اخراج پناهجویان؛ اتحادیه اروپا طی هفتههای آینده 'میزبان هیئت طالبان خواهد بود'
منابع دیپلوماتیک روز دوشنبه به خبرگزاری فرانسه گفتند که اتحادیه اروپا از هیئت طالبان برای سفر به بروکسل در هفتههای آینده، دعوت خواهد کرد تا با آنها در مورد اخراج پناهجویان افغان گفتوگو کند.
این منابع گفتند که تا هنوز دعوتنامه رسمی به طالبان ارسال نشده است.
ظاهراً، سفر هیئت طالبان در ابتدا برای اواخر ماه مارچ برنامهریزی شده بود، اما اکنون به هفتههای آینده موکول شده است.
یک منبع دیپلوماتیک به خبرگزاری فرانسه گفت: «برنامه این است که از آنها پیش از تابستان دعوت شود.» او همچنین افزود که هیئت طالبان یک تیم «فنی» خواهد بود.
یک منبع به خبرگزاری فرانسه گفت که مقامهای اروپایی در حال بررسی اطلاعات درباره پروازها و ظرفیت میدان هوایی کابل اند و همزمان با طالبان درباره سرنوشت افرادی که بازگردانده میشوند، گفتوگو خواهند کرد.
این سفر مقامهای طالبان که با هماهنگی کمیسیون اتحادیه اروپا و چند کشور عضو انجام میشود، پس از دو سفر مقامهای اروپایی به افغانستان برای گفتوگوهای «ابتدایی» درباره این موضوع انجام میشود.
پیشتر کمیشنر مهاجرت اتحادیه اروپا تایید کرده بود که این اتحادیه با اداره طالبان درباره بازگرداندن پناهجویان افغان صحبت کرده است.
اتحادیه اروپا میخواهد تا افرادی را که درخواست پناهندگی شان رد شده است، به افغانستان بازگرداند. این اقدام نگرانیهای گروههای حقوق بشری و نهادهای بینالمللی را برانگیخته است.
حدود ۲۰ کشور اتحادیه اروپا در حال بررسی راههای اخراج پناهجویان افغان، بهویژه افرادی هستند که به جرایم محکوم شدهاند.
آلمان ماهها قبل این روند را آغاز کرده و از سال ۲۰۲۴ تاکنون بیش از ۱۰۰ افغان را از طریق پروازهای چارتر که با همکاری قطر انجام شده، اخراج کرده است. اتریش نیز همین روند را دنبال کرده است.
اتحادیه اروپا هرچند تاکنون اداره طالبان را به رسمیت نشناخته است، اما حضور دیپلوماتیک خود را در افغانستان حفظ کرده است.
کشورهای اتحادیه اروپا بین سالهای ۲۰۱۳ تا ۲۰۲۴ حدود یک میلیون درخواست پناهندگی از افغانها دریافت کردهاند. افغانها در سال گذشته بزرگترین گروه درخواستکنندگان پناهندگی را در این اتحادیه تشکیل میدادند.
حامد کرزی، رئیسجمهور پیشین افغانستان در گفتوگو با مجله اشپیگل درباره عدم شکلگیری مقاومت مردمی علیه طالبان گفت، مردم پس از ۴۰ سال جنگ خسته شدهاند.
او گفت هیچ کس نمیخواهد افغانستان دوباره دچار هرج و مرج و درگیری شود. با این حال، او تاکید کرد که افغانها تشنه صلح و ثبات و خواستار حکومتی مبتنی بر اراده مردم هستند.
رئیسجمهور پیشین افغانستان در یک گفتوگوی ویژه با مجله آلمانی اشپیگل گفت بسیاری از مردم افغانستان در حال حاضر دچار فقر اقتصادیاند و نمیخواهند کشور به سمت درگیری برود. او افزود: «اما افغانها مطمینا خواهان آموزش دختران، تامین حقوق زنان و حکومتی برامده از اراده ملت هستند.»
