طالبانو له کورنیو او بهرنیو شرکتو سره د ۷ کانونو د استخراج تړونونه لاسلیک کړل

سپینې ماڼۍ له افغانستان څخه د امریکايي ځواکونو د وتلو د دویمې کلیزې په مناسبت په یوه خپره کړې اعلامیه کې د ولسمشر بایډن په حواله وايي، چې دوی اوس هم د افغانانو ملاتړ کوي او له ګانګرس څخه یې غوښتنه کړې چې د افغانانو د بیا مېشتدېدو طرحه تصویب کړي.

سپینې ماڼۍ په یوه بیان کې لیکلي، چې د افغانستان په شل کلنه جګړه کې ۲۴۶۱ امریکايي پوځیانو خپل ژوند له لاسه ورکړی دی.

اعلامیه زیاتوي: "له افغانستان څخه د وتلو راهیسې، دوی د امریکایي ځواکونو په مهارت سره ټولې موجودې پوځي، ډېپلوماټیکې او استخباراتي سرچینې په افغانستان او نړۍ کې د تروریستي ګواښونو پر وړاندې د خپل وطن ساتنې ته دوام ورکړی دی."

ښاغلي بایډن په دغه بیان کې ویلي؛ موږ په ډاګه کړې چې له ترهګرو او هغو کسانو سره د مقابلې لپاره چې غواړي موږ ته زیان ورسوي، موږ په ځمکه کې د ځواکونو دایمي حضور ته اړتیا نه لرو.

په اعلامیه کې دا نه دي ویل شوي، چې ایا دوی اوس هم د افغانستان په فضاء کې موجود دي او که نه؛ خو د طالبانو د دفاع د وزیر ملا یعقوب په ګډون ګڼو طالب چارواکو ویلي، چې د افغانستان فضاء لا هم "اشغال" ده.

دامريکا جمهور رييس دغه راز دامريکا له خوا د ١١٧٠٠٠ نويو راستنو شويو افغان مهاجرينو هرکلى ویاړ وباله او ويې ويل چې هېواد به يې د افغانستان له خلکو سره خپلو مرستو ته دوام ورکړي او وياړي چې په افغانستان کې تر ټولو ستر بشري مرستندوى هېواد دى.

بل خوا د امریکا د کانګرس د بهرنیو اړیکو د کمېټې مشر مایکل مکال؛ ولسمشر بایډن له افغانستان د دا ډول ګواښمنې او بې شرطه وتلو مسوول ګڼي او وايي، چې د بایډن حکومت باید دغې لویې فاجعې ته ځواب ووايي او حساب ورکړي.

نوموړی زیاتوي، چې راتلونکې اونۍ به له افغانستانه د امریکايي ځواکونو د وتلو په اړه په څېړنو کې پرمختګ وشي؛ خو د بایډن ادارې یې په اړه څه نه دي ویلي.

د کانګرس د بهرنیو اړیکو د کمېټې یو بل غړی بر این ماسټ هم ویلي، چې دا ټوله د ولسمشر بایډن د بې غورۍ پایله ده.

نوموړی زیاته کړې: “ زه له خدایه شکر کوم چې بایډن هغه څه وکړل کوم چې ما د خپل پوځي ماموریت پر مهال نه وو تجربه کړي”.

ماسټ وايي؛ بایډن د دې پر ځای چې جګړه د منظمو پوځي عملیاتو په کولو پای ته ورسوي، د سیاسي جوجاړي په لټه و او غوښتل یې چې خپل ځانته سیاسي امتیازات واخلي.

نوموړي په دې اړه نور جزیيات ورنه کړل؛ خو ويې ويل، چې افغانستان اوسمهال له ايران څخه د توکو د صادرولو لپاره ښه فرصت لري.

د تسنیم خبري اژانس د راپور له مخې؛ حسین روستایي د پنجشنبې په ورځ (د وږي ۹مه) د ایران د خصوصي سکټور له چارواکو سره په کتنه کې له دغه هېواد څخه افغانستان ته د مالونو د صادراتو د زیاتېدو اعلان وکړ.

د هغه په ​​وينا؛ د ١٤٠٢ لمریز کال په لومړۍ څلورو میاشتو کې افغانستان ته د ايران صادرات دوه سلنه زيات شوي او ٥٠٨ ميليونو ډالرو ته رسېدلي دي.

د هغه د معلوماتو له مخې؛ تېر کال ايران افغانستان ته د څه باندې يو ميليارد او اوه سوه ميليونو ډالرو په ارزښت صادرات کړي دي.

حسين روستایي څرګنده کړه، چې په افغانستان کې زياتره واردات د خوراکي توکو، کرنې، سون توکو، اوړو، غنم، بوره، غوړ، پلاستيکي محصولاتو، هګۍ، سبزيجاتو، مرکبات، سراميک او کاشي، درملو، طبي وسايلو او ساختماني توکي دي.

په افغانستان کې د ایران د سوداګرۍ سلاکار د طالب چارواکو له قوله ویلي، چې ایران د دغې ډلې لومړی سوداګریز شریک دی.

