هند له سپوږمۍ وروسته د لمر څېړلو لپاره توغندی وتوغاوه

امریکایي چارواکو تل ویلي، متحده ایالات تر هغې چې اړتیا وي په اوکراین کې به د روسیې سره په جګړه کې له کي‌یف سره مرسته کوي.

د دې تر څنګ د امریکا ولسمشر جوبایډن له کانګرسه غوښتي، چې د اوکراین د ملاتړ لپاره بودجه زیاته کړي.

د روسیې د بهرنیو چارو وزیر د جمعې په ورځ (د وږي لسمه) د مسکو په یوه پوهنتون کې د وینا پر مهال وویل: له اوکراینه د لویدیځو هېوادونو د ملاتړ په اړه نظرونه سره شریک شوي دي.

د برېکس د غړیو هېوادونو ( برازیل، روسیې، هند، چین او سویلي افریقا ) ناسته د سه شنبې په ورځ د زمري په یودېرشمه نېټه د سویلي افریقا په جوهانسبرگ ښار کې جوړه شوه.
سرگئي لاوروف چې په دغې ناسته کې برخه لرله وویل: «د برېکس په سرمشریزه کې له ما وپوښتل شول، ایا فکر کوې چې [امریکا] به تر کله له اوکراینه دفاع ته دوام ورکړي، چې د جګړې په ‌‌‌‌‌‌ډګر کې بریالي شي؟»

د روسیې د بهرنیو چارو وزیر وایي، چې په ځواب کې یې ورته ویلي و: «نه شم کولای وړاندوینه یې وکړم؛ خو په تاریخ کې داسې بېلګې شته. تاسې وګورئ په عراق او افغانستان کې یې څومره وخت واخیست، چې خپلو موخو ته ورسیږي.»
سرګي لاوروف وایي، د برېکس غړیو هېوادونو ته یې ویلي: «فکر کوم ستاسو لپاره به سم ځواب همدا وي.»

هغه دارنګه ویلي، چې وړاندوینې ناشونې دي. د هغه په خبره، «دا د ځمکې څرخېدل نه دي، چې له نجومي قوانینو پيروي وکړي؛ بلکې دا په تاریخ کې د خلکو د رول سره تړلې ده.»

هغه وویل: «زه په دې پوهېږم چې څنګه موږ په سترې هېوادنۍ جګړې کې بریالي شو، موږ ماتې نه خورو او اوس هم په دې باور یم، چې موږ به هېڅکله هم ماتې و نه خورو.»
روسیه په دویمې نړۍوالې جګړې کې د جرمني د نازیانو پر وړاندې د پخواني شوروي اتحاد بري ته «ستره هېوادنۍ جګړه» وایي.

روسیې تر دې وړاندې ویلي و، چې له ۲۷ میلیونو زیات شوروي وګړي په دویمه نړۍواله جګړه کې وژل شوي وو.

ولادیمیر پوتین تېره ورځ په خپله وینا کې زده‌کوونکو ته چې د هېواد پالنې روحیې د پياوړتیا په موخه په ښوونځيو کې غونډې جوړې شوې وې، د خپلې نیا کیسه وکړه، چې د هغه په وینا په دویمه نړۍواله جګړه کې د نازیانو په یوې ګولۍ وژل شوې وه.

د روسیې ولسمشر د نوي ښوونیز کال د پيل په غونډه کې زده‌کونکو ته وویل: «موږ څنګه کولای شو له دغې پېښې درس وانخلو؟»
نوموړی داسې مهال دغه خبره کوي، چې د روسیې او اوکراین تر منځ لا هم جګړه روانه ده او امریکا او لویدیځ‌وال د ‌‌‌‌‌‌ډول، ‌‌‌‌‌‌ډول وسلو او مهماتو په استولو سره له کي‌یف نه ملاتړ کوي.

روسي پوځونو د ۱۴۰۰ کال د کب په پنځمه نېټه د ولادیمیر پوتین په سپارښتنه پر اوکراین پراخه برید پيل کړ.

دغو بنسټونو ویلي، تر دې وړاندې په هوټلونو کې د پناه غوښتونکو ساتل د شاوخوا دوه سوه ماشومانو د ورکېدو لامل شوي دي.

په بریتانیا کې د کنټ ښار شورا ویلي، چې د څو اونیو لپاره په هوټلونو کې د ماشومانو د ساتلو یو لامل دا دی چې دې هېواد ته له راغلو ماشومانو سره ژر بلدېدلی یا اشنا کېدلی نه شي.

دا شورا د خپل جغرافیایي موقعیت له امله، د هغو ماشومانو مسوولیت په غاړه لري چې په وړو کښتیو کې د کنټ سواحلو ته راځي.

د کنټ شورا ویلي چې هڅه کوي چې خپل قانوني مسوولیت هم د بریتانیا او هم د پناه غوښتونکو ماشومانو پر وړاندې ترسره کړي.

له دې سره، د بریتانیا سترې محکمې د کورنیو چارو وزارت او د کنټ شورا دواړه «ماشومانو ته په پاملرنه کې په پاتې راتللو» تورن کړي دي.

په ورته وخت کې د پناه غوښتونکو ماشومانو د ساتنې په اړه یوه قضیه په ستره محکمې کې روانه ده. د دې قضیې بله غونډه به د سپټمبر په ۱۵مه نېټه وشي.