آقای کرزی در پاسخ به اختلافات درونگروهی طالبان به ویژه هبتالله آخندزاده، رهبر طالبان در جناح قندهار و ملا یعقوب، وزیر دفاع طالبان در کابل گفت در اداره طالبان نیز، مانند هر حکومتی دیدگاههای متفاوتی وجود دارد. او تاکید کرد که با این حال، نباید «فروپاشی و تفرقه» آرزو شود.
آقای کرزی گفته پس از به قدرت رسیدن طالبان وضعیت امنیتی بهبود یافته، اما افغانستان امروز به رشد اقتصادی، رفاه، مشارکت و حکومت باثبات و موثر نیز، نیاز دارد. او تاکید کرده که افغانستان به شمول طالبان خانه مشترک همه است. به باور کرزی یک افغانستان مرفه تنها زمانی میسر است که طالبان و تمام افغانهای دیگر برای آینده بهتر آن همکاری کنند.
او در پاسخ به این پرسش که آیا اداره طالبان بر کمکهای هفتهوار ۴۰ میلیون دالری امریکا استوار است، گفت هرچند این کمکها مستقیم به طالبان تحویل داده نمیشود، اما هدف آن جلوگیری از توقف چرخه اقتصادی افغانستان است. او تاکید کرد که امریکا و سایر کمککنندگان احتمالاً با ارائه پول هفتهوار نفوذ خود بر طالبان را حفظ میکنند.
پاکستان با پیامد سیاستهای نادرست خود روبهرو است
حامد کرزی همچنین در این گفتوگو تصریح کرده که پاکستان در چهار دهه گذشته بهطور آشکار از افراطگرایی حمایت کرده و آن را به افغانستان صادر کرده است. به باور او، اسلامآباد اکنون با پیامدهای سیاستهای نادرست خود روبهرو شده است.
رئیسجمهور پیشین درباره ادعای پاکستان مبنی بر حضور تیتیپی در افغانستان و بمباران پناهگاهای آن گفت حکومت پاکستان حق دارد در قلمرو خود صلح و ثبات برقرار کند، اما حق ندارد افغانستان را مسئول ناامنیهای داخل این کشور بداند.
آقای کرزی در این گفتوگو خاطرنشان کرده که سیاستهای پاکستان رنج بزرگ و تلفات بسیاری را بر مردم افغانستان تحمیل کرده است. او همچنین حملات اخیر نیروهای هوایی پاکستان به افغانستان و کشتن غیرنظامیان را «اشتباه بزرگ» توصیف کرده است. کرزی گفته پاکستان باید استراتژیهای خود را بازبینی کند.
حضور بیش از ۲۰ گروه تروریستی در افغانستان از دیگر مواردی است که مجله اشپیگل از حامد کرزی درباره آن پرسیده است. کرزی میگوید مردم افغانستان بهطور غیرقابل تصوری از تروریسم و افراطگرایی آسیب دیدهاند، «اگر این گروهها واقعاً در افغانستان حضور دارند، باید فوراً از کشور بیرون رانده شوند.»
رئیسجمهور سابق گفته بهتر است اسلامآباد، افغانستان را به عنوان یک کشور مستقل و با اراده بهرسمیت بشناسد. به باور او، اگر پاکستان تلاش کند افغانستان را کوچک و ضعیف نگهدارد، تنها به خود آسیب میزند.
حامد کرزی در بخشی از این گفتوگو از میانجیگری چین در درگیری میان طالبان و پاکستان قدردانی کرده است. او گفته چین به عنوان شریک اقتصادی دو طرف تلاش دارد روابط طالبان و پاکستان را بهبود بخشد.
«برخی اعضای طالبان با آموزش دختران مخالفت ندارند»
حامد کرزی، رئیسجمهور پیشین افغانستان در گفتوگو با مجله اشپیگل گفت هیچ شواهدی مبنی بر مخالفت جنگجویان عادی طالبان با آموزش دختران وجود ندارد.
کرزی مدعی شد که پس از تصرف کابل توسط طالبان، برخی اعضای جوان این گروه از او خواستهاند دخترانشان را برای تحصیل به خارج از کشور بفرستد.
