طالبان: له پاکستان څخه افغانستان ته شاوخوا زر افغان کډوال راستانه شول

منظور پشتین د جمعې په ورځ د بلوچستان په پشین کې د پښتون ژغورنې غورځنګ غوڼدې ته پر نورو مسلو سربېره د مطیع الله ویسا نیول هم یاد کړل.

هغه وویل: «مطیع الله ویسا په افغانستان کې د تعلیم لپاره کار کولو د څو میاشتو راهیسې هغه نیول شوی. موږ (پي ټي ام) غوښتنه کوو چې هغه دې ازاد کړل شي».

همداراز، څو ورځې مخکې (د زمري په ۱۲مه) د "فریدم ناو" په نوم د بشري حقونو د دفاع ادارې د طالبانو له زندانه د مطیع الله ویسا د ژر تر ژره خوشي کېدو غوښتنه کړې وه.

دغه سازمان په خپل رسمي ټویټر کې لیکلي و چې ښاغلی ویسا په ناحقه او بې دلیله نیول شوی دی.

مطیع الله ویسا د "قلم لار" ټولنې او په افغانستان کې د زدکړو د ترویج د کمپاین مشر و.

نوموړي تر ډېره د افغانستان په ختیځو او جنوبي ولایاتو کې د زدکړو د ترویج کمپاین کاوه.

ویسا د روان کال د وري یا حمل په اومه ( د مارچ ۲۸) نېټه ماښام د طالبانو له خوا د کابل په خوشال خان مېنه کې ونیول شو.

د ویسا له نیول کېدو وروسته یو شمېر طالب چارواکو نوموړی په خپلسرو فعالیتونو او د طالبانو پر ضد د خلکو په راپورته کولو تورن کړ.

ملا یعقوب مجاهد ننګرهار کې د دې ډلې خالد بن ولید قول اردو کې طالب سرتېرو ته وینا کې زیاته کړه: «د خدای په خاطر د خپلو خواهشاتو په خاطر دې نظام ته ستونزې او مشکلات جوړ نه کړئ.»

د هغه په خبره، د نظام ساتل او پکې خدمت دا هم جهاد دی او د دې ډلې کسان باید داسې کار ونه کړي چې شل کلنې قربانۍ یې په اوبو لا هو شي.

د نوموړي دا څرګندونې په داسې مهال دي چې تېرو ورځو کې د پاکستان پوځي او سیاسي چارواکو وویل، چې د دغه هېواد بریدونو کې افغانان لاس لري.

دوی دا هم ویلي چې په اسلام اباد کې یې افغان سفارت کې طالب استازو ته د دریو افغانانو مړي سپارلي چې په پاکستان کې د امنیتي ځواکونو سره جګړه کې وژل شوي وو.

خو د طالبانو ویاند ذبیح الله مجاهد د پاکستاني چارواکو دا څرګندونې بې ګټې او مغشوشوونکې وبللې.

د ملا یعقوب نورې خبرې

ملا یعقوب مجاهد دې وینا کې د طالب وسلوالو د تېرې شل کلنې جکړې په یادولو سره د دې ډلې د حکومت پر ساتلو ټینګار کوي.

نوموړی د خپلې ډلې پر حکومت له کومې نیوکې پرته زیاتوی: «مسلمانان همېشه د جنګ او جهاد په ډګر کې بریالي شوي او بریا یې موندلې خو کله چې نظام لاسته ورځي هغه وخت کې بیا دا نظام ور څخه خرابېږي.»

د نوموړي په خبره، د دې ډلې پر نظام د مختلفو اړخونو نیوکې هم د دوی د نظام د خرابولو او د دوی ترمنځ د نفاق اچولو لپاره دي، ځکه د ده په خبره، مات شوی لوری هڅه کوي چې دا بری یې له مختلفو لارو ناکام کړي.

ملا یعقوب وايي، د طالبانو د مشرانو منځ کې د اختلاف یا د حکومت ټولګډونه نه بلل، یا د داعش پیاوړتیا او د القاعده او طالبانو داړیکو یا افغانستان کې د القاعده د ودې تورونه د همدې لپاره دي.

که څه هم ملا یعقوب خپله وینا کې د کوم هېواد یا چا نوم نه اخلي، خو پر ملګرو ملتو، امریکا او نورو هېوادونو سربېره پاکستان او ایران هم په افغانستان کې د وسلوالو پر شتون وخت ناوخت اندېښنې ښيي.

طالبان هم کله کله د افغانستان په مختلفو برخو کې د داعش پر پټنځیو د عملیاتو او د هغوی د وژلو خبره کوي.

دا ډول تېر کال د امریکا بې پیلوټه الوتکې په برید کې د القاعده مشر ایمن ظواهري هم د کابل په شېرپور کې ووژل شو.

تر دې پېښې څه مهال وروسته امریکا د کابل له شېرشاه مېنې سره هم د القاعده پر غړو توغندیز برید وکړ.

د ځینې رپوټونو له مخې د امریکا څارګرې الوتکې د افغانستان مختلفو برخو کې ښکاره کېږي.

تر دې مخکې څو ځلې ملا یعقوب ویلي چې دا الوتکې د پاکستان له لارې افغانستان ته ننوځي.

ملا یعقوب د دغو الوتکو څار ته په اشاره بیا بیا ویلي، چې د افغانستان خاوره لا هم اشغال ده، خو اوسنۍ وینا کې وايي، چې دغه هېواد له نیواک بشپړ خلاص شوی دی.

نوموړي باختر اژانس ته ویلي چې دروازه شل دقیقې تړلې وه، یوې سرچینې د افغانستان انټرنشنل خبریال عبدالحق عمري ته ویلي، چې تر یوې ګړۍ ډېره بنده وه.