محکمې په خپله تېره غونډې کې پرېکړه کړې وه، چې په هوټلونو کې د ماشومانو ساتل ناقانونه دی. محکمې تېره اونۍ دا پریکړه هم وکړه چې د کنټ ښار شورا د مهاجرو ماشومانو سره په چلند کې ناقانونه عمل کړی.

د تېر کال د سپټمبر په پای کې چې اوکراین د جګړې په اوج کې و، کریملین په یو اړخیزه توګه د اوکراین په ختیځ کې لوهانسک او دونڅک او په جنوب کې یې زاپوریژیا او خرسون د روسیې د خاورې برخه اعلان کړې.

دغه څلور سیمې په ټولپوښتنه کې، چې اوکراین او یو شمېر نورو هېوادونو وغندله، له روسیې سره یو ځای شي.

خو د مسکو له څو نږدې متحدینو پرته بل هیڅ هېواد له روسیې سره د دغو سیمو یو ځای کیدل په رسمیت نه دي پېژندلي او د اوکراین ترڅنګ د ملګرو ملتونو درې پر څلورمه برخه غړو هېوادونو د مسکو دغه اقدام غندلی دی.

په ۲۰۱۴ میلادي کال کې، د یوې ټولپوښتنې د پایلو له اعلان وروسته، مسکو کریمیا ټاپو له روسیې سره یو ځای کړ.

د ۲۰۲۲میلادي کال د فبرورۍ په ۲۴ مه، مسکو د «ځانګړو عملیاتو» په نوم پر اوکراین پراخ بریدونه پیل کړل او له دې جګړې چې نږدې دوه کاله تېریږي، د اوکراین لهختیځو او سیویلي سیمو پرته، په نورو سیمو کې د پام وړ پرمختګونه نه دي شوي.

پر دې سربیره، په تېر یوه کال کې د روسیې پوځی ځواکونو له ځینو سیمو شاتګ کړی او اوس د مشهور ښار بښموت د کنټرول لپاره جګړه روانه ده.

ویل کېږي چې د افغانستان لپاره د امریکا پخوانی سفیر راس ویلسن، د بهرنیو چارو د وزیرد دفتر مشره سوزي جورج، د افغانستان په چارو کې د امریکا پخوانی ځانګړی استازی زلمی خلیلزاد او یو شمېر نور کسان به احضار شي.

مکال په یوه بیانیه کې وویل: «دا نهه چارواکي له افغانستانه د امریکایي ځواکونو د وتلو په څرنګوالي او طالبانو ته د افغانستان د تسلیمولو په اړه خورا مهم معلومات لري».

هغه زیاته کړه، دغه احضارېدونکي چارواکي د کابل پر هوايي ډګر برید کې د ۱۳ امریکايي سرتېرو د وژل کېدو او د ۴۵ نورو د ټپي کېدو په اړه مهم معلومات لري.

ښاغلي مکال وویل، چې دا کمېټه به د امریکا د حکومت له اوسنیو او پخوانیو چارواکو سره چې د بیرته ستنیدو په پلان او تطبیق کې ښکیل دي، مرکو ته دوام ورکړي.

د جمهوريتپال ګوند دغه امریکايي چارواکی په دې باور دی چې د دې ټولو قضیو مخه نیول کېدای شوه.

مکال په وار وار د بایډن پر کړنو نیوکه کړې او ویلي یې دي چې هغه افغانستان طالبانو ته تسلیم کړ.

دغه امریکايي چارواکي په وار وار د امریکا له بهرنیو چارو وزارته غوښتي چې له افغانستانه د امریکايي پوځیانو د ایستلو په اړه د لا زیاتو څېړنو په خاطر ورته اسناد ورکړي.

د مکال د بیا بیا غوښتنې له امله څه موده وړاندې د امریکا د بهرنیو چارو وزارت له افغانستان څخه د امریکايي ځواکونو د وتلو په تړاو تر ۳۰۰ ډېر اسناد د امریکا د استازو جرګې د بهرنیو اړیکو کمېټې ته وړاندې کړل. خو مکال وايي تر هغه به خپلو څېړنو ته دوام ورکړي چې بشپړ حقیقت څرګند شي.

دا ځل هغه له ۹ امریکايي چارواکو غوښتي، چې له افغانستانه د وتلو د لاملونو په اړه د څېړنو او مرکو لپاره دې په شپږو ورځو کې د لیکنیو مرکو نېټه او وخت ترتیب کړي.

پر دې سربېره، مکال څو ورځې وړاندې د هغو ۱۳ امریکايي پوځیانو له کورنیو سره چې له کابل هوايي ډګره بهر د وتلو په وروستیو ورځو کې ووژل شول، ناسته وکړه.

مکال د سرتیرو کورنیو ته وویل: «زه یوازې یوه ژمنه کولی شم هغه دا چې له دې څیړونو به لاس په سر نه شم. تر هغه چې د دې پېښې حقیقت مې نه وي پیدا کړی، نه تسلیمیږم.»

له دې سره، د امریکا د دفاع وزارت ویاند د هغه څه په وړاندې چې مکال یې بې نظمه وتل یادوي، وویل: «په افغانستان کې د متحده ایالاتو نظامي قوماندانانو غوره پریکړې وکړې او د هغه څه پر بنسټ یې خپلې غوره نظامي مشورې وړاندې کړې چې په هغه وخت کې پیژندل شوي وو».

هغه وايي، چې د امریکا مشرانو هغه مهال د راپور شویو ګواښونو په ځواب کې مناسب اقدام وکړ.