د پاکستان پخوانی دفاع وزیر: که طالبان په خپلو ژمنو عمل ونه کړي، نو له زوره به کار واخلو

د ملګرو ملتو د خوړو او کرنې سازمان هم ویلي، چې د هند حکومت د افغانستان له خلکو سره د غنمو مرسته کړې ده.

د ملګرو ملتو د دغه بنسټ په وینا، هند په ټوله کې ۴۷ زره او ۵۰۰ ټنه غنم د مرستې لپاره د خوړو د نړیوال سازمان په واک کې ورکړي دي.

تر دې وړاندې به د غنمو بار لارۍ او کاروانونه په ځمکنۍ لاره د پاکستان له پولې افغانستان ته لېږل کېده، خو د مرستو دغه وروستۍ جوپه د ایران د چابهار بندر له لارې د نړۍ د خوړو سازمان مرکز ته لېږل شوې ده.

دا رنګه د هند حکومت ښځینه روغتیایي درمل، کمپلې او نورې روغتیایي مرستې چې شاوخوا یوولس سوه کڅوړې کېږي، د افغانستان سره د مرستې په پار یې د ملګرو ملتونو د جرمونو او نشه یي توکو دفتر ته سپارلې دي.

دغه مرستې به د ملګرو ملتونو سازمان د مېرمنو لپاره د بیارغونې د ادارو له لارې د افغانستان په ټولو برخو کې ووېشي.

هند د نورو زیاتو مرستو ژمنه هم کړې. دا رنګه د هند دولت له افغانستان سره د مرستې په تړاو د ۲۰۲۳ـ۲۰۲۴ کلونو په بودجه کې دوه ملیار‌‌‌‌‌‌ده هندي روپۍ ځانګړې کړې دي.

په همدې حال کې، دغه پيسې له هغو درې نیم ملیار‌‌‌‌‌‌ده هندي روپيو کمې دي، چې هند تېر کال له افغانستان سره د مرستې لپاره ځانګړې کړې وې.

د دې خبري شبکې خبريال د امنيتي کارپوهانو په حواله ليکلي، د چين او د حقاني شبکې د مشرتابه ترمنځ د دغه تړون په لاسليکولو سره بيجينګ په افغانستان کې د خپل نفوذ د زياتولو په لور روان دى.

نیوز ۱۸ د امنیتي کارپوهانو په حواله لیکلي، په افغانستان کې د چینایي کمرو لګول به له بیجینګ سره مرسته وکړي چې د افغانستان وضعیت وڅاري او د خپلو هغو اتباعو ساتنه وکړي چې د افغانستان په پروژو کې کار کوي.

له بلې خوا، وروسته له هغه چې طالبانو پر افغانستان ولکه کړې، د چین حکومت اندېښمن دی چې دا ډله به د بیجینګ مخالفو بېلتونپالو ته پنا ور کړي.

د بیجینګ له نظره، په دغه هېواد کې اسلامي ډلو، لکه د ختیځ ترکستان اسلامي غورځنګ، چې په سینکیانګ کې یوه بېلتون غوښتونکې وسله واله ډله ده، د دې وړتیا لري چې په افغانستان کې د القاعده او داعش په څېر له سخت دریځو ډلو سره یو ځای شي او له هغه ځایه د چین ګټې له ګواښ سره مخ کړي.

راپور له طالبانو څخه د دې ډلو د ځپلو لپاره د چین غوښتنې ته په اشارې سره لیکلي چې طالبانو دا غوښتنه رد کړې او ویلي یې دي چې «دغه فعالان له ډېرې مودې راهیسې زموږ مېلمانه دي».

د دې اسنادو لومړنۍ بیاکتنې د ۲۰۲۱ میلادي کال له جولای تر سپتمبر پورې د وتلو بهیر ښیي.

په دې ۳۰۰ مخونو کې د ۲۰۲۱میلادي کال د جولای له نیمايي څخه تر سپټمبر میاشتې پورې هغه وخت دی چې امریکا په لومړي ځل د وتلو هڅې پیل کړې او د اګست په میاشت کې د طالبانو تر واکمنۍ وروسته یې دا هڅې چټکې کړې.

ویل کیږي په دې اسنادو کې تر ډېره پر دغو هڅو، په تېره بیا د هغو کسانو پر شمېر چې امریکا هره ورځ له افغانستان اېستل، تمرکز شوی دی.

د ډیلي میل په حواله، داسې ښکاري چې په اسنادو کې ډیر معلومات مخکې له مخکې خپاره شوي، خو چارواکي وايي، ممکن نوې خبرې پکې وي.

امریکايي رسنیو ویلي دي چې د امریکا د استازو جرګې د بهرنیو اړیکو د کمیټې مشر مایکل مکال د امریکا د بهرنیو چارو وزیر انتوني بلینکن سره په ټلیفوني خبرو کې له نوموړي سره د امریکایي ځواکونو د وتلو په تړاو د نورو اسنادو د ترلاسه کیدو په اړه معلومات شریک کړي دي.

