طالبان: په کابل ښار کې مو څلور انسان تښتوونکي وژلي

د چین د بهرنیو چارو وزارت وايي چې یوشیاویانګ د درې واړو هېوادونو د بهرنیو چارو وزارتونو له چارواکو، د اسلامي همکاریو د سازمان له چارواکو او د طالبانو له استازو سره د افغانستان په اړه خبرې اترې کړي دي.

د چين د بهرنيو چارو وزارت د اعلاميې له مخې؛ يو شياویانګ د وږي د میاشتې له ۸مې نېټې څخه تر ۱۷مې نېټې پورې د سعودي عربستان، قطر او پاکستان په بلنه له دغو هېوادونو څخه ليدنه وکړه.

د دې خبرپاڼې له مخې؛ چې د نن سې شنبه( د وږي ۲۱مه) خپره شوه، د چين ځانګړي استازي د پاکستان د بهرنيو چارو وزارت له مرستيال محمد سيروس سجاد قاضي او په قطر کې د طالبانو د سياسي دفتر له مشر سهيل شاهين سره وکتل.

د چین د بهرنیو چارو وزارت د قطر او سعودي عربستان د بهرنیو چارو د وزارتونو او د اسلامي همکاریو د سازمان د چارواکو د څرګندونو په اړه څه نه دي ویلي.

چین، پاکستان او قطر له طالبانو سره نېږدې اړیکې لري. دا مهال په درې واړو هېوادونو کې د افغانستان په سفارت کې د طالبانو ډېپلوماتان کار کوي.

نوموړې د ملګرو ملتونو د بشري حقونو د شورا په ۵۴مې غونډې کې د خپلې وینا پر مهال د طالبانو سخت دریځ ته په اشارې وویل، چې “په دې وروستیو کې د افغانستان په وضعیت کې هېڅ بدلون” نه دی راغلی.

د متحده عربي امارات د دایمي استازي مرستیالې ټينګار کړی، چې په افغانستان کې د «بشري حقونو شته ننګونې» د افغانستان پر راتلونکي منفي اغېزې لري.

مېرمن قسیم دا څرګندونې په داسې مهال کوي، چې د ملګرو ملتونو د بشري حقونو کمېشنر هم ویلي، چې د طالبانو د عمومي عفوې له اعلان سره - سره په افغانستان کې نا قانونه وژنې، شکنجه او خپلسرې نیول ادامه لري.

ولکر تورک زیاته کړه، چې ملګرو ملتونو هم د پخواني حکومت د کارکوونکو او سرتېرو پر وړاندې د بشري حقونو سرغړونو پېښې مستند کړې دي.

هغه د ښځو او نجونو لپاره د تعلیم ممنوعیت ته په اشارې سره وویل؛ د دوی پر وړاندې د طالبانو د ظلم کچه "ظالمانه" دی.

د ملګرو ملتونو د بشري حقونو شورا د دوشنبې په ورځ (د وږي ۲۰مه) خپله ۵۴مه غونډه پیل کړه. د دې سرمشریزې د لومړۍ ورځې د وینا لویه برخه د افغانستان وضعیت ته ځانګړې شوې وه.

د طالبانو د انرژۍ وزارت په یوه خبرپاڼه کې لیکلي، چې علي اکبر محرابیان له عبداللطیف منصور سره ژمنه وکړه چې د برېښنا د قرارداد د نوي کولو او د هرات د برېښنا د پرچاوۍ د حل په برخه کې به همکاري وکړي.

افغانستان د برېښنا په برخه کې پر ګاونډیو هېوادونو تکیه کوي. د هرات برېښنا په عمده توګه د ایران او ترکمنستان له خوا تامین کیږي.

د ایران د انرژۍ وزارت د طالبانو د کابینې له دغه غړي سره د ټیلیفوني خبرو او د هرات د برېښنا د ستونزو په اړه څه نه دي ویلي او د طالبانو د اوبو او انرژۍ وزارت هم په دې اړه وضاحت نه دی ورکړی.

د طالبانو د انرژۍ او اوبو وزارت وايي؛ په دې ټيلیفوني خبرو کې دواړو لورو موافقه کړې، چې د طالبانو پلاوی به د هرات د برېښنا د ستونزو د حل لپاره ایران ته سفر وکړي.

هرات د افغانستان یو له صنعتي ښارونو څخه دی او په دغه ولایت کې د برېښنا پر پرچاوۍ څو ځلې نیوکې شوې دي.

د دغه مرکز مشر کریسټي ابیزید پرون دوشنبه (وږي ۲۰) د سپټمبر د ۱۱مې د بریدونو د دوه ویشتمې کلیزې په مناسبت په خپره کړې اعلامیه کې ویلي، چې القاعده په خپل تاریخي مرکز”افغانستان او پاکستان” کې ځای لري خو د بیا راپورته کېدو احتمال یې نه شته.

نوموړی دا خبرې په داسې مهال کوي، چې په متحده ایالاتو کې د القاعده د یوې خونړۍ پېښې ۲۲ کاله پوره شوي او دا پېښه په ټوله نړۍ کې یوه هېښوونکې پېښه بلل شوې ده.

په اعلامیه کې راغلي چې د القاعده شبکې موخو ته لاسرسی، مشرتابه، ګروپي فعالیت، او سیمه ییز مناسب چاپیریال له لاسه ورکړی دی.

خو بل خوا ملګرو ملتونو ته د امنیت شورا په راپور کې چې د جون په میاشت کې خپور شو؛ خبرداری ورکړل شوی، چې افغانستان یو ځل بیا د القاعدې لپاره په مناسبه سیمه بدل شوی.

په راپور کې ویل شوي، چې القاعدې په افغانستان کې خوندي پټنځایونه تر لاسه کړي او د سرتېرو کمیت یې زیات شوی دی.

نوري نن سې شنبه (د وږي ۲۱مه) افغانستان انټرنشنل – پښتو ته ویلي، چې نوموړي په جرمني هېواد کې د ځغاستې په سیالیو کې برخه اخیستې وه.

هغه زیاتوي، چې یادې سیالۍ د ۲۱ هېوادونو تر منځ د نېږدې ۵۰۰ لوبغاړو په ګډون سره ترسره شوې دي.

نوري وویل: “ ما د ځغاستې په څلورو سیالیو کې ګډون کړی، چې د څلورو واړو اتلولي مې خپله کړې ده”.

د یادونې وړ ده، چې نوموړی به په نېږدې راتلونکي کې د لامبو وهلو په سیالیو کې هم ګډون وکړي.

ولي محمد نوري د افغانستان لومړنی نابینا د لامبو او ځغاستې اتل دی، چې په لسګونو سیالیو کې یې اتلولي خپله کړې ده.