سرچینې: طالبان له افغانستانه د وروستي امریکايي پوځي د وتلو په هکله له لمانځغونډو تېر شول

په دې مرکه کې چې د چهارشنبې په ورځ (د وږي ۸مه) خپره شوې، نوموړي په خپلو څرګندونو کې ويلي: «پر ښځو بندیزونه د اسلام او افغاني دودونو له مخې لګیدلي او طالبان دا مهال د ښځو امنیت برابروي.»

د طالبانو د اطلاعاتو او فرهنګ وزارت د خپرونو مشر ادعا وکړه، دغې ډلې ښځو ته اجازه ورکړې چې سوداګرۍ پیل کړي.
نوموړي دا څرګندونې په داسې حال کې کړې، چې طالبانو پر ښځو پراخ بندیزونه لګولي دي.

په وروستي بندیزونو کې دغې ډلې د ښځو سینګارتونونه وتړل او د بامیانو د بند امیر ملي پارک ته يې ښځې له ورتګه منع کړې.

د راپورونو له مخې، د سینګارتونونو له تړل کېدو وروسته تر ۶۰ زرو ډېرې مېرمنې وزګارې شوې دي.

عبدالحق حماد د خپلې وینا په یوه برخه کې وویل، چې خلک له روحاني اړیکې پرته "په ځناورو بدلیږي".

د دغه وزارت د معلوماتو له مخې، له پاکستان څخه افغانستان ته په راستنو شویو کسانو کې ۱۹۴ کورنۍ دې، چې ۱۱۵۳ یې په خپله خوښه او ۱۱۶ نور د پاکستان په سند صوبه کې له زندانونو راخوشې شوي بندیان دي.

د دغه وزارت په خبره، دغه کسان له درېیو څخه تر پنخو میاشتو د پاکستان په زندانونو کې بندیان وو.

په دې وروستیو کې ډېری افغان کډوال د قانونې اسنادو د نشتوالي له امله د پاکستان امنیتي ادارو له لوري نیول کېږي او بېرته افغانستان ته استول کېږي.
همدارنګه ځینې سرچینې وايي، چې دمګړۍ هم د پاکستان په زندانو نو کې یوشمېر افغان کډوال بندیان دي او ځينې نور بیا اروپایي او امریکايي هېوادونو ته د تګ د اسنادو په بهیر کې د ځنډ او د پاکستان حکومت له لوري پر هغو د فشارونو له کبله په خپله خوښه بېرته افغانستان ته ستنیږي.

امرالله صالح لیکلي، چې د طالبانو د چارو د ادارې یوه چارواکي سیف الله ته دنده سپارل شوې چې د دغې موضوع په اړه پلټنه وکړي.

ښاغلی صالح زیاتوي، چې د پلټنې دغې ‌‌‌‌‌‌ډلې تر دې مهاله د غلا او درغلیو څوارلس پېښې څېړلي، چې په هغو کې د طالبانو د کانونونو وزیر شهاب الدین دلاور ښکېل دی.

ښاغلي صالح ادعا کړې، چې د سکرو د کان ټول عواید د بانکي سیستم پر ځای د حوالو له لارې لېږل کېږي، چې د همدغو حوالو له لارې د سکرو د عوایدو یوه برخه دوبۍ ته د شهاب الدین دلاور د زوی بانکي حساب ته لېږدول شوې ده.
موږ دغه موضوع د طالبانو د کانونو وزارت له ویاند همایون افغان سره شریکه کړه، هغه د دې پر ځای چې زموږ پوښتنې ته ځواب ووایي د پخواني ولسمشر د لومړي مرستیال پېژندنه یې تر پوښتنې لاندې راوسته او ویې ویل:«هغه څوک دی؟ موږ یې نه پېژنو.»
ښاغلي افغان یوازې پر همدغو دوو کرښو لیکلي پيغام بسنه وکړه او د زیاتو معلوماتو له ورکولو په څنګ تېر شو.
تر دې وړاندې هم یو شمېر شنونکو د افغانستان په کانونو کې د نا مسلکي کېندنو او په قراردادونو کې د درغلیو خبرې کړې وې.