ښاغلي مکال وویل: « زه د وزیر د دې ژمنې چې په راتلونکې کې به نور هم منظم اسناد چمتو کړي ستاینه کوم او هیله من یم چې خپلې ژمنې ته ریښتینی اوسي».

هغه د وخت اهمیت ته په اشارې سره وویل: «وخت خورا مهم دی او موږ باید پخوانیو امریکایي سرتېرو او د قربانیانو کورنیو ته ځواب ووایم».

خو ویل کېږي کمېټه په پام کې لري چې له وزارت څخه یو ځل بیا وغواړي چې له افغانستان څخه د امریکايي ځواکونو د وتلو په تړاو اته نور یادښتونه دغې کمېټې ته ولېږي.

د رویټرز په حواله، د امریکا د ولسي جرګې د بهرنیو چارو وزارت د هغه راپور پر بنسټ چې څه موده وړاندې خپور شو، د امریکا د ولسمشر جوبایډن ادارې له افغانستان څخه د ځواکونو د ایستلو لپاره سم پلان نه درلود او له افغانستان څخه د نامنظمه وتلو پر مهال یې د کابل د ژر سقوط وړاندوینه نه وه کړې.

د دغه راپور پر بنسټ، د «امنیت د خرابیدو» او له افغانستان څخه د امریکا د متحدینو د سملاسي وتلو د اړتیا په اړه له اخطارونو سره سره، بایډن ورته پاملرنه ونه کړه.

په دې وروستیو اونیو کې د مایکل مکال په مشرۍ جمهوريپالو د بایډن پر حکومت د دغه هېواد څخه پر بېړني وتلو نیوکې او څارنې زیاتې کړې دي.

دا په داسې حال کې ده چې له افغانستان څخه د امریکا د وتلو دوه کاله پوره شول، چې په ترڅ کې یې ۱۳ امریکايي پوځیان او لږ تر لږه ۱۷۰ افغانان وژل شوي دي.

ښاغلی مکال وايي، چې دا اسناد د وتلو د « ناوړه تېروتنو د بیاځلي مخنیوي» لپاره اړین دي.

د امریکا د بهرنیو چارو کمېټې د جولای په میاشت کې له افغانستان څخه د امریکا د وتلو د ناکامۍ په اړه یو ۸۷ مخیز راپور خپور کړ.

د دغې کمېټې په راپور کې د امریکا څو ستراتیژیکو ناکامیو ته په اشارې سره راغلي چې «په افغانستان کې د امریکا د پوځي ماموریت د پای ته رسولو په اړه د ټرمپ او بایډن پرېکړې د افغان حکومت د ثبات او امنیت لپاره جدي پایلې له ځان سره لرلې دي».

خواجه محمد اصف د جمعې په ورځ (د زمري۲۷مه) له افغانستان انټرنشنل سره په مرکه کې په بهر کې د افغانستان د پخوانیو سیاسي مشرانو شتون هم د «کابل د حکومت» ستونزه وبلله او زیاته یې کړه، پاکستان نه غواړي په دې چارو کې لاسوهنه او همکاري وکړي.

ښاغلي اصف همداراز د افغانستان له خاورې پاکستان ته د امنیتي ګواښونو په اړه اندېښنه وښوده او له طالبانو یې وغوښتل چې په خپلو ژمنو عمل وکړي.

د پاکستان دغه پخوانی جګپوړی چارواکی په داسې حال د افغانستان له پخوانیو سیاسی مشرانو سره د پاکستان د نه همکارۍ په اړه وایی چې د ولسمشر پخوانی لومړی مرستیال او د طالبانو ضد مشهورې څېرې مارشال عبدالرشید دوستم پرون پر افغانستان د طالبانو د واکمنۍ د دویم کال په مناسبت په یوه غوڼډه کې وویل:« هرکله چې نړیواله ټولنه او ګاونډي هېوادونه په دې باور شول چې نور له طالبانو سره جوړجاړی نه شي کولې، نو هغه مهال به د مقاومت جبهه د طالبانو پر وړاندې اقدام وکړي».

د ترکیې پولیسو د جمعې په ورځ (د اسد ۲۷ مه) وویل دا کسان ځايي وخت د شپې دوه بجې د پلټنې پرمهال په یوه لارۍ کې نیول شوي دي.

په دې رورستیو میاشتو کې په ترکیه کې د افغان کډوالو د نیولو او شړلو عملیات چټک شوي دي.

د ترکیې پولیسو د روان کال له پیل راهیسې شاوخوا ۴۰۰۰ افغان کډوال په بېلابېلو ښارونو کې نیولي او افغانستان ته یې ستانه کړي دي.

وروسته له هغه چې طالبان پر افغانستان واکمن شول، زرګونو افغانانو له ایران او ترکیې څخه اروپا ته د تللو لپاره سختې لارې غوره کړې دي.