نوموړی وايي؛ افغانستان یوازینی هېواد دی چې د خپلو وارداتي اړتیاوو ډېره برخه له ګاونډیو هېوادونو په ځانګړې توګه له ایران څخه پوره کوي.

افغانستان انټرنشنل ته د طالبانو یو رسېدلي مکتوب کې د طالبانو تر کنټرول لاندې د چارو ادارې عمومي ریاست له نورو ادارو غوښتي چې له افغانستان څخه د وروستي امریکايي عسکر د وتلو ورځې د رخصتۍ پرېکړه دې وځنډول شي.

طالب سرچینو د افغانستان انټرنشنل خبریال عبدالحق عمري ته ویلي، یوه میاشت وړاندې پرېکړه شوې وه چې له افغانستان څخه د وروستي امریکايي عسکر د وتلو ورځ چې د سنبلې ۹ سره برابره د تېر کال په څېر په بګرام نظامي اډه کې لمانځل کېږي او مراسم یې په ژوندۍ بڼه له ملي رادیو تلویزیون خپرېږي، خو پرون دا مراسم وځنډیدل.

سرچینې زیاتوي طالبانو غوښتل دا ورځ د ملي دفاع وزارت دروازې ته څیرمه د طالبانو د بیرغ پورته کولو سره ولمانځي خو له دې مراسمو هم تېر شول.

د طالبانو اطلاعاتو او کلتور وزارت کې ځینې سرچیني وايي مشرانو ورته لارښونه کړې چې د ملي تلویزیون مسوولین دې له افغانستان څخه د وروستي امریکايي عسکر د وتلو په اړه له بحثونو او راپورونو جوړولو ډډه وکړي.

طالبانو تېر کال له افغانستان څخه د وروستي امریکايي عسکر د وتلو ورځ په کابل او ولایتونو کې په غونډو جوړولو او واټونو ته د دې ډلې د پلویانو په وتلو سره ولمانځله.

طالبانو د همدې ورځې په مناسبت په کابل کې د ملي رادیو تلویزیون له لارې مشاعره هم جوړه کړې وه.

خو د طالبانو د حکومت او د دې ډلې ویاند ذبیح مجاهد سږ کال د سنبلې د ۹ په هکله تر اوسه نه کومه اعلامیه خپره کړې او نه هم د دوی تر کنټرول لاندې رسنیو کې د دې ورځې په اړه څه لیکل شوي دي.

څیړونکي په دې باور دي چې د طالبانو مشران د دې ورځې نه لمانځلو سره غواړي له امریکا سره خپلې اړیکې پیاوړې کړي.

په دې مرکه کې چې د چهارشنبې په ورځ (د وږي ۸مه) خپره شوې، نوموړي په خپلو څرګندونو کې ويلي: «پر ښځو بندیزونه د اسلام او افغاني دودونو له مخې لګیدلي او طالبان دا مهال د ښځو امنیت برابروي.»

د طالبانو د اطلاعاتو او فرهنګ وزارت د خپرونو مشر ادعا وکړه، دغې ډلې ښځو ته اجازه ورکړې چې سوداګرۍ پیل کړي.
نوموړي دا څرګندونې په داسې حال کې کړې، چې طالبانو پر ښځو پراخ بندیزونه لګولي دي.

په وروستي بندیزونو کې دغې ډلې د ښځو سینګارتونونه وتړل او د بامیانو د بند امیر ملي پارک ته يې ښځې له ورتګه منع کړې.

د راپورونو له مخې، د سینګارتونونو له تړل کېدو وروسته تر ۶۰ زرو ډېرې مېرمنې وزګارې شوې دي.

عبدالحق حماد د خپلې وینا په یوه برخه کې وویل، چې خلک له روحاني اړیکې پرته "په ځناورو بدلیږي".

د دغه وزارت د معلوماتو له مخې، له پاکستان څخه افغانستان ته په راستنو شویو کسانو کې ۱۹۴ کورنۍ دې، چې ۱۱۵۳ یې په خپله خوښه او ۱۱۶ نور د پاکستان په سند صوبه کې له زندانونو راخوشې شوي بندیان دي.

د دغه وزارت په خبره، دغه کسان له درېیو څخه تر پنخو میاشتو د پاکستان په زندانونو کې بندیان وو.

په دې وروستیو کې ډېری افغان کډوال د قانونې اسنادو د نشتوالي له امله د پاکستان امنیتي ادارو له لوري نیول کېږي او بېرته افغانستان ته استول کېږي.
همدارنګه ځینې سرچینې وايي، چې دمګړۍ هم د پاکستان په زندانو نو کې یوشمېر افغان کډوال بندیان دي او ځينې نور بیا اروپایي او امریکايي هېوادونو ته د تګ د اسنادو په بهیر کې د ځنډ او د پاکستان حکومت له لوري پر هغو د فشارونو له کبله په خپله خوښه بېرته افغانستان ته ستنیږي.