حامد کرزی گفت روحانیون افغانستان نیز، بارها خواستار بازگشایی مکاتب دخترانه و لغو ممنوعیت اشتغال زنان شدهاند. او تاکید کرد که ممنوعیت کار و آموزش زنان افغانستان را تضعیف کرده است.
رئیسجمهور پیشین افزود که مطالبه حق کار و آموزش از حقوق قانونی زنان افغان است. مجله اشپیگل نوشت با آنکه روزانه بسیاری از زنان برای دستیابی به حقوق اساسی خود از حامد کرزی کمک میخواهند، اما فرزندان رئیسجمهور پیشین مانند دیگر دختران افغانستان از آموزش حضوری در بالاتر از صنف ششم محروماند.
حامد کرزی گفته یک دخترش از صنف شش فارغ شده و اکنون مشغول فراگیری آموزش از راه دور است. او همچنین اضافه کرده که دختر دیگرش در حال حاضر در صنف ششم مکتب است و تا ماههای آینده از آموزش محروم خواهد شد. کرزی گفت کوچکترین دخترش در صنف سوم مکتب است.
رئیسجمهور پیشین اما تصریح کرد که برای بازگرداندن حقوق زنان و دختران افغان هرچه در توان دارد انجام خواهد داد. او ممنوعیت کار و آموزش زنان را یک معما توصیف کرد و گفت مقامات طالبان در اوایل این ممنوعیت را موقتی اعلام کردند، اما اکنون مدت بسیار طولانی از این ممنوعیت گذشته و خسارات «جبران ناپذیری به نسل جوان و آینده افغانستان وارد کرده است.»
آقای کرزی همچنین بدون نام بردن از طالبان خاطرنشان کرد که برخیهای در افغانستان ادعا دارند که آموزش زنان و دختران خلاف دین اسلام است. او تاکید کرد که روحانیون دین اسلام در سراسر جهان از آموزش و مشارکت زنان حمایت کردهاند.
رئیسجمهور پیشین در این گفتوگو خاطرنشان کرده است که ممنوعیت آموزش، کار و مشارکت زنان به نفع کسانی است که میخواهند افغانستان ضعیف باشد.
شماری از کارمندان زن در شفاخانه نسایی و ولادی ملکه ثریا در ولایت هلمند میگویند که اداره طالبان معاش آنان را از ۱۸ هزار به ۷ هزار افغانی کاهش داده است.
این کارمندان روز دوشنبه به افغانستان اینترنشنال گفتند که در سه ماه گذشته هیچ دستمزدی دریافت نکردهاند.
به گفته آنان، در سال آخر حکومت اشرف غنی نیز هشت ماه معاش دریافت نکرده بودند و اداره طالبان پس از حدود پنج سال، همچنان از پرداخت آن خودداری کرده است.
این کارمندان بارها برای دریافت معاشهای پرداختناشده به نهادهای اداره طالبان مراجعه کردهاند، اما پاسخی دریافت نکردهاند.
طالبان پس از حدود پنج سال، هنوز مشکل پرداخت نامنظم معاشات کارمندان دولتی را حل نکرده است. این در حالی است که این گروه دامنه وضع مالیات و جمعآوری آن را گسترش داده و مدعی است که میتواند بودجه حکومت خود را از طریق عواید داخلی، مانند استخراج معادن، تامین کند.
با این حال، اخیراً شماری از معلمان افغان به افغانستان اینترنشنال گفتند که در سهماه گذشته معاش دریافت نکردهاند و اداره طالبان توانایی پرداخت حقوقشان را ندارد.
افزون بر آن، کارمندان وزارتهای مالیه، معارف و برخی ادارات دیگر نیز از عدم پرداخت معاشهایشان طی چندین ماه شکایت دارند.
طالبان بر عواید استخراج معادن و افزایش درآمدهای مالیاتی متکی هستند. تحلیل بودجه اداره طالبان نشان میدهد که بخش اعظم عواید این گروه صرف بخشهای اداری و نظامی میشود.
نهادهای امنیتی طالبان سهم قابلتوجهی از بودجه عمرانی را به خود اختصاص دادهاند، در حالی که بیش از ۵۰ درصد کل بودجه عادی کشور به این نهادها تعلق دارد.
