یونیسف: په افغانستان کې د نجونو رواني وضعیت د اندېښنې وړ دی

یاده جبهه د یوې اعلامیې په خپرولو سره وايي، چې نن ماخوستن یې د کابل د خېرخانې په پنجشیر واټ کې د طالبانو د پلټنې پر یوې پوستې برید کړی.

له سیمې څخه یوې سرچینې افغانستان انټرنشنل – پښتو ته تایید کړه، چې د کابل ښار په یوولسمه حوزه کې لومړی د دوو چاودنو غږونه اورېدل شوي او ورپسې ډزې شوي دي.

سرچینه د تلفاتو په اړه څه نه وايي؛ خو زیاتوي چې یادې سیمې ته نور طالب وسلوال رسېدلي دي.

هڅه مو وکړه چې په دې اړه د طالبانو د امنیتي چارواکو نظر هم ولرو، خو له پرله پسې اړیکو نیولو ونه توانېدو، چې د یادې پېښې په اړه د دغې ډلې نظر راواخلو.

دا لومړی ځل نه دی چې د ازادۍ جبهه په کابل کې د طالبانو پر پوستو بریدونه کوي، له دې وړاندې هم د کابل په خېرخانې، باګرامیو او یو شمېر نورو سیمو کې ورته پېښې شوي دي.

د روسیې د تاس خبري اژانس د راپور له مخې، جنرال ایګور کریلوف ویلي، چې امریکا د ویروسي بدلونونو په څېړلو سره پر یوې نوې ناروغۍ کار پیل کړی دی.

هغه وویل: «موږ د یرغلیزو موخو لپاره د امریکا د متحده ایالاتو د دفاعي ټېکنالوژیو کارول او همدارنګه د نړۍوال مدیریت د موخو د بیولوژیکي طبیعت په قصدي ډول بحراني حالتونو رامنځته کول نه ردوو.

د روسیې د بهرنیو چارو دې ادعا ته، امریکا تر اوسه ځواب نه دی ویلی.

د مانش کانال په اوږدو کې د هوا ښه والي له پناه غوښتونکو سره مرسته کړې، چې د فرانسې له ساحلونو څخه په خوندي ډول برېتانیا ته ورسېږي او هلته د پناه غوښتنه وکړي.

دا په داسې حال کې ده، چې د برېتانیې لومړي وزیر ریشي سوناک ژمنه کړې چې د پناه غوښتونکو کښتیو د ننوتلو مخه به نیسي.

سره له دې؛ د ۲۰۲۳ میلادي له پیله څه باندې ۱۷ زره پناه غوښتونکي په کښتیو کې برېتانیا ته رسېدلي، که څه هم دا شمېره د تېر کال په پرتله کمه ده.

په ۲۰۲۲ میلادي کال کې نېږدې ۴۶ زره پناه غوښتونکي په کښتیو کې برېتانیا ته رسېدلي وو.

لومړی وزیر سوناک په پارلمان کې د هغه د ګوند د ځینو غړو لخوا برېتانیا ته د نا قانونه پناه غوښتونکو د ننوتلو د مخنیوي لپاره د جدي اقداماتو په نه کولو نیوکه کړې ده.

ښاغلي سوناک له فرانسې او ترکیې هېوادونو سره د پناه غوښتونکو د ننوتلو د مخنیوي لپاره جلا - جلا تړونلیکونه لاسلیک کړي او د هغه حکومت دا قانون هم تصویب کړی؛ که څوک په ناقانونه توګه برېتانیا ته راځي روانډا ته به لېږل کیږي.

خو یادو تړونونو برېتانیا ته په ناقانونه توګه د پناه غوښتونکو د ننوتلو په لړۍ ډېره اغېزه نه ده کړې.

د دغه دفتر په راپور کې راغلي، چې سږ کال په افغانستان کې ۲۸.۳ میلیونه وګړي د ژوندي پاتې کېدو لپاره بېړنیو بشري مرستو ته اړتیا لري.

د اروپايي اتحادیې د بشري مرستو د دفتر (ECHO) په وینا؛ په ۲۰۲۳ کال کې له 17 میلیونو څخه زیات خلک د شدیدې لوږې سره مخ دي.

په دغه راپور کې، چې نن چهار شنبه(د زمري ۲۵مه) خپور شو؛ خبرداری ورکړل شوی، چې افغانستان دا مهال له چټک اقتصادي زوال، لوږې، خوارځواکۍ، انفلاسیون او د بېوزلۍ له ډېرېدو سره مخ دی.

په راپور کې ویل شوي، چې په افغانستان کې بېکاري او بې ثباته انفلاسیون زیات شوی دی.

د اروپايي ټولنې د بشري مرستو دفتر دا هم ويلي، چې د وردګو په جغتو، بهسودو او سيداباد ولسواليو کې کورنۍ له روغتيايي ستونزو سره مخ دي.

ویل کېږي، چې د افغان وګړو روغتیا د خوارځواکۍ او د لازم روغتیايي میکانیزم د نشتوالي له امله له خطر سره مخامخ ده.

په ورته وخت کې د اروپايي ټولنې د بشري مرستو دفتر له افغانستان سره خپلې مرستې اعلان کړې او ویلي یې دي، چې د دغو مرستو له امله به د ځینو بدو پایلو مخه ونیول شي.

نوموړې امانویل مکرون څخه وغوښتل، چې په دې برخه کې دې بیړنۍ مرسته وکړي او په ځانګړې توګه هغو میرمنو ته دې ډېر پام وشي چې پاکستان او ایران ته کډوالې شوې دي.

دغه پخوانۍ فرانسوۍ چارواکې، چې اوس مهال د «فرانسه، د کډوالو ځمکه» موسسې مشره ده، په لیبراسیون ورځپاڼه کې د یوې لیکنې په خپرولو سره؛ د طالبانو د واکمني کلیزه په افغانستان کې یو تور تاریخ بللی.

د نوموړې په وینا؛ دا د نړۍ یوه بې ساری شاتګ دی.

نوموړې افغانستان د طالبانو د واکمنۍ پر مهال د ښځو لپاره په نړۍ کې تر ټولو ناوړه زېږند ځای هېواد وباله او د افغان مېرمنو د ملاتړ غوښتنه یې وکړه.

مېرمن بلقاسم دې ته په اشارې سره چې فرانسه به د را روانې ډیسمبر میاشت کې د کډوالو د ملاتړ د نړۍوالې غونډې له جوړوونکو څخه وي، ټینګار وکړ چې دا له تصوره لرې خبر ده، چې د افغان ښځو مساله دې د دې غونډې په لومړیتوبونو کې نه وي.

د فرانسې د کډوالو د ملاټړ د ادارې د مشر په وینا، په اوسنیو شرایطو کې اروپا ته د افغانو ښځو قانوني ننوتلو لپاره د یوې عملي حل لارې په توګه یوازینې لار د ویزې د ورکړې د ځانګړي پلان تطبیقول دي.

تر دې مخکې څه باندې ۳۵۰ فرانسوي شخصیتونو د اپریل په میاشت کې د لومونډ ورځپاڼې له لاریې په فرانسې کې د افغان مېرمنو د قانوني منلو لپاره د بیړنۍ برنامې د جوړولو غوښتنه کړې ده.

هغوی د طالبانو د واکمنۍ پر مهال د ښځو او نجونو وضعیت ته په اشارې، د فرانسې د حکومت مشرانو ته لیکلي، چې دا هېواد د « فمینستي ډیپلوماسۍ د ودې مدافع» دی او باید د افغانو ښځو او نجونو سره د مرستې لپاره له ټولو اړینو امکاناتو کار واخلي.