رویټرز د پنځو باخبره سرچینو له قوله خبر ورکړی، چې د امریکا او سویلي کوریا چارواکي په دې باور دي چې سږ کال د امریکا د ولسمشر ډونالډ ټرمپ او د شمالي کوریا د مشر کېم جونګ اون ترمنځ د لیدنې احتمال مخ په کمېدو دی.
ټرمپ یوازینی امریکايي ولسمشر دی چې د شمالي کوریا له یوه مشر سره یې لیدلي دي. نوموړي لېوالتیا لرله چې له شمالي کوریا سره خبرې اترې بېرته پیل کړي، خو داسي ښکاري، چې پلازمېنه پیونګیانګ د خپل اټومي پروګرام د مهارولو په موخه ډیپلوماټیکو خبرو ته چندان لېوالتیا نه لري.
د دغو پنځو سرچینو په وینا، امریکا له شمالي کوریا څخه د ټرمپ او کېم د احتمالي لیدنې په اړه هېڅ ځواب نه دی ترلاسه کړی. سرچینې وايي، راتلونکې میاشت په چین کې د یوې سیمهییزې سرمشریزې تر جوړېدو پورې لږ وخت پاتې دی او ښايي د دواړو مشرانو د لیدنې لپاره همدا وروستی احتمالي فرصت وي.
د شمالي کوریا دولتي رسنیو ویلي، پیونګیانګ به له امریکا سره د دوهاړخیزې سرمشریزې د منلو لپاره سخت شرایط وړاندې کړي چې ښايي د بندیزونو لرې کول هم پکې شامل وي. ټرمپ له خبرو سره لېوالتیا لري، خو تر اوسه کومه لیدنه نه ده ټاکل شوې.
د روان کال په اګست کې جمهوريپال ولسمشر ټرمپ ویلي وو چې پلان لري د کال تر پایه له کېم جونګ اون سره وګوري او د هغه د اړیکې نیولو هڅو ته د شمالي کوریا مشر مثبت ځواب ورکړی دی.
د سویلي کوریا استخباراتي ادارې د تېرې میاشتې په وروستیو کې قانونجوړوونکو ته ویلي وو چې د ټرمپ او کېم د لیدنې ۵۰ سلنه احتمال شته. تمه کېده چې دا لیدنه د نومبر په ۱۸مه او ۱۹مه د چین په شېنجن ښار کې د اسیا ـ ارام سمندر د اقتصادي همکاریو (APEC) ډلې د سرمشریزې په څنډه کې ترسره شي.
خو ټرمپ د دوشنبې په ورځ د دغې لیدنې د ترسره کېدو احتمال کم وباله؛ که څه هم نوموړي د خپلې لومړۍ ولسمشرۍ دورې پر مهال درې ځله له کېم سره لیدلي وو. ټرمپ په سپینه ماڼۍ کې خبریالانو ته وویل: «زه له هغه سره ډېرې ښې اړیکې لرم او ډاډه نه یم چې اصلا څوک د لیدنې غوښتنه کوي.»
په واشنګټن کې د سویلي کوریا سفیر کانګ کیونګوا تېره اوونۍ ویلي وو چې د ټرمپ او کېم د سرمشریزې په لور کوم مشخص پرمختګ نه دی شوی.
په ملګرو ملتونو کې د شمالي کوریا دایمي استازولۍ هم په دې اړه ځواب نه دی ورکړی.
د سپینې ماڼۍ یوه چارواکي د نوم نه ښودلو په شرط رویټرز ته ویلي: «ولسمشر ټرمپ د خپلې لومړۍ دورې پر مهال د شمالي کوریا له مشر کېم جونګ اون سره درې تاریخي سرمشریزې ترسره کړي چې د کوریا ټاپووزمې وضعیت یې باثباته کړ.»
هغه زیاته کړې: «د شمالي کوریا په اړه د امریکا پالیسي نه ده بدله شوې. ولسمشر ټرمپ لا هم له کېم جونګ اون سره له هر ډول مخکینیو شرایطو پرته خبرو ته چمتو دی. اوس مهال د اعلانولو لپاره کومه لیدنه نشته. مشران به په مناسب وخت کې سره وګوري.»
تېره میاشت یوه لوړپوړي امریکايي چارواکي خبریالانو ته ویلي وو چې ټرمپ له کېم سره خبرو ته «چمتو» دی او «اوس د اقدام وار په بشپړه توګه د شمالي کوریا په لاس کې دی».
د ټرمپ او کېم سرمشریزه ښايي ناڅاپه ترسره شي
د نړیوالې سولې لپاره د کارنېګي بنسټ د اټومي سیاست پروګرام لوړپوړي څېړونکي انکیت پانډا ویلي چې د APEC سرمشریزې په څنډه کې د ټرمپ او کېم د لیدنې احتمال له ۱۰ سلنې کم دی.
هغه استدلال کړی چې له سویلي کوریا سره د پوځي تمرینونو د کمولو په اړه د امریکا وروستۍ پرېکړه د شمالي کوریا د قناعت لپاره کافي نه وه.
واشنګټن کله ناکله له چین څخه د مرستې غوښتنه کړې، څو له شمالي کوریا سره د خبرو اترو زمینه برابره کړي. چین له کېم جونګ اون سره نږدې اړیکې لري.
د کوریا دواړه هېوادونه د ۱۹۵۰–۱۹۵۳ کلونو د جګړې د پای ته رسولو د اوربند له امله له تخنیکي پلوه لا هم د جګړې په حالت کې دي.
امریکا په سویلي کوریا کې شاوخوا ۲۸ زره او ۵۰۰ سرتېري او پوځي تجهیزات ځای پر ځای کړي دي، څو د شمالي کوریا پر وړاندې له دغه هېواد سره په ګډه دفاع وکړي. شمالي کوریا د اټومي وسلو او بالستیک توغندیو د پراختیا هڅې کړې دي.
د سویلي کوریا چارواکو د خصوصي څېړنیزو بنسټونو د اټکلونو په حواله ویلي چې شمالي کوریا له ۸۰ څخه تر ۱۲۰ پورې اټومي سرګلولې لري.
ټرمپ او کېم په ۲۰۱۸ او ۲۰۱۹ کلونو کې تاریخي لیدنې وکړې، خو دغو لیدنو کومه مشخصه پایله ونه لرله.
په سویلي کوریا کې د امریکا سفیرې میشل سټیل د چهارشنبې په ورځ په سیول کې د امریکا ـ کوریا د سوداګرۍ خونې په یوه غونډه کې وویل: «زه نه پوهېږم چې دوی به کله سره وګوري.»
هغې زیاته کړه، که د دواړو مشرانو د لیدنې زمینه برابره شي، ښايي اعلان یې ناڅاپه وشي.
هغې وویل: «که دا لیدنه ترسره کېږي، نو ښايي سبا یا د یوې دوو ورځو په خبرتیا ترسره شي.»
