲۵ کسان لېږدول کېږي او له کیچ څخه د ګوادر د جیوني ساحلي سیمې او د تمپ ولسوالۍ د مند ردیګ سرحدي سیمو پر لور وړل کېږي.
د نوموړي په وینا، له کیچ ولسوالۍ نه د ګوادر جیوني ساحلي سېمې کنټانۍ او د تمپ ولسوالۍ مند ردیګ سیمه ته د یوه کس د لېږد لګښت په بېلابېلو پړاوونو کې له شپږو تر اتو زرو پاکستانۍ کلدارو پورې وي؛ خو د موټر د ټول سفر لګښت شاوخوا یو نیم لک روپیو ته رسېږي.
هغه ادعا کوي، چې د قاچاق پرمهال د لارې د څار لپاره ځانګړي کسان هم ګومارل کېږي. د عبدالله په وینا، لومړی دوه یا درې موټر د لارې د وضعیت معلومولو لپاره مخکې ځي او وروسته نور موټر حرکت کوي.
هغه وايي، کله چې دغه کسان د ګوادر د جیوني سیمې ته ورسېږي، له موټرو ښکته کېږي او بیا په کوچنیو ډلو کې پر موټرسایکلونو ساحلي سیمو ته انتقالېږي، چې له هغه ځایه په وړو کښتیو ایران ته اوړي.
عبدالله زیاتوي، چې د تمپ ولسوالۍ د مند ردیګ له سیمې بیا افغانان په غرنیو لارو ایران ته لېږدول کېږي. نوموړي ادعا کړې، چې د دغه بهیر پرمهال له ځینو ځايي امنیتي کسانو سره هم همغږي ترسره کېږي.
د هغه په وینا، د خلکو د لېږد پرمهال وخت ناوخت امنیتي ځواکونه د قاچاق کوونکو پر موټرو ډزې هم کوي چې له امله یې مرګ‌ژوبله هم رامنځته کېږي. عبدالله وایي، اوس‌مهال د ګوادر د جیوني ساحلي لار او د تمپ ولسوالۍ د مند ردیګ سرحدي سیمه هغه مهم مسیرونه دي چې له لارې یې افغانان په ناقانونه توګه ایران ته اوړي.

په قاچاقي لارو د تګ کیسه
د کوټې اوسېدونکی شهزاد وایي، له کوټې نه تر ترکیې پورې یې په قاچاقي لارو ۱۲ ورځې سفر کړی او دغه سفر یې د ژوند له سختو تجربو څخه و. هغه افغانستان انټرنشنل پښتو ته وویل، په دې موده کې یې ځان د ژوند او مرګ ترمنځ احساسوه.
شهزاد وایي، قاچاق کوونکو لومړی دی او لس ملګري یې له کوټې نه د بلوچستان پنجګور ولسوالۍ ته انتقال کړل. د هغه په وینا، له پنجګور وروسته یې د پنجګور له «پروم» سیمې څخه له نورو افغان مساپرو سره یو ځای په «دوه هزار» نومي ایراني موټر کې سپاره کړل او د ایران د سیستان او بلوچستان ایالت سراوان سیمې ته یې انتقال کړل.
هغه وایي، قاچاق کوونکو داسې موټر کې چې یوازې د لسو کسانو د سفر لپاره مناسب و شاوخوا ۳۰ کسان سپاره کړي وو. شهزاد زیاتوي، چې په دغه موټر کې د شاوخوا شپږو ساعتونو لپاره د حرکت کولو توان هم محدود و او مساپر له سختې ستړیا او تنګښت سره مخ وو.
د هغه په وینا، له پاکستان نه تر ایران پورې سفر ورته «مرګونی» تمام شوی و. هغه وایي، بدن یې د دښتو له دوړو ډک شوی و او د تندې له امله یې شونډې وچې او چاودلې وې.
شهزاد وایي، له سراوان نه یې بیا په یوه بس کې تهران ته سفر وکړ. د هغه په وینا، کله به چې د ایران امنیتي ځواکونو پوسته رانږدې شوه، قاچاق کوونکو به دوی د بس په لاندې برخه کې، هغه ځای ته چې د مساپرو کالي او نور توکي اېښودل کېږي پټول.
هغه وایي، په دې ځای کې ساه اخیستل ډېر ستونزمن وو او مساپر له سختو شرایطو سره مخ وو. شهزاد زیاتوي، چې له تهران وروسته یې د ترکیې پولې ته څېرمه د ماکو غرونو پر لور سفر وکړ. د هغه په وینا، کله چې ماکو غرونو ته ورسېدل، قاچاق کوونکو ورته وویل چې له دې ځایه وروسته باید پلي سفر وکړي.
د شهزاد په وینا، هغه مهال پر ماکو غرونو ډېره واوره پرته وه او هوا ډېره سړه وه؛ خو مساپر اړ وو چې خپل سفر ته دوام ورکړي. هغه وایي، ځینې ملګري یې د سختې یخنۍ له امله ناروغه شول او د غره په بېلابېلو برخو کې یې پرتې جامې هم ولیدې. د هغه په وینا، قاچاق کوونکو ورته ویلي وو دغه جامې د هغو مساپرو دي چې د لارې په اوږدو کې مړه شوي دي.
شهزاد وایي، له ۱۲ ورځني سفر وروسته کله چې د ترکیې خاورې ته ورسېدل، د دغه هېواد سرحدي ځواکونو ونیول او بېرته یې ایراني چارواکو ته وسپارل. هغه وایي، په دغه سفر کې یې هم پیسې له لاسه ورکړې او هم له سختو ستونزو سره مخ شو. د شهزاد په وینا، دغه سفر یې د ژوند له لویو تېروتنو څخه و.
شهزاد وایي: «زه به خپل دښمن ته هم دا مشوره ورنه کړم، چې په قاچاقي لارو سفر وکړي».
هغه زیاتوي، چې د سفر له سختیو سربېره، د قاچاق کوونکو له ناوړه چلند سره هم مخ وو او قاچاق کوونکو به ترې په زور پیسې اخیستې او ورسره به یې بد چلند کاوه.