د خوندیتوب لپاره د مسوولیت نړۍوال مرکز:په دوو کلونو کې داعش ۳۷۷۴ کسانو ته مرګ ژوبله اړولې

د جوزپ بورل په وینا؛ اروپايي ټولنې موافقه کړې چې د روان میلادي کال تر پایه به ۳۰ زره اوکرایني پوځیان روزي.

د اروپايي ټولنې د دغه چارواکي په وینا؛ د دغه برنامې له مخې تر اوسه ۲۵ زره اوکرایني پوځيانو روزنه ترلاسه کړې ده.

هغه د چهارشنبې په ورځ (د وږي اتمه) په هسپانیه کې د اروپايي ټولنې د دفاع وزیرانو غونډې په څنډه کې وویل، چې دوی د اوکراین د ثبات د تامین لپاره د حل لارې په لټه کې دي.

د اروپايي ټولنې د بهرنۍ تګلارې مسوول زیاته کړه، چې په اوکراین کې له جګړې وروسته هم باید د دغه هېواد د بیارغونې لپاره مالي مرستې دوام ومومي.

د هغه په ​​وينا؛ په هسپانيه کې د اروپايي ټولنې د چارواکو په غونډه کې به له اوکراين سره د مرستو پر دوام خبرې وشي.

د اوکراين د نیول شويو سيمو د بيا ادغام وزارت؛ د سرطان په اتمه نېټه اعلان وکړ چې پر دغه هېواد د روسيې له بريد وروسته کيف ته څه د پاسه ١٧٠ مليارده يورو ځانګړې شوي دي.

افریقايي هېواد ګابن کې د جګپوړو پوځي چارواکو یوې ډلې د چهارشنبې په ورځ (د وږي۸ مه) اعلان وکړ، چې حکومت یې منحل او واک یې ترلاسه کړی دی.

دغو پوځي چارواکو دا خبر د انتخاباتو د پایلو له اعلانېدو یوازې څو شېبې وروسته اعلان کړ. د ګابن د انتخاباتو د کمېسیون د اعلان له مخې؛ د دغه هېواد ولسمشر علي بونګو د درېیم ځل لپاره انتخابات ګټلي دي.

ځینو هېوادونو او نړۍوالو اتحادیو د ګابن د ولسمشر علي بونګور پر وړاندې کودتاه غندلې ده.

د افریقایي اتحادیې کمیسون

"د افریقایي اتحادیې کمیسیون مشر موسی فاکي مهاتم؛ د ګابن جمهوریت وضعیت څاري او په هېواد کې پوځي کودتا په کلکو ټکو غندي، چې د اوسني انتخاباتي بحران څخه د وتلو لاره ده".

فرانسه

د فرانسې د حکومت ویاند اولیویه وران ویلي: «موږ دا پوځي کودتا غندو او د ازادو او رڼو ټاکنو لپاره خپله ژمنتیا بیا تکرارو». هغه ټینګار وکړ، چې د د ولسمشرۍ ټاکنو ته دې درناوی وشي.

په ګابن کې شاوخوا ۴۰۰ فرانسوي پوځیان ځای پر ځای دي. له بلې خوا، پاریس له ګابن سره د تیلو او کانونو برخه کې پراخې اقتصادي اړیکېلري.

چین

د چین د بهرنیو چارو وزارت ویاند وانګ ونبین ویلي: «چين په ګابن کې د حالاتو پرمختګ له نېژدې څاري او ګابن کې پر اړوندو خواو غږ کوي، چې د هېواد او خلکو بنسټيزو ګټو ته دې پام وکړي، د سوله ییزو خبرو اترو له لارې دې خپلمنځي اختلافات حل کړي او ژر تر ژره حالت دې نورمال کړي. همداراز د ولسمشر علي بونګور شخصي خوندیتوب ډادمن، ملي سوله، ثبات او ټولیز پرمختګ دې ټینګ کړي».

اروپایي اتحادیه

د بهرنیو چارو او امنیتي پالیسۍ لپاره د اروپايي اتحادیې لوړ پوړی استازی جوزپ بورل وایي: «که تایید شي، دا یوه بله پوځي کودتاه ده چې په ټوله سیمه کې به بې ثباتي زیاته کړي».

«ټوله سیمه - د مرکزي افریقا جمهوریت سره پیلږي ، بیا مالي ، بورکینا فاسو ، نایجر ، شاید ګابن – دا یو ډېر سخت حالت دی په ځانګړې توګه د وزیرانو لپاره... باید په دې اړه ژور فکر وشي، چې هلته څه تېریږي او موږ څنګه کولی شو خپله تګلاره په ډېر درنښت دې هېوادونو کې پرمخ یوسو».

روسیه

د روسیې د بهرنیو چارو وزارت ویانده ماریا زاخارووا وایي: «مسکو په دوستانه افریقایي هېواد کې د کورني وضعیت د خرابیدو په اړه د اندېښنې وړ راپورونه ترلاسه کړي دي. موږ دا وضعیت له نېژدې څارو او د چټک ثبات هیله یې لرو».