از مجموع ۲.۸ میلیارد بودجه نهادهای امنیتی، ریاست عمومی حفاظت از رئیسالوزرای طالبان ۶۷ میلیون افغانی، ریاست استخبارات ۱۹۸ میلیون افغانی و ریاست نظارت و تعقیب احکام و فرامین ملا هبتالله نزدیک به ۱۷ میلیون افغانی از بودجه توسعهای مصرف کردهاند.
کمترین بخش بودجه طالبان به بهداشت و آموزش جدید اختصاص یافته است.
به دنبال اظهارات محمد محقق، سیاستمدار سرشناس کشور درباره مرز افغانستان و پاکستان، حنیف اتمر، وزیر خارجه حکومت اشرف غنی گفت که موضعگیری برخی جریانهای سیاسی با واقعیتهای تاریخی افغانستان همخوانی ندارد.
حنیف اتمر بدون نام گرفتن از آقای محقق، تصریح کرد که مواضع این جریانها در قبال خط دیورند، «عدول از مطالبات و احساسات عمومی مردم افغانستان محسوب میشود.»
اتمر روز دوشنبه در صفحه اکس خود نوشت که در ماجرای «تحمیل خط فرضی دیورند، اراده ملی نادیده گرفته شده است.»
محمد محقق، رهبر حزب وحدت اسلامی مردم افغانستان و عضو شورای عالی مقاومت یکشنبه، ۳۰ حمل در گفتوگو با تلویزیون آمو گفت خط دیورند را به عنوان مرز رسمی افغانستان و پاکستان بهرسمیت میشناسد.
او تاکید کرد که به مرزهایی متعهد است که از سوی سازمان ملل متحد بهعنوان مرز رسمی افغانستان شناخته میشود.
حنیف اتمر، عضو شورای رهبری حرکت صلح و عدالت، از چهرههای سرشناس حکومتهای حامد کرزی و اشرف غنی بود. او در سمتهای مهمی چون وزیر خارجه، داخله و مشاور شورای امنیت ملی افغانستان کار کرده است.
اتمر درباره نپذیرفتن خط دیورند به عنوان مرز رسمی افغانستان و پاکستان گفت که این موضوع «امری غیرقابلقبول و مغایر با اصول حاکمیت ملی است»، زیرا به گفته وی، مردم افغانستان آن را قبول ندارند. او افزود که این مرز بر افغانستان تحمیل شده است.
او همچنین تاکید کرد که هیچ ملاحظه سیاسی «نمیتواند و نباید حق حاکمیت بر سرزمین و تعیین سرنوشت» را از مردم بگیرد.
اظهارات محقق درباره خط دیورند واکنش برخی دیگر از سیاستمداران افغانستان را برانگیخته است.
رحمتالله نبیل، رئیس امنیت ملی در حکومت پیشین نوشت که اظهارات آقای محقق «بیش از آنکه یک نظر حقوقی روشن باشد، یک چرخش سیاسی قابل پرسش با رنگ و بوی معامله است.»
محقق در گفتوگوی خود با اشاره به امیر عبدالرحمن خان، پادشاه سابق افغانستان، تاکید کرد هر کسی که این قرارداد را امضا کرده باشد، امروزه سازمان ملل و کشورهای جهان خط دیورند را بهرسمیت میشناسند.
آقای محقق خاطرنشان کرد کسانی که دعوای مرزی با پاکستان دارند، باید میزان زور و قدرت خود را بسنجند. او پاکستان را یک قدرت اتمی توصیف کرد و گفت طرفدار ادامه این دعوا با اسلامآباد نیست.
ندا محمد ندیم، وزیر تحصیلات عالی طالبان روز دوشنبه در دیدار با دانشجویان دانشگاه شیخ زاید در خوست، به آنان هشدار داد که از فعالیتهای سیاسی و حزبی خودداری کنند.
او در صحبت با دانشجویان تاکید کرد که حمایت از نظام طالبان «الزامی» است.
طالبان فعالیت احزاب سیاسی را در افغانستان ممنوع کرده و از سیاستمداران افغان خواستهاند که مانند شهروندان عادی در کشور زندگی کنند. استخبارات طالبان بارها خبرنگاران و تحلیلگران رسانهها را به علت اظهاراتشان بازداشت و زندانی کرده است.
