د طالبانو د علومو اکاډمي: په تېر یو کال کې مو ۴۶ علمي او څېړنيزې پروژې بشپړې کړي

د افغانستان علومو اکاډمي چې طالبانو ورته یو شیخ الحدیث د مشر په توګه ټاکلی اعلان وکړ، چې په تېر یو کال کې یې ۴۶ علمي-څېړنیزې پروژې بشپړې کړې دي.

د افغانستان علومو اکاډمي چې طالبانو ورته یو شیخ الحدیث د مشر په توګه ټاکلی اعلان وکړ، چې په تېر یو کال کې یې ۴۶ علمي-څېړنیزې پروژې بشپړې کړې دي.
د دې ادارې مسوولینو د دوشنبې په ورځ ( اسد ۱۶ مه ) ملت ته د حکومت حساب ورکونې په نوم پروګرام کې وویل؛ چې یادې ادارې د ساینس په بېلابېلو برخو کې ۳۳ کتابونه او څه باندې ۲۰۰ علمي مقالې چاپ کړې دي.
د افغانستان د علومو اکاډمۍ علمي منشي رفیع الله نیازي نن په یوه خبري ناسته کې چې د حکومت د اطلاعاتو او رسنیو په مرکز کې جوړه شوې وه، وویل؛ چې تېر کال علومو اکاډمۍ ۸۳ علمي او څېړنېزې غونډې او شپږ علمي او څېړنيز سیمینارونه په ملي کچه جوړ کړي دي.
د نیازي په وينا؛ يادې ادارې له ٣٦ علمي او فرهنګي بنسټونو او کتابتونونو سره له ٢٤٠٠ څخه د زياتو کتابونو او له ٦٠٠ څخه د زياتو علمي مجلو په برخه کې مرسته کړې ده.


د ۲۰۲۳ز کال د فوټسال د لویو وچو جام په سیالیو کې نن دوشنبه افغانستان خپله لومړۍ لوبه د چک جمهوریت له لوبډلې سره څلور د څلور پر وړاندې مساوي پای ته ورسوله.
د افغانستان د فوټبال فدارسیون وايي چې د لویو وچو جام په سیالیو کې د افغانستان لومړۍ سیالي د تایلېنډ په بنکاک کې وشوه او دواړو لوبډلو د څلور- څلور ګولونو په وهلو سره لوبه مساوي کړه.
یاد فدارسیون زیاتوي چې افغانستان به د ب ګروپ دویمه سیالي له موزمبیق سره وکړي.
د یادونې وړ ده چې څو ورځې مخکې د افغانستان د فوټسال ملي لوبډلې د مرکزي اسیا په اتلولیو کې دویم مقام ګټلی و او د دغه فدراسیون د چارواکو په وینا چې تمه لري په دغه جام کې هم غوره مقام خپل کړي.

د افغانستان مرکزي بانک (د افغانستان بانک) د یوسایډ(USAID) په ملاتړ په یوه څارنه او ارزونه کې پاتې راغلی او تر دا مهاله یې د امریکا له خوا د کنګل شویو پېسو د یوې برخې د خلاصون شرایط نه دی پوره کړي.
د امریکا د خزانې وزارت چارواکي وايي؛ چې د افغانستان بانک باید د کنګل شویو شتمنیو له خلاصون وړاندې وښيي چې په مکمل ډول له سیاسي نفوذ او لاسوهنې پاک دی.
له دې وړاندې د امریکا د استازو جرګې د (NDA) طرحه تصویب کړې وه چې له مخې به یې د کانګرس له اجازې پرته پر طالبانو د بندیزونو کمول منع وي. په دې موضوع اوس د امریکا په سنا مجلس کې هم بحثونه روان دي.
د یادونې وړ ده چې د جمهوري دولت له سقوط وروسته د افغانستان نېږدې لس ملیارده ډالره شتمني د امریکا له خوا کنګل شوې چې افغانان ورته لاسرسی نه لري.

طالبانو ویلي، د هرات ولایت په غوریان ولسوالۍ کې یې د اوسپنې د څلورو کانونو او د غور ولایت په تولک ولسوالۍ کې د سرپو کان د کېندلو چارې ایراني، ترکي، برېټانوي او افغاني شرکتونو ته سپارلي دي.
تر دې وړاندې د افغانستان پخواني ولسمشر اشرف غني ویلي وو، چې طالبانو د افغانستان کانونه لیلام کړي دي.
د دوشنبې په ورځ (د زمري په ۱۶مه) د طالبانو د ریاست الوزرا د اقتصادي دفتر په یوې خپرې شوې خبرپاڼه کې راغلي چې، په هرات او غور ولایتونو کې د اوسپنې او سرپو کانونو د کېندلو او پروسس پروژې ګټونکي اعلان شوي دي.
خبرپاڼه زیاتوي، چې په غوریان ولسوالۍ کې د اوسپنې کان د لومړي بلاک تړون د «وطن درخشان» په نوم یوه ایراني شرکت ته سپارل شوی دی.
په خبرپاڼه کې دا هم راغلي، چې په غوریان ولسوالۍ کې د اوسپنې د کان دویم بلاک تړون سهیل شارق میانه، دره نور افغاني شرکتونو او اوپکول ترکي شرکت ته ورکړل شوی دی.
دغه راز د دې کان درېيم بلاک تړون د "شمش ملي" په نوم يوې کمپنۍ ته سپارل شوى، چې ونډه وال يې برېټانوي "اډ ریسورس۳۵" او "جي بي اېم" شرکتونه دي.
د دغه کان څلورم بلاک تړون د باختر فولاد شرکت سره لاسلیک شوی، چې ونډه وال يې سپاهان او پارسیان ايراني شرکتونه دي.
د ملا برادر له دفتره په خپرې شوې خبرپاڼه کې دا هم ویل شوي، چې په غور ولایت کې د سرپو کان یو بلاک افغاني شرکت ته ورکړل شوی.
دغه دفتر ادعا کړې، چې د دغو کانونو عاید به د عامه ګټو په پروژو ولګول شي او ډېره برخه به یې د کورنۍ برېښنا تولید ته ځانګړې شي.
تر دې وړاندې د افغانستان د کانونو په اړه د طالبانو هڅې په کور دننه پراخې نیوکې راپارولې دي.
د افغانستان پخواني ولسمشر محمد اشرف غني د لوی اختر په مناسبت په خپل پیغام کې، طالبان د افغانستان د کانونو پر "لوټلو" تورن کړي و.