د دې سرچینې په خبره، له ماشومانو سره د پاکستاني پوځیانو په ناوړه چلن پسې طالبانو غبرګون وښود او له امله یې دا لار د ګاډو او خلکو په مخ وتړل شوه.

دا سرچینه وايي، جنجال د هغو ماشومانو پر سر را پورته شوی چې دواړو لورو ته پنډې وړي او پاکستاني پوځیان یې له ګاډو کوزوي او وهي یې.

طالبانو د پاکستاني پوځ دې اقدام مقابل کې غبرګون ښودلی او ورته ویلي یې دي چې نور باید ماشومان ونه وهل شي.

د همدې ناندریو له امله دروازه تړل شوې وه او افغانستان انټرنشنل ته رسېدلو انځورونو ښيودله چې دواړو غاړو ته مساپر ولاړ دي.

تورخم د افغانستان او پاکستان ترمنځ د خلکو او تجارت تر ټولو بوخته لار ده.

د طالبانو واکمنېدو پسې د دې ډلې او پاکستاني ځواکونو ترمنځ د نښتو او لانجو له امله تېرو دوو کلونو کې دغه لار څو ځلې تړل شوې ده.

دوی دغه شمېرې خواشینونکې بولي او له نړۍوالې ټولنې او نورو مرستندویه بنسټونو غواړي چې د تشو اعلامېو د خپرولو پر ځای دې کوټلي ګامونه پورته کړي.

د افغانستان د ښځو او ماشومانو د پياوړتیا ټولنې مشرې مريم معروف اروین ولولې کوچۍ سره په مرکه کې ویلي:« واک ته د طالبانو له رسېدو وروسته د دوو کلونو په اوږدو کې په ښځو او نجونو کې د ځان وژنې کچه مخ پر لوړېدو ده.»
هغې زیاته کړه:« زموږ موندنې ښيي، چې په تېرو دوو کلونو کې په ښځو او نجونو کې د ځان وژونکو عمر له ۱۶ نه تر ۳۰ کلونو پورې دی.»

مېرمن اروین دا رنګه وایي:« په ښځو او نجونو کې د ځان وژنې لاملونه بېلابېل دي، چې واک ته د طالبانو له رسېدو او پر ښځو او نجونو د بندیزونو او محدودیتونو له لګېدو وروسته په ښځو کې د ژور خفګان، جبري ودونو او کورني تاوتریخوالو لاملونه په ګوته شوي دي.»

که څه هم په افغانستان کې د ځان وژنې کره شمېره روښانه نه ده او کېدای شي چې شمېرې ترهغه لوړې وي، ځکه نن سبا په دغه هېواد کې د طالبانو له خوا د بیان پر ازادۍ لګول شوي بندیزونه او په خبریالانو کې شته وېره د دې لامل شوې چې څوک په خلاص مټ او ارامه ساه د دغه شان پېښو د رپوټولو لپاره زړه ښه کړي.
ګڼې افغان مېرمنې او د ښځو د حقونو فعالانې له نړۍوالې ټولنې او اړونده ادارو غوښتنه کوي، چې په افغانستان کې دې د افغان ښځو او نجونو د وضعیت په ښه والي کې مرسته وکړي.
د راپورونو له مخې ډېری ځان وژنې په تخار، کندز، بامیان، بادغیس، فاریاب، مزارشریف او نورو ولایتونو او کلیوالو سیمو کې شوي دي.
ځینې بیا وایي، طالبان هڅه کوي د ځان وژنې راپورونه پټ کړي، او ډېر ځله رسنیو ته اجازه نه ورکوي، چې دغسې راپورونه خپاره شي.

د ۲۰۲۲ کال په اګست کې کله چې پخوانی نظام ړنګ شو، ګڼ شمېر هغه افغانان چې د بریټانیا له حکومت سره یې کار کاوه، دغه هېواد ته کډه شول.

له دې ‌‌‌‌‌‌ډلې څخه زرګونه تنه یې د لنډ مهال لپاره په هغو هوټلونو کې مېشت شول چې لګښت یې د بریتانیا د دولت په غاړه دی. خو له څه مودې راهیسې دغو افغان ک‌‌‌‌‌‌ډوالو ته ویل شوي چې باید له دغو هوټلونو څخه ووځي.
د برېټانیا سیمه ییزې حکومتي ټولنې ویلي، هغه کسان چې دایمي استوګنځي نه شي میندلای، نو سیمه ییزو ادارو ته دې د بې کوره کسانو په توګه وروپېژندل شي.

د چلمزفور‌‌‌‌‌‌ډ ښار د ‌‌‌‌‌‌لېبرال ډيموکراټانو د ښاري شورا مشر استفان رابېنسون بي بي سي ته ویلي:« د برېټانیا حکومت سره د وفادارۍ له امله افغانانو ته وړاندیز وشو چې برېټانیا ته راشي.» هغه زیاته کړه دغه کسان له اتلسو میاشتو راهیسې په هوټلونو کې پاتې دي، نور باید له دغو هوټلونو ووځي.
هغه له بي بي سي سره په خبرو کې زیاته کړه چې راتلونکې اونۍ دغه کسان له هوټلونو اېستل کېږي او دا د سیمه ییزو دولتونو دنده ده چې د دوی لپاره دایمي کورونه بیامومي.

رابېنسون ویلي، چې ښاري شورا دمګړۍ په چلمزفور‌‌‌‌‌‌ډ کې ۴۳۰ بې کوره کورنۍ لري چې تر دې دمه د هغوی د استوګنځایونو ستونزې نه دي هوارې شوي.