ان یو شمېر کارپوهانو له ګاونډیو هېوادونو سره د کانونونو په تېره بیا د ‌‌‌‌‌‌ډبرو د سکرو د تړونونو پر سر نېوکې کړې وې، او دا یې ویلي وو چې ګواکې دغه تړونونه ‌‌‌‌‌قانوني بڼه نه لري او د افغانستان کانونه ‌‌‌‌‌‌په ‌‌‌‌‌‌ډېره ارزانه بیه لیلامیږي.

د افغانستان د خبریالانو د ملاتړ ځینو ټولنو له شل ورځني بند وروسته د دغو خبریالانو د راخوشې کولو هرکلی کړی؛ خو د ژورنالستانو نیونه او په هغوی کې د وېرې خپرول نه یوازې دا چې د حل لاره نه بولي، بلکې هغه د بیان ازادۍ سره په ټکر کې چاره بولي.

په دې وروستیو کې د افغانستان په بېلابېلو سیمو کې د خبریالانو نیونې ګڼې اندېښنې راپارولي دي.

تر دې وړاندې ملګرو ملتونو او د بې پولې خبریالانو ټولنې هم د خبرپاڼو په خپرولو سره د دغو خبریالانو پر نیونې اندېښنې ښودلې وې، او له طالبانو یې غوښتي وو، چې نیول شوي خبریالان دې بې له قید او شرطه خوشې کړي.

د بې پولې خبریالانو ټولنې دا هم ویلي و، چې د دغو خبریالانو نیونه د طالبانو د هغو څرګندونو خلاف ده، چې د بیان د ازادۍ په اړه یې کړې وې.
تر دې وړاندې هم دغه سازمان ویلي و، چې په افغانستان کې د طالبانو له بیا واکمنېدو وروسته په دغه هېواد کې د خبریالانو وضعیت د ژورې اندېښنې وړ دی.

مېرمن بار د چهارشنبې په ورځ له فرانس ۲۴ چېنل سره په مرکه کې وویل، چې د طالبانو د حساب ورکولو په اړه باید ژور تمرکز وشي.
هغې زیاته کړه، چې د بشري حقونو د څار سازمان به یو ځل بیا د سپېټمبر په میاشت کې د بشري حقونو له شورا څخه وغواړي چې په افغانستان کې د طالبانو د جنایتونو د محاکمې لپاره د بشري حقونو د سرغړونو د لاسوندونو د راټولولو او ساتلو لپاره یوه کړنلاره جوړه کړي.

هغې وړاندې وويل: «موږ د جرمونو نړۍوالې محکمې په لټه کې هم یو، چې د افغانستان په اړه د ښځو او نجونو سره د شويو جرمونه د پلټنې او عمل په برخه کې ګام پورته کړي. نو زه فکر کوم، د دې وخت را رسېدلی چې د دغو جرمونو د څار او سپیناوي د څرنګوالي په اړه خبرې وکړو.»

هېدر بار د درېیو هېوادونو فنلینډ، ډنمارک او سویډن د هغې پرېکړې ستاینه وکړه، چې د افغان مېرمنو او نجونو ټولې پناه غوښتونې يې منلې وې، هغې زیاته کړه چې باید نور هېوادونه هم دغه ډول ګامونه پورته کړي.

اغلې بار وویل، چې د افغان ښځو د ملاتړ لپاره لا زیاتو هڅو ته اړتیا ده.
د بشری حقوقو د څار سازمان د ښځو د څانګې مرستیالې ټینګار وکړ ، د افغان ښځو له نظره له طالبانو سره جوړجاړی هیڅ لاسته راوړنه نه لري؛ خو برعکس د دې وېره شته چې طالبان په افغانستان کې د یو حقیقت په توګه ومنل شي. او ان کېدای شي دوی په نارسمي توګه په رسمیت وپېژندل شي.

هېدر بار په افغانستان کې د ښځو د کړکېچن حالت په وړاندې د نړۍوال غبرګون په برخه کې د مشرۍ پر نشتوالي هم نیوکه وکړه او ویې ویل، چې مخکښو هېوادونو لکه جاپان او په ځانګړې توګه فرانسه چې د ښځو د بهرنۍ پالیسۍ د دودونکي په توګه په دې برخه کې ډېر کمزوری چلند کوي.