د پاکستاني طالبانو تحریک «ټي ټي پي» په یوه بیان کې ویلي دي: « د دغه هېواد چارواکو له يوې قومي جرګې څخه په ګټې اخیستو، د خپل ناکام سیاست د توجیه کولو لپاره د ناامنۍ ټول مسوولیت پر افغان طالبانو اچولی دی.»
تېره اوونۍ د خيبر پښتونخوا په باجوړ کې د جمعيت علمای اسلام ګوند د پلویانو په جوړه شوې غونډې تر ځانمرګي برید وروسته د دغه ګوند مشر مولانا فضل الرحمان یوه قومي جرګه وربللې وه چې د پاکستان د ځینو نورو ګوندونو مشرانو هم پکې ګډون درلود.
د پاکستاني طالبانو ویاند محمد خراساني د جمعیت علمای اسلام د مشر مولانا فضل الرحمان د هغو څرګندونو په غبرګون کې چې په دغه قومي جرګه کې یې کړې وې چې «ترهګر له افغانستانه پاکستان ته راځي» وايي، چارواکي له مسووليته تښتي او د ده په خبره په امنيتي برخه کې خپلې نیمګړتیاوې پر نورو ور تپي.
دغې قومي جرګې ته د سویلي پښتونخوا قامي سیاستوال محمودخان اڅکزی هم ورغلی و.
پاکستاني طالبانو وړاندې لیکلي دي: «دا قومي جرګه د همدې لپاره جوړه شوې وه، چې چارواکي پکې خپلې ناکامې پالیسۍ پټې کړي او د مسووليت ګوته نورو ته ونیسي.»
د پاکستاني طالبانو په دغه بیان کې راغلي، چې له تېر کال راهیسې د پاکستان حکومت قبایلي سیمې په یوه او بل نامه تورنوي او هلته د دوی په خبره بیا د ګډوډیو رامنځته کېدو لارې جوړیږي.
د پاکستاني طالبانو ویاند یو ځل بیا ټینګار کړی، چې دوی د تېر په څېر دا ډول ادعاوې په کلکه ردوي.
په افغانستان کې د جمهوريت تر پر ځېدو وروسته طالبان هلته د چارو واګې په لاس کې لري او په ورته وخت کې په پاکستان کې د امنيتي سرتېرو په وړاندې د بریدونو په شمېر کې ډېروالی راغلی، چې پاکستانی حکومت يې د پړې ګوته په افغانستان کې طالبانو ته نیسي؛ خو هغوی دا ډول څرګندونې تل رد کړي دي.

په غزني کې د طالبانو د اطلاعاتو او فرهنګ مشر اعلان وکړ، چې د ۶ تاريخي اثارو د بيارغونې چارې د يکشنبې په ورځ پيل شوې. د ملا حمیدالله نثار په وینا، ددغه تاریخي اثارو بیارغونه به د یونسکو په مالي مرسته د شاوخوا ۴میلیونه افغانیو په لګښت ترسره شي.
د طالبانو تر کنټرول لاندې د افغانستان راډیو ټلویزیون خبر ورکړی، چې د طالبانو د اطلاعاتو او فرهنګ وزارت مرستیال مولوي عتیق الله عزیزي د دغو تاریخي اثارو د بیا رغولو پروګرام پرانیست.
دا مهال د افغانستان د لرغونو او تاریخي اثارو ساتنې ته نړیوالو سازمانونو په ځانګړې ډول یونسکو په اندېښنه کې ده.
سرچینې وايي، د غزني د زاړه ښار لوی جومات چې د دغه ولایت تر ټولو پخوانی جومات دی، د وېجاړېدو له ګواښ سره مخ دی.
طالبانو د هغو شپږو تاریخي ابدو په اړه جزئیات نه دي ورکړي، چې د بیارغونې چارې یې پیل کړي دي.
خو په غزني کې د طالبانو د اطلاعاتو او فرهنګ رييس ملا حميدالله نثار تر دې مخکې ويلي و، چې د محمد شريف خان تاريخي ځايونه، د زاړه ښار دوه برجونه او د خواجه ملک ابده له منځه تللي دي.
طالبانو د خپل حکومت په پخوانۍ پنځه کلنه دوره کې د بامیانو د بودا مجسمې چې د افغانستان تر ټولو ستر تاریخي میراث ګڼل کېږي، په توپونو او بمونو ړنګې کړې وې.
د خپرو شويو راپورونو له مخې، په تېرو مياشتو کې طالبانو په مزارشريف کې د علي شېرنوايي مجسمه وېجاړه کړې ده.
خو د طالبانو د اطلاعاتو او فرهنګ وزارت اعلان وکړ چې "نړۍ دې د تاریخي اثارو په ساتنه او بیارغونه کې له افغانستان سره مرسته وکړي."