سراج الدین حقاني نن چهار شنبه( د وږي ۸مه) په کابل کې د طالبانو د دیني علماو او مخورو په غونډې کې وویل، چې روان مشکلات په خدای تعالی حل کړي.

دی زیاتوي: “ که چېرې موږ او تاسو اعمال او افعال په شریعت برابر شي، یقین وکړئ چې تاسو به نورې ګټې هم وګورئ”.

دا چې دغه ګټې څه دي، په اړه یې حقاني څه ونه ویل؛ خو د ډالرو په مقابل کې د افغانیو د ارزښت لوړېدلو ته په اشارې وايي، چې ورځ تر بلې برکتونه زیاتېږي او له خلکو یې غوښتي، چې په یادو برکتونو فکر وکړي.

هغه وویل: “ اصلي وجه دا ده، چې پر موږ د حرامو دړې (دروازې) بندې شوې او خدای پاک راباندې د حلالو دروازې راخلاصې کړي دي”.

سراج الدین حقاني په افغانستان کې د برکتونو خبره په داسې مهال کوي، چې امریکا هره اونۍ د څلوېښت میلیونه ډالرو کڅوړې افغانستان ته ورکوي او له دې سره - سره نړۍوالو سازمانونو بار – بار په افغانستان کې د بشري بحران د راتلو خبر ورکړی.

دغو سازمانونو ویلي؛ چې په افغانستان کې لوږه، فقر او بې کاري اوج ته رسېدلې او که چېرې افغانستان ته بشري مرستې ونه رسیږي نو لېرې نه ده، چې په دغه هېواد کې به بشري او روغتیايي بحران رامنځته شي.

دا لومړی ځل نه دی، چې یو طالب لوړ پوړی چارواکی دا ډول څرګندونې کوي، بلکې له دې وړاندې د طالبانو رییس الوزرا ملا محمد حسن اخوند هم ورته څرګندونې کړې وې او له خلکو یې غوښتي وو، چې خدای ته بغارې ووهئ.

نوموړي دغه څرګندونې نن چهارشنبه( د وږي ۸مه) د طالبانو د علماو او مخورو په غونډه کې کړي او زیاته کړې یې ده، چې که څوک د دوی وسلوال مخالفت کوي دا به د هغوی په زیان وي.

متقي وايي، چې مخدره مواد او امنیت نړۍ ته خطر دی: “ که هغه مخدره مواد دي موږ یې کښت صفر ته راټیټ کړی او که هغه د امنیت مساله ده موږ سل فیصده دلته عملي کړې او په تېرو دوو کلونو کې مو وښوده”.

نوموړی زیاتوي، چې پرته له امنیت او مخدره موادو نور ټول مسایل د افغانستان کورني مسایل دي او چا ته پکې د مداخلې حق نه ورکوي.

متقي نړۍوالې ټولنې او ګاونډیانو ته په اشارې وايي، چې دوی د چا په کورنیو چارو کې مداخله نه کوي او بل چا ته هم د دې حق نه ورکوي چې د دوی په کورنیو چارو کې مداخله وکړي.

هغه وویل: “ ته چې ما ته همېشه د همه شموله توصیه کوې، ایا تا په خپل هېواد کې همه شموله حکومت جوړ کړی؟ تا په خپله هېواد کې خپل حقوق ورکړي؟ زما په بندیخانو کې دومره بندیان نه شته لکه څومره چې یې ته اعداموې، ستا په هېواد کې په زرهاو انسانان ورک دي څوک یې پوښتنه نه شي کولی”.

په ظاهره متقي د کوم هېواد نوم وانه خیست خو زیاته یې کړه، چې طالبانو ته د نړۍوالو دا ډول غوښتنې د منلو وړ نه دي.

د طالبانو د واک ته له رسېدو وروسته دغې ډلې په افغانستان کې د نجونو او مېرمنو پر زده کړو او کار بندیز لګولی او هم د نړۍوالو بنسټونو د راپورنو په اساس دغې ډلې سلګونه د پخواني حکومت کارکوونکي نیولي، شکنجه کړي او وژلي یې دي.

نړۍواله ټولنه له طالبانو سره د تعامل اساسي خنډونه د ښځو او بشر حقونو څخه سرغړونه، د همه شموله حکومت نه موجودیت او د ترهګریزو ګروپونو فعالیت ګڼلي دي.

د دې اعلامیې له مخې په دې لیدنه کې د سترې محکمې پر رییس سربېره د اړوند ارګان نور چارواکي او د کرنې او اوبو لګولو وزیر او د دې وزارت د قبایلو چارو رییس هم وو.

طالبان وايي، قبالې به په کابل او ولایتي مرکزونو کې په کاغذي بڼه پیل شي او کله چې ټولو ولایتونو ته برېښنايي سیستم ورسېد، نو دا سندونه به برېښنايي شي.

د طالبانو دا ګام په داسې مهال دی چې تېرو دوو کلونو کې دې ډلې په کابل او ولایتونو کې ډېری ښارګوټي ناقانونه او په غصب شویو ځمکو اباد بللي او ضبط کړي یې دي.

خو په ورته مهال پر دوی تور دی چې په مختلفو ولایتونو کې یې د پخوانیو چارواکو پر جایدادونو ولکه کړې ده.