افغانستان در دو دهه گذشته دارای احزاب سیاسی و نهادهای مدنی بود که حق فعالیت و انتقاد از کارنامه حکومت را داشتند، اما طالبان، بهویژه استخبارات این گروه، فعالیت این نهادها را متوقف کرده و جلو انتقادها از اداره خود را گرفتهاند.
بر اساس خبرنامه وزارت تحصیلات عالی که روز دوشنبه، ۳۱ حمل منتشر شده، ندا محمد ندیم از دانشجویان خواسته است تا برای دستیابی به مقامهای بلند، مهارتهای تخصصی و فنی خود را افزایش دهند.
این اظهارات ندیم در حالی مطرح می شود که طالبان پس از به قدرت رسیدن، پستهای فنی و مدیریتی عالی و متوسط دولت افغانستان را به فرماندهان و فارغان مدارس مذهبی سپردهاند. چنانچه برخلاف کشورهای دیگر، رهبر طالبان فرماندهان این گروه را که دارای سابقه جنگی و تحصیلات علوم دینی هستند، در راس بانک مرکزی افغانستان گماشته است.
با آنکه از انحصارطلبی طالبان در دولت انتقاد شده، اما این گروه این انتقادها را نپذیرفته است. همچنین مقامهای طالبان متهم هستند که خویشاوندان و نزدیکانشان را در ادارات دولتی منصوب کردهاند.
عبدالکبیر، وزیر مهاجرین طالبان در دیدار با یک مقام ارشد سازمان ملل گفت که مشکلات مهاجران افغان در پاکستان نگرانکننده است.
او افزود که این مهاجران در اردوگاههای «زاخیلو» و «حمزه» در پاکستان با مشکلات جدی در زمینه ثبتنام مواجه هستند و به خدمات اساسی دسترسی ندارند.
عبدالکبیر روز دوشنبه با عرفات جمال، رئیس کمیساری عالی پناهندگان سازمان ملل در افغانستان دیدار کرد و درباره مشکلات بازگشتکنندگان گفتوگو کردند.
با این که پاکستان بر اخراج مهاجران افغان تاکید دارد اما طالبان می گوید که این کشور زمینه اخراج و بازگشت را به درستی مساعد نکرده است.
ارسلا حقیار، دیپلومات طالبان در اسلامآباد روز ۲۴ حمل در جریان بازدید از یک اردوگاه مهاجران افغان گفت که طالبان خواهان تسریع و سادهسازی روند بازگشت مهاجران از پاکستان است. او از حکومت پاکستان خواست برای بهبود این روند، شمار اردوگاهها را افزایش بدهد و ساعات کاری مراکز ثبت نام و اخراج را طولانیتر کند.
حقیار به شرایط نامناسب زنان و کودکان افغان در برخی از این اردوگاهها سخن گفت.
تلاش برای حل مشکل مالی
بر بنیاد خبرنامه وزارت مهاجرین، آقای جمال گفت که گروهی برای فراهم کردن منابع مالی بخاطر حل مشکلات بازگشتکنندگان افغان تشکیل شده و او مسئولیت آن را به عهده دارد. قرار است نمایندگان این گروه در آینده نزدیک به افغانستان سفر کنند.
او اضافه کرد که در کنار سازمان ملل متحد، سایر موسسات امدادی نیز برای رسیدگی به وضعیت مهاجران افغان کار میکنند. جمال گفت که بهرام صالح، کمیسار عالی سازمان ملل در امور پناهندگان بهزودی برای ارزیابی وضعیت بازگشتکنندگان افغان به کابل سفر میکند.
این مقام سازمان ملل متحد در افغانستان همچنین از ایجاد دو «کارگاه بزرگ قالینبافی» برای بازگشتکنندگان افغان در ولایتهای هرات و بلخ خبر داد. او ابراز امیدواری کرد که این کارگاهها زمینه اشتغال را برای عودتکنندگان علاقهمند به قالینبافی فراهم کند.